II OZ 706/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3157/17 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3157/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2017 r., w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia. Do skargi został dołączony wpis w wysokości 100 zł. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 11 grudnia 2017 r. pełnomocnik Spółki został wezwany do uzupełnienia wpisu o kwotę 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 27 grudnia 2017 r. (nadanym 22 grudnia 2017 r.) pełnomocnik poinformowała sąd, iż uzupełniła należny wpis w terminie. Jednak po sprawdzeniu w dokumentach księgowych Sądu, na dzień 30 stycznia 2018 r. nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. W związku z powyższym sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do wykazania, iż uzupełniła należny wpis w terminie. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu oraz uzupełniła należny wpis. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu pełnomocnik wskazała, iż uchybiła terminowi do uzupełnienia wpisu bez swej winy, a wyłączną przyczyną nie dokonania czynności w terminie była niezawiniona omyłka pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącej. Wskazała, iż uzupełnienie wpisu powierzyła tzw. asystentce "wieczornej" czyli osobie wykonującej pracę w godzinach późnopopłudniowych i wieczornych, powołała się na błąd pracownika kancelarii. Jednocześnie sama stwierdziła, iż miała świadomość tego, że zlecenie powierzone asystentce wieczornej nie należało do jej typowych zadań, jakie dotychczas wykonywała. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki podkreślił, iż argumentacja odnosząca się do błędu pracownika kancelarii nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie było istotne przesłanie pisma do sądu informującego o uzupełnieniu wpisu, a samo uzupełnienie wpisu. W ocenie Sądu Wojewódzkiego "W dobie dzisiejszych narzędzi bankowych możliwe jest zrobienie przelewu w maximum 10 min z dowolnego miejsca na ziemi o dowolnej porze dnia i nocy". Tym bardziej nie jest dla sądu zrozumiałe, dlaczego asystentka, która jak twierdzi pełnomocnik na pewno zrobiła przelew, nie otrzymała żadnego potwierdzenia przelewu. Pełnomocnik sama stwierdziła, iż w dniu 27 grudnia 2017 r. upewniła się, że asystentka dokonała przelewu i wysłała pismo do sądu. Termin do uzupełnienia wpisu minął w dniu 29 grudnia 2017 r., a więc jeżeli pełnomocnik faktycznie sprawdziłaby czy asystentka dokonała czynności we wskazanym przez siebie terminie i stwierdziłaby brak wykonania, miałaby jeszcze dwa dni na wykonanie przelewu. W ocenie Sądu Wojewódzkiego pełnomocnik faktycznie nie sprawdziła, czy pracownik wykonał prawidłowo zarządzenie sądu, a o braku wpłaty dowiedziała się dopiero z pisma sądu wzywającego do wykazania, iż uzupełniono wpis. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego wykazane przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności nie wykluczały możliwości zachowania terminu do uzupełnienia wpisu, gdyż mogła ona tak zorganizować pracę swojej kancelarii by zapewnić należytą jakość pracy swoich pracowników. Dlatego też pełnomocnik skarżącej nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia wpisu, a wskazane przez nią przyczyny nie usprawiedliwiają uchybienia terminu. Pismem z dnia 27 marca 2018 r. pełnomocnik Spółki wniosła zażalenie na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 21 lutego 2018 r. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania – art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że niedotrzymanie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi nastąpiło z winy pełnomocnika skarżącej Spółki z uwagi na: – "niedokonanie należytej staranności w wyborze pracownika" któremu pełnomocnik skarżącej Spółki zleciła uzupełnienie wpisu od skargi; – nieotrzymanie "żadnego potwierdzenia przelewu" przez pracownika kancelarii któremu powierzono wykonanie opłaty; – faktyczne niesprawdzenie przez pełnomocnika skarżącej Spółki czy "pracownik wykonał prawidłowo zarządzenie sądu" podczas gdy pełnomocnik skarżącej powierzyła zadanie uzupełnienia wpisu od skargi pracownikowi dającemu rękojmię prawidłowego uiszczenia przelewu oraz upewniła się należycie, że pracownik kancelarii wykonał poprawnie powierzone mu zadanie, natomiast pracownikowi kancelarii któremu zostało zlecone zadanie, także nie można przypisać winy w niewypełnieniu obowiązków służbowych (doszło zapewne do omyłki pisarskiej w odręcznym wypełnianiu druku przelewu), co zostało uprawdopodobnione we wniosku z dnia 19 lutego 2018 r. Pełnomocnik Spółki wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Wbrew zarzutowi zawartemu w zażaleniu, Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował przepisy art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 dalej: "p.p.s.a."), dochodząc do wniosku o braku podstaw do przywrócenia terminu na uzupełnienie wpisu od skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Wojewódzki przedstawił logiczną ocenę okoliczności powołanych przez pełnomocnika we wniosku z konkluzją, że pełnomocnik nie zachowała należytej staranności w działaniach związanych ze zleceniem pracownikowi Kancelarii dokonania przelewu z tytułu uiszczenia wymaganego wpisu sądowego oraz późniejszym sprawdzeniem powierzonego zadania. Zarówno we wniosku, jak też w zażaleniu pełnomocnik przedstawiła obszerny opis wielu czynności podjętych w dniu 22 grudnia 2017 r., gdy uzgadniała z asystentką dokonanie opłaty oraz w dniu 27 grudnia 2017 r. gdy dowiadywała się o realizację zleconego zadania. Rzecz w tym, że działania pełnomocnika nie były na tyle efektywne i staranne, aby zapewnić prawidłowe dokonanie opłaty. Dlatego Sąd Wojewódzki trafnie stwierdził, że profesjonalny pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę kancelarii aby zapewnić należytą jakość pracy swoich pracowników. W niniejszej sprawie istotne znaczenie miało to, że pełnomocnik miała możliwość wykrycia w dniach 27 – 29 grudnia 2017 r. faktu nieprawidłowego wykonania przelewu. Skoro tego wówczas nie stwierdziła, to świadczy o niestarannym działaniu potwierdzającym winę w uchybieniu terminu. W tym miejscu wskazać należy na ugruntowane stanowisko w orzecznictwie, zgodnie z którym w przypadku gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Przyjmuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny) kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonaniu czynności przez profesjonalnego pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy pełnomocnik miał dokonać danej czynności samodzielnie, czy też jej wykonanie powierzył osobom trzecim nieposiadającym waloru profesjonalizmu (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, red. R.Hauser, M.Wierzbowski, Wyd. 5, C.H.Beck str. 517 i powołane tam orzeczenia sądowe). Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że w niniejszej sprawie pełnomocnik nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do dokonania powyższej czynności nastąpiło bez jej winy. Brak uzupełnienia wpisu od skargi wskutek błędu pracownika kancelarii, należy uznać za niedbalstwo osoby dokonującej wysyłki, co wyłącza możliwość przywrócenia terminu. Zauważyć należy, że działanie pełnomocnika świadczy o niezachowaniu staranności, która powinna polegać na weryfikowaniu prawidłowości przygotowania dokumentacji do wysyłki przez pracownika kancelarii. Ciężar prawidłowego i terminowego przygotowania właściwych dokumentów, w tym uzupełnieniu wpisu od skargi, a w konsekwencji błędy w wykonaniu wskazanej czynności - obciążają wyłącznie osobą odpowiedzialną za ich dokonanie. Zatem, jak zasadnie wskazał Sąd Wojewódzki, omyłkowe działanie pracownika kancelarii nie może być uznane za zdarzenia losowe, a w zakresie działania profesjonalnego pełnomocnika jest również kontrolowanie prawidłowości czynności podejmowanych przez pracowników kancelarii. Brak właściwego nadzoru nad czynnościami takiego pracownika świadczy o niedołożeniu należytej staranności w prowadzeniu spraw mocodawcy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09). Przyjmuje się, że ustanowiony pełnomocnik odpowiada za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysłanie skargi do sądu dopuści się zaniedbania to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (postanowienie NSA z 20.2.2009 r., II OZ 166/09). Z tych wszystkich względów zażalenie, jako niezasadne podlegało oddaleniu na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a.