II OZ 80/24

Dnia 22 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron, , , po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. G. i E. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po 579/23 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2023 r. Nr WOA.7722.117.2023.MO w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2023 r. utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 27 czerwca 2023 r. o odmowie wydania zaświadczenia o zgodności altany działkowej z wymaganiami określonymi w art. 2 pkt 9a ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżących żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. W konsekwencji postanowienie to nie wymaga wykonania i nie powoduje bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 p.p.s.a. Ponadto, Sąd wyjaśnił, że nawet pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej nie doprowadziłoby do skutków zamierzonych przez skarżących. Wstrzymanie wykonania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o zgodności altany działkowej wybudowanej na dz. nr [...] w R. na terenie ROD [...] z wymaganiami określonymi w art. 2 pkt 9a ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych nadal bowiem oznacza, że skarżący nie legitymuje się zaświadczeniem o żądanej treści. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zażalenie na postanowienie z dnia 13 października 2023 r. złożyli L. G. i E. G., wnosząc o uchylenie zaskarżanego postanowienia i wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2023 r., ewentualnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm przypisanych z uwzględnieniem nie rozpatrzonego wniosku o udzielenie prawa pomocy i zwolnienie skarżących z kosztów postępowania. W zażaleniu sformułowano zarzut naruszenia art. 61 § 1,3,5 p.p.s.a. Skarżący zwrócili uwagę, że w treści skargi znalazł się m.in. wniosek o udzielenie prawa pomocy, który nie został dotychczas rozpatrzony. Nadto, zdaniem skarżących, przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji winno być wykonanie lub wstrzymanie decyzji o rozbiórce i o egzekucji grzywny. Wskazali również, że w sprawie istnieje ewidentne ryzyko poniesienia istotnych nie dających się odwrócić szkód w majątku skarżących, bowiem naliczona została grzywna w wygórowanej wysokości nieosiągalnej dla skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634) sąd może na wniosek strony skarżącej wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W niniejszej sprawie skarżący domagali się wstrzymania wykonania postanowienia w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o zgodności altany działkowej z wymogami ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Zaskarżone postanowienie dotyczy zatem odmowy wydania zaświadczenia w trybie art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. Wyjaśnić więc należy, że zaświadczenie takie jest czynnością materialno-techniczną, sprowadzającą się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych o które wnosi wnioskodawca. Zaświadczeniem organ potwierdza istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych danych. Nie jest ono aktem woli organu, lecz jedynie aktem wiedzy. Nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej i nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego (por. wyrok NSA z 16 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 728/21). Zaświadczenie nie wiąże organu i może być zawsze uchylone lub zmienione, w sytuacji gdy dojdzie do zmiany faktów lub stanu prawnego (por. wyrok NSA z 29.02.2012 r. sygn. akt II GSK 186/11). Organ wydając zaświadczenie nie ustala zatem praw lub obowiązków administracyjnoprawnych, lecz poświadcza fakty lub stany prawne, a poświadczenie takie nie ma charakteru prawotwórczego. Słusznie zatem Sąd Wojewódzki stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżących żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Wbrew twierdzeniom zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygając przedmiotową sprawę nie mógł zająć stanowiska co do kwestii wstrzymania wykonania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu, bowiem odmowa wydania zaświadczenia nie wywołuje skutków w postaci konieczności wykonania rozbiórki. Nadto nadmienić należy, że wyrokiem z 10 czerwca 2014 r sygn. akt II OSK 3018/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną L. G. i E. G. na decyzję WINB z dnia 29 sierpnia 2022 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki altany na działce nr [...] w S., co więcej wyrokiem 26 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 1733/19 oddalił skargę kasacyjną na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę. Skarżący mieli zatem świadomość, że w przedmiocie rozbiórki orzekano już w odrębnych postępowaniach, w których skarżący mieli możliwość wnosić o udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Taka sama sytuacja wystąpiła w związku z postępowaniem w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Odnośnie do podnoszonej przez skarżących kwestii braku rozpoznania złożonych przez nich wniosków o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że postanowieniem z dnia 15 grudnia 2023 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po rozpoznaniu wniosków L. G. i E. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w przedmiotowej sprawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącym w dniu 11 stycznia 2024 r. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący nie wnieśli sprzeciwu. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd wydał 13 października 2023 r. Wskazać zatem należy, że wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia przed wydaniem postanowienia od odmowie przyznania prawa pomocy stanowiło uchybienie procesowe, bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zostać rozpoznany jako pierwszy. Jednak uwzględniając fakt, że zarówno wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i wniosek o wtrzymanie wykonania zostały rozpoznane odmownie, a skarżący 9 listopada 2023 r. osobiście wnieśli i opłacili zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia, jak również fakt, że wpis od skargi został uiszczony 22 listopada 2023 r. w wysokości 100 zł zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021 r., poz. 535 ze zm.), uznać należało, że wskazane uchybienie nie miało wpływu na sytuację procesową skarżących. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.