II OZ 845/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P., D. K., D. K. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 776/24, odmawiające przyznania prawa pomocy K. P. w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r. nr 895/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P., 2. odrzucić zażalenie D. K., D. K. i R. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 776/24, odmówił przyznania K. P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K.P., i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r. nr 895/2024, którą umorzono postępowanie odwoławcze – z odwołania R. P. – od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 18 stycznia 2024 r. nr IIWT/67/2024. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, powołując się na art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), że K.P. nie posiada interesu prawnego pozwalającego złożyć skargę w sprawie, w której wniosła o przyznanie prawa pomocy, bowiem zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie dokonanej przez organ odwoławczy oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez R. P. odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Skoro zatem wniosek K. P. o przyznanie prawa pomocy dotyczył skargi, która podlegała odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności, co stanowiło podstawę odrzucenia tejże skargi postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2572/24, to ta oczywista bezzasadność skargi, w ocenie Sądu, obliguje do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o przepis art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935), dalej zwanej "p.p.s.a.", bez konieczności prowadzenia postępowania w kierunku oceny sytuacji osobistej i majątkowej strony. Zażalenie na powołane na wstępie postanowienie wnieśli K. P., D. K., D. K. i R.P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarga K. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 lipca 2024 r. nr 895/2024, jest oczywiście bezzasadna jest trafne. Na trafność tego stanowiska wskazują następujące okoliczności. Po pierwsze, stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 41/12 oraz z 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 273/08, a także: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 803). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi, powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 140/05). Jak wynika z akt sprawy VII SA/Wa 2572/24, Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r. odrzucił już skargę K. P., a te same przyczyny z powodu których odrzucono skargę znalazły się w uzasadnieniu odmowy przyznania prawa pomocy w zaskarżonym postanowieniu z dnia 7 marca 2025 r., sygn.. akt VII SPP/Wa 776/24. I tak, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że w sprawie skarga wniesiona na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego wobec R. P., nie oddziałuje na sferę prawną K. P., która występuje w tej konkretnej sprawie jako osoba trzecia, tzn. osoba nie posiadająca interesu prawnego; osoba, której uprawnień i obowiązków nie dotyczy zaskarżona decyzja. Decyzją tą, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, organ dokonał oceny dopuszczalności odwołania wniesionego przez R. P. Rozstrzygnął zatem tylko o uprawnieniach procesowych tej właśnie osoby. To z kolei oznaczało, że K. P. nie była legitymowana do wniesienia na taką decyzję skargi. Trzeba przy tym wyjaśnić, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić również wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w sprawie zachodzi także sytuacja, że skarga jest oczywiście niedopuszczalna (por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., sygn.. akt II OZ 438/17, Legalis nr 1626297). Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny łącząc oczywistą bezzasadność skargi z jej oczywistą niedopuszczalnością. Po drugie, K. P. w zażaleniu na postanowienie z dnia 7 marca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, które opierało się na ustaleniu, że jej skarga jest oczywiście bezzasadna (niedopuszczalna), ustalenia tego w ogóle nie zakwestionowała. W tym stanie sprawy NSA uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniesione przez K. P. zażalenie, jako niezasadne, należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Odnosząc się do zażalenia D. K., D. K. i R. P., to w ocenie NSA podlegało ono odrzuceniu jako niedopuszczalne z uwagi na fakt, że zostało wniesione przez podmioty nie będące stronami postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 252 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że stroną takiego postępowania jest jedynie wnioskodawca, czyli podmiot domagający się przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w pkt 2 sentencji w oparciu o art. 180 w zw. z art. 178 oraz w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.