II OZ 710/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P., D.K. i D.K.1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 751/24, utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 751/24 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku D.K.1 o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K.P., D.K. i D.K.1 na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r., nr 924/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odrzucić zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 751/24, na podstawie art. 257 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwana dalej: "p.p.s.a.") utrzymał w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z 27 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 751/24, którym pozostawiono bez rozpoznania wniosek D.K.1 o przyznanie prawa pomocy. K.P., D.K. oraz D.K.1 zaskarżyli ww. postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także postanowienia o przyznaniu zawodowemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy), nie powoduje automatycznej utraty mocy takiego orzeczenia, ale stosownie do art. 260 § 2 p.p.s.a., wstrzymuje jego wykonalność. Sprzeciw jest rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, co oznacza, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 260). Od prawomocnego postanowienia utrzymującego w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przysługuje zatem żaden środek odwoławczy. Ani bowiem w art. 194 § 1 p.p.s.a., ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, nie przewidziano możliwości wniesienia zażalenia bądź też sprzeciwu od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a. W związku z powyższym zażalenie D.K.1 podlegało odrzuceniu. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że wniesione w niniejszej sprawie przez K.P. i D.K. zażalenie było niedopuszczalne i podlegające odrzuceniu również z tej przyczyny, że nie były adresatkami postanowienia z dnia 12 marca 2025 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której postanowienie z dnia 12 marca 2025 r. było skierowane wyłącznie do D.K.1. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.