II OZ 768/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2904/12 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2904/12 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z [...] września 2012 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 17 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. S. (dalej jako "skarżąca) zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2904/12 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowienie to zostało wydane w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z [...] września 2012 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z 14 grudnia 2013 r. skarżąca wniosła ponownie o przyznanie jej prawa pomocy, w tym przypadku w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Pismo to potraktowano jako wniosek o zmianę postanowienia Sądu I instancji z 18 września 2013 r. Sąd I instancji zobowiązał skarżącą do nadesłania wniosku na urzędowym formularzu przyznania prawa pomocy oraz do złożenia wyjaśnień odnośnie sytuacji majątkowej skarżącej. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na zarządzenie Sądu w wymaganym zakresie. Odmawiając zmiany postanowienia z 18 września 2013 r. Sąd I instancji podkreślił, że wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi na żadne z wezwań, jakie były do niej kierowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Wezwanie takie przesłano skarżącej zarówno przed wydaniem postanowienia z 18 czerwca 2013 r. (zarządzenie z 14 czerwca 2013 r.), jak i po złożeniu obecnie rozpatrywanego wniosku (zarządzenie z 15 kwietnia 2014 r.). Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwania i nie wyjaśniła szczegółowo swojej sytuacji majątkowej skarżącej. Sąd I instancji wskazał, że zarządzenia były sformułowane jasno i czytelnie, a udzielenie odpowiedzi na zarządzenie nie wymagało wiedzy prawniczej. Wnioskodawczyni miała wskazać jakie ponosi miesięczne koszty utrzymania, koszty życia codziennego, a więc koszty utrzymania mieszkania, zakup żywności, leków, odzieży, środków chemicznych, ewentualne wyciągi z kont oraz kserokopię zeznania podatkowego za poprzedni rok. Sąd I instancji podkreślił, że w takiej sytuacji nie mógł ocenić sytuacji majątkowej skarżącej. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. W jej ocenie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stanowi złamanie podstawowych praw do obrony, a przekazywanie tak dokładnych danych o rodzinie jest niezgodne z prawem Unii Europejskiej i prawem międzynarodowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Obowiązki w tym zakresie spoczywają wyłącznie na stronie. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma więc okoliczność, że skarżąca, pomimo wezwania nie przedstawiła wymaganych przez Sąd I instancji dokumentów i oświadczeń, ani też nie wyjaśniła ewentualnego braku możliwości ich przedłożenia. Oświadczenie złożone przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy budziło wątpliwości uzasadniające skierowanie do niej wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. Jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, wezwanie było precyzyjne i obejmowało podstawowe informacje dotyczące stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej, nie wymagało więc ani wiedzy prawniczej ani też zakreślania dłuższego terminu niż siedem dni na wykonanie wezwania. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżąca nie przedstawiła żądanych informacji w terminie 7 dni, ani też w okresie miesiąca po złożeniu wniosku o przedłużenie wyznaczonego terminu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadniało oddalenie przez Sąd Wojewódzki wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać również należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej, skierowane do niej wezwanie nie narusza ani jej prawa do obrony, ani też przepisów prawa międzynarodowego lub przepisów Unii Europejskiej, ponieważ podstawę tego wezwania stanowił obowiązujący w polskim porządku prawnym przepis art. 255 p.p.s.a. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.