II OZ 858/26

Dnia 20 sierpnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, , , po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 168/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 3 grudnia 2025 r., nr WOP.7722.170.2025.KD w przedmiocie wstrzymania budowy postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Łodzi, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2025 r., nr 539/2025, o wstrzymaniu budowy związanej z nadbudową budynku zamieszkania zbiorowego na nieruchomości przy ul. [...] w Łodzi (działka nr [...], obr. [...]) oraz poinformowaniu o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazał, że skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonego postanowienia wiązałoby się zarówno z niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak i z ryzykiem powstania znacznej szkody. Skarżący nie określił wysokości potencjalnej szkody, ani też nie przedstawił, jaka jest jej relacja do jego możliwości finansowych. Dopiero przedstawienie wysokości ewentualnych kosztów, jakie strona skarżąca musiałaby ponieść w wyniku wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zestawienie ich z sytuacją finansową strony mogłoby dać podstawę do uwzględnienia wniosku. Ogólnikowość argumentacji przedstawionej przez skarżącego nie pozwala Sądowi na ocenę spełnienia przesłanek wstrzymania zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji na uwzględnienie wniosku. Ponadto, w ocenie Sądu, wykonanie zaskarżonego aktu nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie wykazał bowiem, w jaki sposób wykonanie kwestionowanego postanowienia miałoby negatywnie wpłynąć na lokatorów, mieszkających w przedmiotowej nieruchomości, a w szczególności doprowadzić do pozbawienia ich dachu nad głową. Wszak wstrzymanie budowy to dopiero wstępny etap postępowania legalizacyjnego. Merytoryczne rozstrzygnięcia, wpływające na ewentualną legalizację samowoli budowlanej, zapadną w dalszej części postępowania. J. G. będzie mógł je zaskarżyć i wnosić o wstrzymanie ich wykonania. Zażalenie na ww. postanowienie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi; zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W zażaleniu sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia: - art. 233 § 1 K.p.c. w zw. z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. przez odmowę przyznania wiarygodności dowodom i twierdzeniom stawianym przez skarżącego, w świetle których, przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, wynika, że odmowa wstrzymania zaskarżonego postanowienia WINB spowoduje wyrządzenie znacznej szkody i spowoduje inne, trudne dla skarżącego oraz osób trzecich do odwrócenia skutki; - art. 61 § 3 p.p.s.a. przez niezastosowanie i uznanie, iż niewstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia WINB nie wiąże się z ryzkiem powstania znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Skarżący nie uprawdopodobnił, aby wskutek wykonania zaskarżonego postanowienia WINB doszło do powstania skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., których wystąpienie warunkuje udzielenie ochrony tymczasowej, a w zażaleniu nie zdołał podważyć prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie. W okolicznościach tej sprawy podnoszone argumenty, mające przemawiać za zasadnością wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia WINB, nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Prawidłowo Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęto zaskarżone postanowienie WINB, którym utrzymano w mocy postanowienie PINB wstrzymujące na podstawie art. 48 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego roboty budowlane prowadzone przy nadbudowie budynku bez wymaganej zgody budowlanej oraz poinformowano skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu. Wynika z tego, że zaskarżone postanowienie inicjuje postępowanie, które może zakończyć się legalizacją przedmiotowego obiektu lub nakazem jego rozbiórki. Tym samym na etapie wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych co do zasady nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem skarżący może dopiero podjąć kroki zmierzające do legalizacji przedmiotowego obiektu. Zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutku w postaci ustalenia opłaty legalizacyjnej bądź nakazu rozbiórki, ponieważ dopiero od działań skarżącego będzie zależało czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz bądź wydać decyzję o legalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że ryzyko trudnych do odwrócenia skutków musi wynikać bezpośrednio z wykonania aktu zaskarżonego do sądu i nie należy go wiązać z ewentualnymi postępowaniami, które mogą zostać uruchomione w przyszłości. Należy wskazać, że zaskarżone postanowienie WINB nie ma charakteru kończącego postępowanie i załatwiającego co do istoty kwestię legalizacji budowy wykonanej w warunkach samowoli budowlanej. Skutkiem zaskarżonego postanowienia będzie przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania w tym zakresie. Wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych istotnie byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Działanie takie stałoby w oczywistej sprzeczności z regulacją Prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych (por. postanowienia NSA: z 28 sierpnia 2024 r., II OZ 430/24; z 7 lipca 2024 r., II OZ 397/24; z 21 kwietnia 2022 r., II OZ 228/22). Oznacza to tym samym, że brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanej ochrony tymczasowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie prawidłowo Sąd I instancji uznał, że nie zaistniały podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia WINB, dlatego zarzuty zażalenia nie zawierają usprawiedliwionych podstaw, tym bardziej, że argumentacja zażalenia odwołuje się do kwestii wynajmu lokali, co nie jest przedmiotem zaskarżonego postanowienie, bo jest nim wstrzymanie robót budowlanych. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu PINB nie dotyczy wstrzymania użytkowania obiektu mieszkalnego, lecz wstrzymania budowy związanej z samowolną nadbudową budynku użytkowanego jako budynek zamieszkania zbiorowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.