II OZ 746/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 367/23 odmawiające przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie nr PESEL skarżącego w sprawie ze skargi Ł. K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 6 kwietnia 2023 r., znak: WOA.7721.13.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 367/23, po rozpatrzeniu wniosku Ł. K., odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie nr PESEL skarżącego. Sąd podał, że postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2023 r. odrzucono skargę Ł. K., podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b w zw. z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, zwana dalej: "p.p.s.a."), z uwagi na brak podania przez stronę skarżącą nr PESEL w wyznaczonym terminie. W piśmie z dnia 21 września 2023 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia ww. braku skargi, podając swój nr PESEL. W uzasadnieniu skarżący wskazał na okoliczności powstałe w jego życiu, które zrujnowały jego życie osobiste i zawodowe w ostatnim czasie. Niepodanie nr PESEL wynikło z niedopatrzenia, którego nie był świadom, kiedy uzupełniał inne braki do których został zobowiązany. Sąd stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków skargi. Wskazany we wniosku "natłok obowiązków" związanych z utrzymaniem przez skarżącego domu, rodziny i firmy, należy uznać za niewystarczający w tym zakresie. Czynniki takie, występujące w toku codziennego życia większości ludzi, z całą pewnością nie stanowią okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia. Sąd podkreślił, że dysponując precyzyjnie sformułowanym pismem skarżący mógł w ustawowym terminie zadośćuczynić wszystkim obowiązkom w zakresie usunięcia braków skargi, zwłaszcza, że pozostałe braki uzupełnił prawidłowo. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zarzucając naruszenie: a) art. 87 § 2 w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. poprzez odmowę przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braku formalnego wywiedzionej w sprawie skargi i bezpodstawne przyjęcie przez Sąd, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, w sytuacji, gdy okoliczności zawarte w piśmie z dnia 21 września 2023 r. są całkowicie wystarczające do uznania, że skarżący uprawdopodobnił, że z przyczyn od siebie niezawinionych nie mógł w terminie uzupełnić braku formalnego skargi; b) art. 87 § 2 w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. poprzez pominięcie przez Sąd, że na etapie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy w niedotrzymaniu terminu (nie jest wymagane udowodnienie braku zawinienia w uchybieniu terminowi), w konsekwencji czego Sąd niezasadnie odmówił przywrócenia terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi, pomimo że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi; c) art. 45 § 1 w zw. z art. 78 Konstytucji RP w zw. art. 87 § 2 w z art. 86 § 1 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. poprzez odmowę przywrócenia przez Sąd terminu na uzupełnienie braku formalnego skargi, w sytuacji, gdy w sprawie brak było winy skarżącego w uchybieniu terminowi, natomiast okoliczności przedstawione przez skarżącego potwierdzają zasadność formułowanego wniosku o przywrócenie terminu, który winien zostać przez Sąd uwzględniony, a skarga powinna zostać rozpoznana w sposób merytoryczny, co dalej skutkowało pozbawieniem skarżącego konstytucyjnie zagwarantowanego mu prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły Sąd, prawa do skutecznego zaskarżenia niekorzystnej decyzji; d) art. 45 § 1 w zw. z art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. poprzez nierozpoznanie przez Sąd merytorycznie sprawy, wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wywiedzionej skargi, który faktycznie nie był brakiem istotnym, bowiem nr PESEL Ł. K. oraz S. K. znajdowały się w aktach sprawy, wobec czego brak było podstaw do pozbawienia skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez niezawisły Sąd, prawa do skutecznego zaskarżenia niekorzystnej decyzji organu, a tym samym pozbawienia skarżącego prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w nim podniesione. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. (pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu). Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brakuje ustawowych warunków jego dopuszczalności, np.: jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 p.p.s.a.); jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.); jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 p.p.s.a.); jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz np. terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego (art. 278 lub 141 § 1 p.p.s.a.) albo terminu związanego z upływem określonej fazy postępowania sądowego. Jeśli wniosek został złożony terminowo i jest dopuszczalny, to sąd administracyjny musi rozstrzygnąć wniosek - przywracając termin bądź odmawiając przywrócenia terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1090/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dość wnikliwie pochylił się nad kwestią związaną ze wstępną analizą wniosku o przywrócenie terminu (art. 88 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a.). Zauważyć należy, że postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 września 2023 r. Skoro w tej dacie skarżący posiadł wiedzę o tym, że uchybił terminowi do usunięcia braku formalnego skargi, poprzez podanie nr PESEL, to można przyjąć, że data ta rozpoczynała siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe zaś oznacza, że skarżący powinien swój wniosek złożyć (osobiście bądź za pośrednictwem operatora pocztowego) do dnia 19 września 2023 r. Tymczasem przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 21 września 2023 r. (data nadania w UP), co może sugerować, że został on złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W treści wniosku nie zawarto natomiast żadnej argumentacji wskazującej kiedy dokładnie ustała przyczyna uchybienia terminu (na marginesie mogła ona trwać także po dniu 19 września 2023 r.). Zasadne jest zatem uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Wojewódzki weźmie pod uwagę powyższe rozważania, wezwie wnioskodawcę do wskazania w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu, a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.