II OZ 814/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 940/24 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi G.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 940/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek G. W. o wyłączenie od orzekania sędziego Marii Mikolik w sprawie ze skargi G.W. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca - działając na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego WSA w Rzeszowie Marii Mikolik. Podniosła, że pozostaje w zażyłej znajomości z wymienioną Sędzią, bowiem uczęszczały do tej samej szkoły i mieszkały wspólnie przez okres 3 lat, przez co zawiązała się pomiędzy nimi relacja. W oświadczeniu datowanym na 18 grudnia 2024 r. sędzia Maria Mikolik wskazała, że nie utrzymuje kontaktów ze skarżącą i nie należy ona do kręgu tak bliskich, jak i dalszych znajomych. Dlatego też zawarte we wniosku twierdzenie o zażyłej znajomości jest nieprawdziwe. Sędzia podała, że nie wyklucza, iż uczęszczała ze skarżącą do tej samej szkoły, jednak nie pamięta Jej z tamtych czasów. Sędzia me wykluczyła też faktu wspólnego mieszkania w internacie zwracając jednak uwagę, że miało to miejsce 20 lat temu. Sędzia oświadczyła, że nie doszło do nawiązania takiej relacji, która miałyby mieć wpływ na obiektywne wydanie wyroku w sprawie. Ze względu na powyższe, zdaniem Sędzi, nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do Jej bezstronności w sprawie w rozumieniu wskazanego wyżej art. 19 p.p.s.a. Uzasadniając odmowę wyłączenia sędziego Sąd wskazał, że orzekając o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia sędziego dokonuje się oceny, czy w sprawie zaistniały takie okoliczności obiektywne, które uzasadniają odsunięcie sędziego od rozpoznawania sprawy. Przy czym, jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a. strona musi uprawdopodobnić zachodzenie przyczyn wyłączenia. Wniosek strony wymaga więc określonej argumentacji, świadczącej o poważnych powodach, które obiektywnie mogą skutkować utratą zaufania co do bezstronności sędziego. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju okoliczności. Podniósł, że motywując swoje żądanie skarżąca wskazała na zażyłą relację łączącą Ją z osobą Sędzi, której wniosek dotyczy, a która wynika z uczęszczania do tej samej szkoły oraz wspólnego mieszkania przez okres 3 lat. Jednakże w złożonym oświadczeniu Sędzia zakwestionowała wyraźnie istnienie takiej znajomości, zwłaszcza stanowczo przecząc, że ma ona charakter zażyłej. Wyjaśniła, że me wyklucza, iż uczęszczała ze skarżącą do tej samej szkoły, jednak nie pamięta Jej z tamtych czasów. Ponadto, Sędzia wprawdzie nie wykluczyła faktu wspólnego mieszkania w internacie, podkreślając jednak, że miało to miejsce 20 lat temu. Sąd podkreślił, że warunkiem koniecznym wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie przez składającego wniosek, że pomiędzy sędzią a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być natomiast gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie wnioskodawcy. Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że skarżąca nie wskazała obiektywnie istniejącej przesłanki, która mogłaby powodować konieczność wyłączenia sędzi Marii Mikolik. Powołała się wprawdzie na zażyłą z nią znajomość, jednak powyższemu stanowczo zaprzeczyła Sędzia i brak podstaw do tego, by nie dać wiary takiemu oświadczeniu. Skoro więc nie ma podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie występują takie uwarunkowania, które w przypadku objętej wnioskiem Sędzi mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania ocenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach, to w ocenie Sądu wniosek ten nie mógł podlegać uwzględnieniu. Zażaleniem G. W. zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając mu obrazę przepisów prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 18 oraz art. 19 p.p.s.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a., a także naruszenie art. 32 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe wniesiono o uwzględnienie wniosku i wyłączenie od orzekania w sprawie objętego nim sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego - art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, jakie zajął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Brak bowiem jest podstaw do wyłączenia objętego wnioskiem sędziego od orzekania w sprawie skargi G.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2024r. nr [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione przez skarżącą argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Zwrócenia uwagi wymaga, że z oświadczenia złożonego przez objętego wnioskiem sędziego nie wynika, by zachodziły podstawy do jego wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Sędzia szczegółowo odniosła się przy tym do podnoszonych we wniosku okoliczności wyjaśniając, że nie stanowią one okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej sprawie. Nie jest przy tym wystarczająca sama wątpliwość strony co do bezstronności sędziego w danej sprawie i subiektywne odczucie o stronniczości i niesprawiedliwości sędziego. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być realna, oparta o zobiektywizowane przesłanki dotyczące konkretnej sprawy, w której wniosek został złożony. Skarżąca nie wskazała i nie udowodniła okoliczności, które można by przeciwstawić względem wspomnianych oświadczeń. Przy czym podkreślenia wymaga, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (zob. postanowienie NSA: z 30 września 2014 r. sygn. akt II OZ 1001/14; z 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13; z 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14). W tych okolicznościach w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do sędziego objętego wnioskiem skarżącej i prezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji należy podzielić. Prawo skarżącej do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez wydanie zaskarżonego postanowienia. Postanowienie to w żaden sposób nie dyskryminowało też skarżącej, której prawo do sądu nie zostało naruszone. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że przywołany przez skarżącą przepis art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego adresowany jest do organów administracji publicznej, a nie do sądu administracyjnego. Ani wojewódzkie sądy administracyjne, ani Naczelny Sąd Administracyjny nie stosują przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w swoim postępowaniu. Przepisy te mają tylko i wyłącznie zastosowanie do postępowania przed organami administracyjnymi, zaś procedura postępowania sądowoadministracyjnego została uregulowana w treści ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.