II OZ 738/14

Dnia 6 sierpnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Burmistrza Warki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 360/14 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi Burmistrza Warki na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia 27 stycznia 2014 r. Nr 122/14 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 360/14, oddalił zawarty w skardze Burmistrza Warki wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia 27 stycznia 2014 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Burmistrz Warki we wniosku podał, iż ramy czasowe wykonania rozbiórki budynku (3 marca – 2 czerwca 2014 r.) wykluczają możliwość uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny oraz przez sąd powszechny kwestii własności przedmiotowej nieruchomości. W związku z rozbiórką Gmina poniesie znaczne koszty ekonomiczne, z których ostatecznie skorzystać może nowy właściciel nieruchomości. Wobec tego wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd skutkowałoby dla skarżącego znaczną szkodą majątkową, a po stronie skarbu Państwa reprezentowanym przez Starostę skutkowałoby wzbogaceniem się kosztem Gminy. Sąd podkreślił, że to na stronie ciąży obowiązek uzasadnienia wniosku, a w tym wskazania okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. Sąd administracyjny nie dokonuje żadnych ustaleń faktycznych w sprawie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący poza ogólnym wskazaniem, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niepowetowaną szkodę nie przedstawił żadnych argumentów przemawiających za wystąpieniem niekorzystnych z punktu widzenia jego interesów następstw wykonania decyzji, zaniechał jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku w tym zakresie. Z tego względu brak było wystarczających podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji o czym Sąd orzekł na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. Burmistrz Warki w zażaleniu na powyższe postanowienie zwrócił uwagę na status nieruchomości, na której znajduje się budynek objęty nakazem rozbiórki, który nie jest wyjaśniony. Jego zdaniem, wobec braku jednoznacznego ustalenia, czy Gmina Warka jest właścicielem spornej nieruchomości, konieczne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy w Radomiu w sprawie I C 1883/13 nakazał Gminie i Miastu Warka złożenie oświadczenia woli, co do przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa własności działek nr 725/18 i 725/19, na których znajduje się mająca podlegać rozbiórce kotłownia. W tej sytuacji wykonanie nakazu rozbiórki skutkowałoby dla skarżącego znaczną szkodą majątkową, a po stronie Skarbu Państwa, reprezentowanym przez Starostę, skutkowałoby wzbogaceniem kosztem Gminy. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został należycie uzasadniony. Nie zawierał on okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić stronie skarżącej znaczną szkodę lub wywoływałoby trudne do odwrócenia skutki. Zaznaczyć jednak trzeba, że ten brak wniosku miał charakter braku usuwalnego. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że w sytuacji braków we wniosku polegających na niepowołaniu jakichkolwiek okoliczności, które wskazywałyby na to, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki, należy wezwać skarżącego na mocy art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku w zakreślonym terminie ze skutkami wymienionymi w tym przepisie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 338 oraz powołane tam orzecznictwo). Sąd Wojewódzki wydając zaskarżone postanowienie, nie skorzystał z możliwości, jaką stwarza przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. i nie wezwał strony skarżącej do uzupełnienia wniosku, co miało wpływ na wynik sprawy. Podkreślić również należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem aktu powinna przedstawić w pierwszej kolejności wnioskująca strona, jednak sąd administracyjny zasadność jej wniosku bada z uwzględnieniem argumentów nie tylko w nim podniesionych, ale także w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy. Sąd ma zatem obowiązek uwzględniać wynikające z akt sprawy fakty przemawiające za wstrzymaniem lub odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nakaz rozbiórki, ze swojej istoty, wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach budowlanych, w których zazwyczaj chodzi o budowę lub rozbiórkę obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione. Tak też mogłoby być w przypadku wykonania przez stronę skarżącą zaskarżonego aktu, tj. rozbiórki wskazanego obiektu. Mając na uwadze zebrany w aktach materiał dowodowy, należało przyjąć, że powołana przez stronę skarżącą we wniosku i w zażaleniu okoliczność związana z poniesieniem "znacznej szkody", uzasadnia zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Niewątpliwie proces rozbiórki spornej kotłowni wraz z kominem będzie kosztowny, a jednocześnie z okoliczności sprawy nie wynika, aby czasowe wstrzymanie rozbiórki stwarzało zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, zwłaszcza przy właściwym zabezpieczeniu terenu, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt. Odnosząc się natomiast do przytoczonych w zażaleniu okoliczności związanych ze "statusem właścicielskim" nieruchomości, na której znajduje się budynek objęty nakazem rozbiórki, podkreślić należy, że są to okoliczności dotyczące merytorycznego rozpoznania sprawy i nie mogą uzasadniać wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego jest zapobieżenie powstaniu znacznej szkody lub trudnym do odwrócenia skutkom. Ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może być zastąpiona merytoryczną oceną zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności lub nawet przypuszczeniami co do tej oceny. Wobec powyższego należało uznać, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie. W konsekwencji orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i 61 § 3 p.p.s.a.