II OZ 690/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 70/16 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 70/16 odrzucił skargę A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy, ponieważ skarżący, pomimo wezwania, nie uiścił w zakreślonym terminie należnego wpisu. Wskazano, że brak fiskalny skargi został uzupełniony w dniu 9 lutego 2016 r., zatem z uchybieniem zakreślonego siedmiodniowego terminu do dokonania wskazanej czynności, który upływał w dniu 8 lutego 2016 r. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczony został pełnomocnikowi skarżącego A. P. w dniu 18 marca 2016 r. W dniu 25 marca 2016 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu podał, że przyczyną uchybienia terminu było nagłe pogorszenie się jego stanu zdrowia, bowiem od kilku lat choruje na serce i podlega stałej kontroli lekarskiej. Zdarzają się jednak epizody znacznie gorszego samopoczucia, które okresowo nie pozwalają na podjęcie normalnych czynności w czasie do tego przeznaczonym. W dniu 8 lutego 2016 r. źle się poczuł, a żona musiała zapewnić mu opiekę lekarską. Z tego też powodu żadne z nich nie mogło przygotować przelewu środków tytułem wpisu sądowego. Do wniosku skarżący załączył kartę informacyjną porady ambulatoryjnej z dnia 16 grudnia 2015 r., a w dniu 12 kwietnia 2016 r. nadesłał zaświadczenie lekarskie z dnia 9 kwietnia 2016 r., wystawione przez lekarza chirurga, z którego wynika, że w dniu 8 lutego 2016 r. udzielono mu pomocy lekarskiej w miejscu zamieszkania. Postanowieniem z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 70/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powołując się na treść art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do dokonania wskazanej wyżej czynności, w związku z czym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Podkreślono, że choroba jako taka nie stanowi przyczyny usprawiedliwiającej przywrócenie terminu, a tylko choroba nagła, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą stanowi o braku winy. Stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwiał zaś poczynienie odpowiednich starań, w tym posłużenia się inną osobą. W związku tym należało przyjąć, że strona nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw, jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. S., reprezentowany przez żonę. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że spowodowana nagłym złym samopoczuciem związanym z chorobą układu krążenia niemożliwość wykonania wezwania do uiszczenia wpisu winna skutkować przywróceniem terminu do dokonania tej czynności. Stan zdrowia skarżącego został poparty dokumentacją medyczną oraz zaświadczeniem lekarskim z dnia 9 kwietnia 2016 r. W ocenie strony nieuzasadnione jest także stanowisko Sądu pierwszej instancji, które zobowiązuje stronę do posłużenia się osobą trzecią w sytuacji wystąpienia okoliczności uniemożliwiających realizację wezwania we własnym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08 [w:] CBOSA). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż jest brak podstaw do jego uwzględnienia. Strona skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do dokonania tej czynności nastąpiło bez jej winy. Słusznie wskazano, że podnoszony przez skarżącego zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Należy podkreślić, że aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu strona musi uprawdopodobnić, iż stan zdrowia uniemożliwił jej dokonanie czynności w terminie na to przewidzianym. Przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej może stanowić jedynie choroba, która ma charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie lub inne dokumenty świadczące o tym, że z uwagi na stan zdrowia nie mogła w ustawowym terminie dokonać czynności procesowej. Co prawda w niniejszej sprawie skarżący przedstawił zaświadczenie, w którym stwierdzono, że w dniu 8 lutego 2016 r. udzielono A. S. pomocy lekarskiej w miejscu zamieszkania, jednakże nie można przyjąć, że ewentualna niedyspozycja zdrowotna strony w tym dniu wykluczała możliwość posłużenia się inną osobą celem dokonania czynności określonej w wezwaniu. Podana we wniosku okoliczność nagłego złego samopoczucia skarżącego nie może być oceniana bez powiązania z faktem, iż skarżący udzielił w niniejszej sprawie pełnomocnictwa A. P. (żonie). Z tego względu korespondencja sądowa była adresowana do wskazanej wyżej osoby, która reprezentowała skarżącego, i była przez nią odbierana (o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek listownych). Także większość czynności procesowych w niniejszej sprawie dokonywał pełnomocnik strony. Powyższe oznacza, iż obowiązek dochowania czynności procesowych spoczywał zarówno na skarżącym, jak i na jego pełnomocniku, w związku z tym każde z nich w przypadku zaistnienia nagłego pogorszenia stanu zdrowia winno wykazać, że podjęło (lub niepodjęło) jakiekolwiek działania mające na celu dotrzymanie terminu. Strona skarżąca nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że nie miała możliwości wyręczenia się w wykonaniu wymaganej czynności inną osobą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności świadczą o niedochowaniu staranności przez skarżącego w zabezpieczeniu swoich interesów, a tym samym nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.