II OZ 861/20

Dnia 19 stycznia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Z. D., K. D. i M. D. o reasumpcję postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt II OZ 861/20 o oddaleniu zażalenia postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 456/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. D., K. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej postanawia: oddalić wniosek.

Postanowieniem z dnia 20 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 456/20, którym odrzucono skargę, ponieważ skarżący na wezwanie Sądu nie uiścili wymaganego w sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych. W uzasadnieniu ww. postanowienia NSA wskazał, że argumentacja zażalenia w zasadzie nie kwestionuje, że skarżący nie uiścili wpisu sądowego od skargi, lecz opiera się na przekonaniu skarżących o konieczności rozpoznania przez Sąd ich kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został złożony już po prawomocnym odmownym zakończeniu postępowań w przedmiocie prawa pomocy oraz po otrzymaniu wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wezwania do solidarnego uiszczenia wpisu od skargi. Jednak stanowisko skarżących wskazane w zażaleniu opiera się na błędnych podstawach. Wyjaśniono skarżącym, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie zwalniało skarżących z obowiązku terminowego uiszczenia wpisu na tak skierowane przez Sąd wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia. Tylko bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed bądź w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu zakreślonego w zarządzeniu z dnia 30 kwietnia 2020 r. mógłby uchronić skarżących od skutków związanych z nieuiszczeniem wpisu na wezwanie Sądu. W tej zaś sprawie wnioski o prawo pomocy złożone najpóźniej w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu wynikającego z zarządzenia z dnia 30 kwietnia 2020 r. zostały prawomocnie rozpoznane odmownie. Dlatego Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił skarżącym omawiane wyżej zagadnienie prawnoprocesowe, albowiem nawet ewentualne pozytywne rozpoznanie przez Sąd kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miało już wpływu na wymagalność wykonania przez skarżących zarządzenia o wezwaniu do uiszczeniu wpisu od skargi. W tych warunkach prawidłowo w sprawie zastosowano art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucając skargę w niniejszej sprawie. Skoro wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu doręczono skarżącym w dniu 17 lipca 2020 r., do dnia 24 lipca 2020 r. przysługiwał im termin do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W tym terminie skarżący zaś nie uiścili wpisu, opierając się na błędnym przekonaniu, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy uchroni ich od skutków prawnych niewykonania w terminie wezwania Sądu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący złożyli wniosek o reasumpcję postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2020 r. o oddaleniu zażalenia, wnioskując o rozpoznanie ich skargi i ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie skarżących za zasadnością ich wniosku przemawia ich sytuacja finansowa, którą opisali w dalszej części wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie podlega uwzględnieniu. W tej sprawie wnioskujący (skarżący) domagają się "reasumpcji postanowienia", a więc dokonania przez NSA autokontroli przez rozpoznanie ich skargi. Tryb autokontroli przewiduje art. 179a p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. (...)". Jest to jedyny przypadek kiedy ustawa przewiduje możliwość dokonania autokontroli (inaczej reasumpcji) orzeczenia. A zatem "skorygowanie" orzeczenia w wyniku reasumpcji jest możliwe o ile zachodzą przesłanki, o jakich mowa w art. 179a p.p.s.a., a mianowicie, jeżeli w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy żądania są oczywiście usprawiedliwione. Opisany wyżej tryb nie ma jednak zastosowania do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący w swoim wniosku nie przywołali żadnej argumentacji, która wskazywałaby na zasadność i możliwość zmiany oceny wypowiedzianej w ww. postanowieniu NSA z 20 października 2020 r. Po pierwsze, brak uiszczenia przez skarżących wymaganego wpisu sądowego od skargi stanowi prawnoprocesową przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Administracyjny. Po drugie, odrzucenie skargi z przyczyn formalnych przez Sąd I instancji oznacza, że w wyniku rozpoznania zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny brak jest podstaw do merytorycznej kontroli skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepisy procedury sądowoadministracyjnej uniemożliwiają procedowanie w sposób jaki aktualnie żądają skarżący. Po trzecie, dla powyższej oceny bez znaczenia jest wskazywana przez skarżących ich sytuacja finansowa, skoro odrzucenie ich skargi nastąpiło po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, a kolejne wnioski w tym zakresie nie miały już prawnoprocesowego wpływu na wymagalność uiszczenia przez skarżących wpisu od skargi. Po czwarte, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie obowiązujących przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest uprawniony do rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy. Dlatego przedmiotowy wniosek skarżących o "reasumpcję ww. postanowienia" nie zawierał usprawiedliwionych podstaw i jako taki podlega oddaleniu. W tym miejscu należy wskazać, że kolejne tożsame żądania skarżących będą pozostawiane w aktach sprawy bez nadawania im dalszego biegu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie 179a w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.