II OZ 745/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 389/17 1) odrzucające zażalenie Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 389/17 dotyczące prawa pomocy, 2) odrzucające skargę w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 listopada 2017 r. odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 389/17, dotyczące prawa pomocy oraz odrzucił skargę ww. Stowarzyszenia wniesioną na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...]. Uzasadniając swoje stanowisko odnośnie odrzucenia zażalenia Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zdaniem Sądu aktualne brzmienie art. 260 p.p.s.a. wskazuje, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro zaś Stowarzyszeniu nie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu dotyczące postanowienia referendarza sądowego z 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 389/17, to złożone zażalenie należało odrzucić jako niedopuszczalne. Uzasadniając natomiast stanowisko w zakresie odrzucenia skargi, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., Sąd podniósł, że w stanie faktycznym sprawy ziściła się przesłanka do jej odrzucenia, albowiem, w zakreślonym przez Sąd terminie, skarżący nie dopełnił obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi wynikającego z prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 lipca 2017 r. Zażaleniem Stowarzyszenie [...] z siedzibą w R. zaskarżyło powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości jak również o uchylenie postanowienia z dnia 3 października 2017 r., sprostowanie i uzupełnienie części orzekającej oraz zwolnienie Stowarzyszenia z kosztów sądowych w części i ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zaskarżone postanowienie zawiera błąd formalno-prawny polegający na braku określenia, że postępowanie jest związane z budową turbin wiatrowych, co wymaga sprostowania i uzupełnienia. Ponadto, przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie wniosku Stowarzyszenia o zwolnienie z kosztów wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu nie zostało zakończone, co stanowi zagadnienie wstępne w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Zaznaczyć jednocześnie należy - na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji - że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja powołanej wyżej ustawy, wprowadzona ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), mocą której został zmieniony m.in. art. 260, mający w niniejszej sprawie zastosowanie. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 p.p.s.a. otrzymał nowe brzmienie. Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że zasadne jest wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko, zgodnie z którym w obowiązującym na skutek wejścia w życie ww. ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanie prawnym, na postanowienie sądu I instancji wydane na skutek wniesionego sprzeciwu od rozstrzygnięcia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Stanowi o tym wprost cytowany powyżej art. 260 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka bowiem w takiej sytuacji jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Ustawodawca w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. Orzeczenie sądu staje się prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługują od niego żadne środki odwoławcze, w tym zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy zażalenie wniesione na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy jest niedopuszczalne. Prawidłowo także Sąd wojewódzki uznał, że zaszły podstawy do odrzucenia skargi, z powodu nieuiszczenia przez stronę skarżącą wpisu sądowego od skargi. Po prawomocnej odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2017 r.) oraz po uprawomocnieniu się, na skutek postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt II OZ 1074/17, zarządzenia z dnia 4 lipca 2017 r. wzywającego do usunięcia braku fiskalnego skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący zarządzeniem z dnia 25 września 2017 r. został wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 4 lipca 2017 r. Wezwanie to należało wykonać, zgodnie z pouczeniem, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Bezsporne jest, że wezwanie to nie zostało wykonane. Zatem Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że nieuzupełnienie braku fiskalnego skargi, pomimo wystosowanego wezwania, uzasadniało jej odrzucenie stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. Kolejne wnioski Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy nie mogły zniweczyć skutków prawomocnego wezwania do wykonania zarządzenia w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Tym samym nie miały wpływu na zasadność podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł też podstaw do sprostowania zaskarżonego postanowienia w zakresie wskazanym w zażaleniu. Zaskarżonym skargą postanowieniem Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia od decyzji organu I instancji. Sąd I instancji prawidłowo zatem określił przedmiot niniejszej sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.