II OZ 791/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2447/17 o oddaleniu wniosku M.S. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Teresy Zyglewskiej, Anny Falkiewicz-Kluj i Tomasza Wykowskiego od orzekania w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 2447/17 ze skargi M.S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M.S. (dalej jako "skarżący") o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Teresy Zyglewskiej, Anny Falkiewicz - Kluj i Tomasz Wykowskiego od orzekania w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji . W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z 8 grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Teresy Zyglewskiej, Anny Falkiewicz-Kluj i Tomasza Wykowskiego. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że sposób rozpoznawania sprawy przez wymienionych sędziów budzi wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie przedstawił okoliczności, które stanowiłyby wystarczające przesłanki do wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy IV SA/Wa 2447/17. Stwierdzenie, że sędziowie ci orzekali już w innych sprawach z udziałem skarżącego ma charakter generalny i nie zostało poparte konkretnymi, obiektywnymi okolicznościami oraz dowodami, wskazującymi na realną wątpliwość co do bezstronności tych sędziów. W ocenie Sądu I instancji, nie można upatrywać wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego w tym, że ten sam sędzia brał udział w rozpoznawaniu innej sprawy, z której przebiegu lub wyniku wnioskodawca nie jest zadowolony. Subiektywne przekonanie wnioskodawcy co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziów, niepoparte żadnymi dowodami, nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego. Sąd I instancji wskazał, że w oświadczeniach z 8 grudnia 2017 r. wymienieni we wniosku sędziowie wskazali, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie, jak również nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący zarzucając naruszenie art. 19 p.p.s.a. i wnosząc o zmianę postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą, które uzasadniałaby wyłączenie od orzekania. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza przyczynami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a. - wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego na mocy art.19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w tej sprawie. Brak było podstaw do wyłączenia sędziów zgodnie z wnioskiem skarżącego. Nie zaszła bowiem żadna z okoliczności, o których stanowi art. 18 p.p.s.a. Ponadto podniesione przez skarżące argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 19 p.p.s.a. W szczególności nie jest taką okolicznością subiektywne i szerzej nieuzasadnione przekonanie skarżącego o braku bezstronności sędziów wynikające z orzekania w innych sprawach dotyczących skarżącego. Przesłanką uzasadniającą wyłączenie sędziego jest zaistnienie wątpliwości co do bezstronności sędziego. Chodzi więc o obiektywnie postrzegane okoliczności, które mogą uzasadniać powstanie wątpliwości, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał, że okoliczności takie zaistniały, ponieważ nie ma takiego charakteru przekonanie strony, że wydane przez sędziów orzeczenia w innych sprawach są nieprawidłowe. Oparcie instytucji wyłączenia sędziego jedynie na subiektywnym przekonaniu strony, że sędzia "orzeka błędnie", z naruszeniem przepisów i stronniczo, niweczyłoby całkowicie podstawowe zasady sprawowania przez sądy wymiaru sprawiedliwości – zasadę niezawisłości i niezależności sędziego. Środkiem mogącym podważyć niezgodne z prawem rozstrzygnięcie sądu jest natomiast stosowny środek odwoławczy, taki jak skarga kasacyjna lub zażalenie. Zasady wyłączenia sędziego w przypadku przeprowadzenia kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym zostały określone w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Ustawodawca ograniczył krąg przypadków, w których orzekanie przez sędziego może powodować jego wyłączenie, tylko do przypadków dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, sędzia brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że kontrola legalności decyzji wydawanych wobec tej samej strony, która nie mieści się w granicach zakreślonych przez art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., uzasadnia wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 tejże ustawy. Sędziowie, których dotyczył wniosek, złożyli wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (przykładowo postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wskazał ani nawet nie uprawdopodobnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek, należało więc uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Z tych względów i na podstawie art. 184 w z związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.