II OZ 834/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 381/26 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2026 roku nr ... w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego budynku mieszkalnego, udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych i nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić J. M. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 zł (sto złotych).

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 381/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. Sąd Wojewódzki w uzasadnienia postanowienia wskazał, że M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2026 roku nr ... w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego budynku mieszkalnego, udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych i nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia wnioskodawcy ze względu na zaakceptowanie projektu zamiennego zawierającego elewację łatwopalną, to jest styropianową. Jak podał dalej wnioskodawca Mazowiecki Komendant Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej zaakceptował rozwiązanie zamienne, zezwalające na zmniejszenie odległości pomiędzy budynkami: drewnianym wnioskodawcy i budynkiem uczestnika (7,8 m) pod warunkiem zmiany elewacji na niepalną. Tymczasem projekt zamienny posiada elewację styropianową i ten projekt został zaakceptowany przez oba organy. Sąd Wojewódzki stwierdził, że skarżący uprawdopodobnił, iż w okolicznościach tej konkretnej sprawy zachodzą przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej. Skarżący upatruje zasadność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zaistnieniu obu przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) - niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chociaż ich wprost nie wymienił w złożonym wniosku. Niemniej jednak zestawiając ze sobą materiał z którego jest wykonany budynek skarżącego (drewno) oraz materiał, z którego wykonana jest elewacja inwestora (styropian) a także stosunkowo niewielką odległość między tymi budynkami (7,8 m) Sąd uznał, że zachodzą wystarczające przesłanki do wstrzymania wykonalności obu decyzji do czasu rozpatrzenia skargi przez Sąd, ze względu na możliwe zagrożenie pożarowe. Sąd Wojewódzki biorąc więc pod uwagę faktyczne i prawne następstwa, jakie wiązałyby się z wykonaniem decyzji objętych wnioskiem, stwierdził, że skarżący uprawdopodobnił, że wykonanie tych decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez niego ochrony tymczasowej. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł uczestnik postępowania J. M. wskazujc, że Sąd Wojewódzki nie dokonał wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również niewłaściwie ocenił okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla sprawy oraz został celowo wprowadzony w błąd i zmanipulowany przez pełnomocnika wnioskodawcy. Istniejący na dz. nr ew. ... i ... mieszkalny jednorodzinny jest ocieplony styropianem. Ocieplenie styropianem zostało wykazane jako jedna z nieprawidłowości w ekspertyzie dotyczącej stanu ochrony przeciwpożarowej wykonanej w styczniu 2021 roku przez mgr inż. D. S. (rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, nr upr. ...) oraz mgr inż. M. B. (Centr. Rej. Rzecz. Bud. Nr ...). Mazowiecki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem znak ... z dnia 14.04.2021 roku wyraził zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób inny, niż to określono w przepisach techniczno-budowlanych. W swoim postanowieniu Mazowiecki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wprost wyraził zgodę na "pozostawienie ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony granicy działki oraz w miejscu zbliżenia do budynku sąsiedniego, ocieplonej materiałem palnym (styropianem), przy wymogu wykonania z materiałów niepalnych" oraz zgodę na "pozostawienie ściany zewnętrznej przedmiotowego budynku, niebędącej ścianą oddzielenia przewciwpożarowego, zlokalizowanej w odległości ok. 7.8m od sąsiedniego budynku, przy wymaganej odległości co najmniej 12 m". Ponadto zaznaczył, że projekt budowlany budynku mieszkalnego jednorodzinnego został wykonany w oparciu o ekspertyzę dotyczącą stanu ochrony przeciwpożarowej i spełnia wszystkie wymagania określone w postanowieniu Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Projekt budowlany został uzgodniony bez zastrzeżeń z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych dwukrotnie - w dniu 30 września 2022 roku oraz w dniu 31 marca 2025 roku. Ekspertyza dotycząca stanu ochrony przeciwpożarowej wykonana przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych w styczniu 2021 roku, a także postanowienie Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej znak ... z dnia 14 kwietnia 2021 roku nie zawierają informacji o konieczności wymiany ocieplenia ze styropianu na materiał niepalny. Następnie uczestnik postępowania wskazał, że skarżący jak i jego pełnomocnik posiadali wiedzę o tym, że nie zachodzi konieczność wymiany ocieplenia ze styropianu na materiał niepalny. Pomimo posiadanej wiedzy pełnomocnik celowo podał nieprawdę w swojej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego by "wyłudzić" od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego budynku mieszkalnego, udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych i nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 5 stycznia 2026 r. utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Garwolinie z dnia 4 listopada 2025 r. zatwierdzającą projekt budowlany budynku mieszkalno-usługowego oraz udzielająca J. M. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych zgodnie z zatwierdzonym projektem, a także nakładającą obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie przed przystąpieniem do użytkowania w/w obiektu. Wymienione decyzje wydane zostały w procedurze legalizacyjnej (art. 48-49 Prawa budowlanego), po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej przez inwestora. Zgodzić się należało z podniesionym w zażaleniu zarzutem, że Sąd Wojewódzki wydał zaskarżone postanowienie bez wnikliwego rozważenia okoliczności istotnych w kontekście art. 61 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim Sąd nie zweryfikował zawartych we wniosku twierdzeń odnoszących się do zagrożenia pożarowego związanego z realizacją przedmiotowej inwestycji. Mianowicie we wniosku podano, że: "Mazowiecki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej zaakceptował rozwiązania zamienne, zezwalające na zmniejszenie odległości pomiędzy budynkami: drewnianym Wnioskodawcy i budynkiem Uczestnika (7,8 m) pod warunkiem zmiany elewacji na niepalną. Tymczasem projekt zamienny posiada elewację styropianową i ten projekt został zaakceptowany przez organ l i II instancji". Natomiast w zażaleniu trafnie zwrócono uwagę, że w postanowieniu Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z 14 kwietnia 2021 r. wyrażono zgodę m.in. na: "Pozostawienie ściany zewnętrznej przedmiotowego budynku, niebędącego ścianą oddzielenia przeciwpożarowego, zlokalizowanej w odległości ok. 7,8 m od sąsiedniego budynku, przy wymaganej odległości co najmniej 12 m", bez warunku zmiany elewacji na niepalną. Trudno dociec na jakiej podstawie Sąd Wojewódzki uznał, że "skarżący uprawdopodobnił, że wykonanie tych decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki", skoro do wniosku nie dołączono żadnego dokumentu dotyczącego zagrożenia pożarowego dla budynku skarżącego, natomiast uzasadnienie wniosku nie koresponduje z wymienionym postanowieniem Wojewódzkiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z 14 kwietnia 2021 r. Jako niewystarczające należało uznać przytoczone przez Sąd ustalenia wskazujące na to, że budynek skarżącego jest z drewna, elewacja budynku inwestora jest ze styropianu, zaś odległość pomiędzy tymi budynkami wynosi ok. 7,8 m. Oczywiście Sąd Wojewódzki mógł uwzględnić wniosek na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, lecz powinien poddać analizie wszystkie okoliczności istotne dla oceny skutków decyzji w zakresie zagrożenia pożarowego. Wprawdzie na etapie rozpoznawania wniosku w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki nie może oceniać prawidłowości stanowiska organu nadzoru w przedmiocie zachowania w zatwierdzonym projekcie budowlanym wymogów ochrony przeciwpożarowej, to jednak podstawowe fakty co do stanu inwestycji oraz skutków decyzji miał obowiązek wnikliwie rozważyć. Sąd Wojewódzki powinien uwzględnić wieloetapowość procedury legalizacyjnej oraz to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał już w tej sprawie i w wyroku z 30 stycznia 2024 r. VII SA/Wa 1663/23 wypowiedział się m.in. co do kwestii bezpieczeństwa pożarowego. Rozważenia zatem wymagało, czy w istocie realizacja przedmiotowych decyzji może wywołać następstwa o jakich mowa we wniosku, w sytuacji, gdy dotyczy ona legalizacji istniejącego obiektu. Sąd Wojewódzki powinien rozróżnić przypadek pozwolenia na budowę obiektu rozpoczynającego proces inwestycyjny od przypadku takiego pozwolenia wydawanego dla potrzeb legalizacji istniejącego obiektu. Rozpoznając wniosek o ochronę tymczasową, Sąd Wojewódzki powinien mieć na uwadze rzeczywiste następstwa przedmiotowych decyzji dla zaistnienia zagrożenia pożarowego, powołanego przez skarżącego, w szczególności zakres robót, których dotyczy rozstrzygnięcie o pozwoleniu na ich wznowienie. Brak analizy co do wymienionych zagadnień skutkował tym, że Sąd Wojewódzki przedwcześnie orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji wydanych w sprawie. Przy ponownym rozpoznawaniu wniosku Sąd Wojewódzki rozważy rzetelnie argumentację obu stron i uwzględni wynikające z akt sprawy fakty przemawiające za wstrzymaniem lub odmową wstrzymania wykonania decyzji podlegających kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym. Z tych wszystkich względów orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.