II OZ 856/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. S.A. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Lu 259/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 5 lutego 2026 r., znak: ZOA-XXIV.7721.9.2024.AK. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Lu 259/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie (LWINB) z 5 lutego 2026 r., znak: ZOA-XIV.7721.9.2024.AK. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że S. Spółka Akcyjna z siedzibą w T. (skarżąca, spółka), wniosła do WSA w Lublinie skargę na w/w decyzję LWINB, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kraśniku (PINB) z 29 października 2025 r., zgodnie z którym nakazano spółce rozbiórkę obiektu budowlanego o wymiarach w rzucie 2,5 x 24,4 m i wysokości [...] m z zamontowaną reklamą dwustronną, usytuowaną w odległości [...] m od drogi dojazdowej [...], w km 36+610 drogi ekspresowej S19 strona prawa, na działce o nr ewid. [...] położonej w obr. [...], gm. [...]. W swojej skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek spółka wskazała, że powstanie znaczna szkoda majątkowa, wynikająca z poniesienia nakładów finansowych w celu wykonania obowiązku nałożonego przez organ nadzoru budowlanego. Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę z istoty rzeczy wiąże się z trudnymi do odwrócenia skutkami, niezależnie od wielkości i wartości materialnej obiektu i niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody. Powołanym na wstępie orzeczeniem WSA w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143, Ppsa), poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w wyniku błędnego uznania, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że jej wykonanie niesie za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy skarżąca wykazała, iż wykonanie decyzji nakazowej niesie ze sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, wynikającej z konieczności poniesienia nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku, jak również nieodwracalnego zniszczenia obiektu. Zdaniem spółki, przedstawione przez sąd pierwszej instancji stanowisko, zgodnie z którym wstrzymanie wykonania decyzji nie jest konieczne, bowiem w przypadku jej wykonania, a następnie jej uchylenia w toku postępowania sądowoadministracyjnego, skarżącemu będą przysługiwać roszczenia odszkodowawcze, nie znajduje oparcia w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że ochrona odszkodowawcza ma wyłącznie charakter następczy, zaś przewidziana w art. 61 § 3 Ppsa, instytucja wstrzymania wykonania decyzji pełni funkcję prewencyjną. Podniesiono, że w realiach niniejszej sprawy, konsekwencją wykonania decyzji, będzie zniszczenie elementów obiektu, a zatem wystąpienie nieodwracalnych i niosących za sobą znaczną szkodę skutków, wykraczających poza normalne następstwa wykonania aktu, zaś odtworzenie obiektu wiązać się będzie z obiektywną koniecznością zaangażowania znacznych nakładów, sił i środków. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zdaniem Sądu Naczelnego skarżąca nie wykazała okoliczności, mogących świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowaniu trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę skarżącą we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy (zob. postanowienie NSA z 14 stycznia 2026 r., II OZ 2008/25, LEX nr 4020833). Wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania postanowienia nie zawierał żadnych danych, mogących świadczyć o wyrządzeniu takiej szkody, o której mowa w art. 61 § 3 Ppsa, zażalenie zaś eksponuje wybrane judykaty, które stanowić mają wsparcie dla argumentów spółki. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, należy wykazać najbardziej starannie, przedstawiając konkretne fakty i źródła dowodowe, mogące uprawdopodabniać takie okoliczności. W ocenie Sądu Naczelnego żaląca się takiej skutecznej argumentacji zasługującej na uwzględnienie, nie podnosi. W zażaleniu nie sprecyzowano jakie to "znaczne koszty" miałyby zostać poniesione na wykonanie decyzji nakazowej, sama spółka przyznaje, że część materiałów użytych do wzniesienia obiektu jest możliwa do odzyskania. Brak jest przy tym sprecyzowania o jaką część tych materiałów chodzi. W ocenie Sądu Naczelnego, uwzględniając konstrukcję spornego obiektu, wykonanego przy użyciu stalowych kontenerów ustawionych na sobie, wykorzystanie konstrukcji z rur stalowych oraz zamontowanie instalacji fotowoltaicznej dla celów ekspozycji po zmroku prezentowanej na obiekcie reklamy wielkoformatowej dowodzi, że spółka może odzyskać znaczną część użytych do wzniesienia spornego obiektu materiałów. WSA w Lublinie, uzasadniając zaskarżone orzeczenie, dał wyraz motywom podjętej decyzji procesowej. Podał podstawy prawne wydanego postanowienia oraz omówił dyspozycje ich zastosowania. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że instytucja wstrzymania wykonania aktu jest fakultatywną ochroną prawną, udzielaną tymczasowo przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Sąd stosuje wówczas art. 61 § 3 Ppsa i dokonuje jego wykładni. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że skarżąca nie przedstawiła szacowanych kosztów związanych z wykonaniem nakazu rozbiórki, jak też nie wykazała swojej sytuacji finansowej. Przesłanką warunkującą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest jakakolwiek szkoda, lecz znaczna szkoda. Dokonanie takiej oceny musi poprzedzić zestawienie sytuacji majątkowej spółki i przewidywanych kosztów rozbiórki. Specyfika obiektu, którego rozbiórkę nakazaną sprawia, że koszty te nie powinny być szczególnie wysokie - zwłaszcza, że obiekt nie jest trwale związany z gruntem, składa się z elementów, których demontaż i złożenie nie jest zadaniem szczególnie kosztochłonnym. Spółka nie wykazała, aby było przeciwnie. Nakaz rozbiórki obiektu należącego do skarżącej, jest z samej jego istoty mniej uciążliwy i nie wywołuje tak doniosłych skutków jak np. rozbiórka budynku mieszkalnego. Ewentualne odtworzenie spornego obiektu budowlanego jest w pełni możliwe. Rozbiórka może nastąpić bez zniszczenia znacznej ilości elementów składowych obiektu, zatem nie zachodzi obawa wywołania trudnych do odwrócenia skutków. Rozebranie obiektu stanowi zwykły skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd Naczelny nie podziela tej argumentacji zażalenia, w ramach którego wywodzi się, że skutki wykonania zaskarżonego aktu byłyby "trudne do odwrócenia". Nie chodzi wszak o obiekt o skomplikowanej charakterystyce wznoszenia, wymagający długotrwałego i skomplikowanego użycia technologii wymagającej znacznego czasu. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.