II OZ 684/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Łd 796/25 w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi K. R. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z 4 czerwca 2025 r. nr XVIII/479/25 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Szczecińskiej, Podchorążych i Złotno postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Łd 796/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek K. R. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych jej skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z 4 czerwca 2025 r. nr XVIII/479/25. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła - sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika - skarga K. R. na ww. uchwałę. Zarządzeniem z 29 października 2025 r. wezwano pełnomocnika strony - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi - do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do wskazania numeru PESEL skarżącej. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony 21 listopada 2025 r. w trybie art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). W zakreślonym terminie strona skarżąca nie podjęła żadnej czynności, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 16 grudnia 2025 r. odrzucił skargę K. R. Odpis postanowienia doręczono stronie 12 stycznia 2026 r. Pismem z 19 stycznia 2026 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który to wniosek Sąd potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Uzasadniając swój wniosek strona wskazała, że nie rozumie dlaczego adwokat nie skontaktował się z nią celem podpisania prawidłowego pełnomocnictwa. W ocenie strony błąd formalny adwokata nie może obciążać strony, która poszukiwała fachowej pomocy. Zdaniem skarżącej uchybienie nastąpiło bez jej winy. Jednocześnie skarżąca złożyła odpis skargi podpisany osobiście oraz wypowiedzenie pełnomocnictwa w stosunku do dotychczasowego pełnomocnika. Nie wskazała swojego numeru PESEL. Uzasadniając oddalenie powyższego wniosku Sąd podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi został złożony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wraz z wnioskiem strona złożyła osobiście podpisany odpis skargi, jednak nie wskazała swojego numeru PESEL, a więc nie dopełniła wszystkich czynności, których nie dokonała w terminie. Jest to już zdaniem Sądu pierwsza przyczyna, dla której wniosek nie zasługuje na uwzględnienia. Niezależnie jednak od powyższej konstatacji Sąd stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącą w motywach wniosku nie dowodzą o braku winy w uchybieniu terminu i nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem żadnych okoliczności świadczących o braku jej winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu usprawiedliwieniem braku winy strony w uchybieniu terminu nie może być bowiem powoływana okoliczność nieprawidłowej pracy pełnomocnika strony. Sąd miał na uwadze fakt, że pełnomocnika skarżąca umocowała samodzielnie, nie był to pełnomocnik działający z urzędu. W sprawach, w których stronę zastępuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik ten podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej staranności zawodowej przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego. Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, to oznacza, że na skarżącej, jako mocodawcy, ciążyło ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego ją pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika za skutki braku należytej staranności w reprezentacji strony może być przedmiotem oceny, jednakże w toku już innych postępowań, a oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym bądź wyjątkowego przypadku w rozumieniu art. 87 § 5 p.p.s.a. Z tych względów Sąd oddalił wniosek o przywrócenie terminu. Zażaleniem K.R. zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminowi pomimo powierzenia sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi; 2) art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez niewezwanie skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu w postaci numeru PESEL, pomimo że wniosek został wniesiony osobiście przez stronę po wypowiedzeniu pełnomocnictwa; 3) art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP poprzez nadmiernie formalistyczną wykładnię przepisów procesowych oraz zastosowanie sankcji procesowej niewspółmiernej do charakteru uchybienia, co doprowadziło do nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu po stronie wnoszącego o przywrócenie terminu. Oznacza to, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest bowiem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności, występujących bez woli strony, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Brak winy wynika jedynie z zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, niemożliwych do przezwyciężenia, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując zażalenie skarżącej, w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że podane we wniosku okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu było przez stronę niezawinione. W niniejszej sprawie skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który pomimo skutecznego doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi nie uzupełnił ich w wyznaczonym terminie, co skutkowało odrzuceniem skargi. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, to mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika, w tym też odpowiada za jego błędy i zaniechania (por. m.in. postanowienia NSA z: 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; 11 marca 2009r., sygn. akt I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; 9 września 2011 r., sygn. akt II FZ 425/11; 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 894/11; 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GZ 527/11; 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11; 18 grudnia 2013 r, sygn. akt I OZ 1198/13). Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Dlatego skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. W tych okolicznościach nie można zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Podkreślić należy, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. Wobec powyższego, jeżeli strona reprezentowana jest przez fachowego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Brak winy w uchybieniu terminu przez stronę skarżącą nie zostanie skutecznie wykazany, jeżeli była ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, a tego wskutek niedbalstwa zaniechał. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym bowiem jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności (por. postanowienie NSA z 12 grudnia 2019r., sygn. akt I OZ 1261/19). Jednocześnie w przedmiotowej sprawie zwrócenia uwagi wymaga, że skarżąca wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi nie dopełniła obowiązku dokonania czynności, której nie dokonała w terminie, bowiem nie podała swojego numeru PESEL. Sąd pierwszej instancji podniósł, że jest to pierwsza przyczyna, dla której wniosek nie zasługuje na uwzględnienie jednak słusznie w tym zakresie podnosi się w zażaleniu, że w tej sytuacji skarżąca winna być wezwana do uzupełnienia braku formalnego wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Wadliwe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pominięcie tej czynności przez Sąd pierwszej instancji nie mogło jednak skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia bowiem okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie. Ostatecznie Sąd pierwszej instancji dokonał bowiem oceny wniosku skarżącej i doszedł do prawidłowej konkluzji, że okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie świadczyły o braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.