II OZ 800/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej "[...]" z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Rz 182/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej "[...]" z siedzibą w R. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 8 grudnia 2025 r. nr I-III.7721.1.4.2025 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Rz 182/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 8 grudnia 2025 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że uzasadnienie wniosku zawiera jedynie ogólne tezy dotyczące instytucji wstrzymania z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych zapadłe w tym zakresie, nie zawiera natomiast żadnej konkretnej argumentacji na uzasadnienie którejkolwiek z dwóch ustawowych przesłanek wstrzymania określonych przepisem art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd przyznał rację skarżącej, że wykonanie decyzji i rozpoczęcie prac budowlanych doprowadzi do trwałej ingerencji w sposób zagospodarowania terenu i relacje przestrzenne pomiędzy nieruchomościami oraz faktyczne warunki korzystania z nieruchomości skarżącej, jednak nie jest to argument przemawiający za udzieleniem skarżącej – niebędącej inwestorem – ochrony tymczasowej. Sąd zaznaczył, że inwestor dysponuje ostateczną decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę i to on ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi przez Sąd. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: a. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawach dotyczących realizacji inwestycji budowlanej trudne do odwrócenia skutki mogą powstać wyłącznie po stronie inwestora, a nie po stronie podmiotów trzecich, b. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanki trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy przedstawione okoliczności faktycznie wskazują na trwałą ingerencję w sposób korzystania z nieruchomości skarżącej; c. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz dokonanie i dowolnej, a nie swobodnej oceny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Przy ocenie wniosku Sąd zobowiązany jest ważyć interes zarówno strony skarżącej, jak również inwestora. Należy zatem zgodzić się z Sądem I instancji, że wykonanie obiektu budowlanego na podstawie pozwolenia na budowę, które może zostać usunięte z mocą wsteczną z obrotu prawnego, odbywa się na ryzyko inwestora. Zatem to inwestor zobowiązany będzie do przywrócenia stanu poprzedniego na własny koszt, a więc to po stronie inwestora może zaistnieć stan trudnych do odwrócenia skutków i poniesienia tego kosztów. Natomiast sytuacja odwrotna, tj. wstrzymanie wykonania decyzji i zablokowanie procesu inwestycyjnego, wiąże się z ingerowaniem w proces budowlany i ponoszeniem przez inwestora strat związanych z tym przestojem. Odnosząc się natomiast do argumentacji przedstawionej w zażaleniu należy wskazać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Należy przypomnieć również, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji i tym samym nie bierze pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania strony skarżącej o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Skarżąca podnosi ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w postaci ograniczenia możliwości zagospodarowania swojej nieruchomości, pogorszenie warunków korzystania z nieruchomości i utrwalenie stanu faktycznego, który – nawet po uchyleniu decyzji - nie będzie możliwy do pełnego odwrócenia. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zastosowanie ochrony tymczasowej nie wiąże się z zaistnieniem jakichkolwiek skutków i jakiejkolwiek szkody, ale chodzi o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem danego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt II OSK 2162/22). Gdyby przyjąć argumentację strony skarżącej, należałoby, w przypadku wniesienia skargi do sądu, dokonywać automatycznie wstrzymania każdej decyzji o pozwoleniu na budowę, bowiem każda niesie za sobą skutki o jakich mowa w złożonym zażaleniu. Instytucja ochrony tymczasowej, zawarta w art. 61 § 3 p.p.s.a., nakłada natomiast na sąd obowiązek rozpatrywania indywidualnie poszczególnych wniosków, w oparciu o argumenty w nich przedstawione. Oznacza to, że strona każdorazowo musi wykazać, że w stosunku do niej zaistniało ryzyko szkody przekraczającej następstwa związane z wykonaniem danego aktu, jednak nawet wtedy ostateczna decyzja o zastosowaniu ochrony tymczasowej należy do sądu. W niniejszej sprawie zasadnie Sąd I instancji przyjął, że strona nie wykazała aby w sprawie należało zastosować w stosunku do niej ochronę tymczasową. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.