II OZ 667/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1032/26 o odrzuceniu skargi Z. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 13 marca 2026 r. znak SKO.4102.30.2026 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 maja 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1032/26 odrzucił skargę Z. w W. (dalej: Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 13 marca 2026 r. znak SKO.4102.30.2026 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia oraz zwrócił Skarżącemu uiszczony wpis od skargi. Sąd wskazał, że pomimo wezwania i pouczenia o skutkach niewykonania wezwania Skarżący nie uiścił opłaty kancelaryjnej w kwocie 2 zł za wydruk skargi wniesionej w formie dokumentu elektronicznego celem doręczenia uczestnikom postępowania. Brak uiszczenia w zakreślonym terminie należnej opłaty kancelaryjnej uzasadniał, w ocenie Sądu, odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej Ppsa). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżący, domagając się jego uchylenia w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: - art. 235a w zw. z art. 220 § 1, 3 i 3a Ppsa poprzez ich błędną i skrajnie formalistyczną wykładnię, polegającą na uznaniu, że nieuiszczenie akcesoryjnej opłaty kancelaryjnej za wydruk dokumentu elektronicznego w kwocie zaledwie 2,00 zł, przy jednoczesnym terminowym i prawidłowym uiszczeniu zasadniczego wpisu sądowego od skargi w kwocie 200,00 zł, stanowi brak fiskalny uniemożliwiający nadanie skargi prawidłowego biegu i skutkuje koniecznością odrzucenia skargi; - art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz prawa do sądu, przejawiające się w zablokowaniu Skarżącemu prawa do merytorycznego rozpoznania jej sprawy przez Sąd z powodu marginalnej i niemającej znaczenia dla toku postępowania zaległości finansowej w wysokości 2,00 zł, podczas gdy kwota ta winna być ewentualnie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej, a nie skutkować drastyczną sankcją w postaci odrzucenia środka zaskarżenia. W piśmie z 22 maja 2026 r. pełnomocnik uzupełnił wniesione zażalenie o zarzuty naruszenia: - art. 498 § 1 i § 2 oraz art 499 Kodeksu cywilnego w zw. z art 106 § 5 Ppsa poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie odpowiednio możliwości potrącenia a następnie faktu potrącenia i materialnoprawnego skutku potrącenia wzajemnych wierzytelności, co doprowadziło do błędnego uznania, że skarga posiada brak fiskalny, podczas gdy należy uznać, że brak ten mógł zostać i został skutecznie i w terminie w całości pokryty (zaspokojony) drogą oświadczenia o potrąceniu z bezprawnie przetrzymywanej przez Sąd nadpłaty Skarżącego; - art. 225 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przetrzymywaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kwoty 100,00 zł tytułem nadpłaconego (i podlegającego zwrotowi z urzędu) wpisu sądowego w sprawie pokrewnej tego samego Skarżącego, co doprowadziło do sytuacji, w której Sąd - będąc dłużnikiem Skarżącego na kwotę 100,00 zł - odrzuca jego skargę z powodu rzekomego braku opłaty w kwocie 2,00 zł, zamiast samemu dokonać potrącenia; - art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu) w zw. z art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego) poprzez taką wykładnię przepisów fiskalnych, która prowadzi do rażącej, systemowej niesprawiedliwości i absurdu - polegającej na karaniu Skarżącego najsurowszą sankcją procesową (odrzuceniem skargi) za marginalne przeoczenie techniczne, przy jednoczesnym całkowitym zwalnianiu organów władzy publicznej (SKO oraz WSA) z odpowiedzialności za wielomiesięczne naruszanie prawa, poprzez odmowę merytorycznego stosowania przepisów (SKO) i przetrzymywanie cudzych środków finansowych (WSA). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z przyczyn w nim podniesionych. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia należy zwrócić uwagę przede wszystkim na dwie podstawowe kwestie. Po pierwsze, zgodnie z art. 47 § 3 Ppsa w przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się. W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Stosownie zaś do art. 235a Ppsa opłatę kancelaryjną pobiera się za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism. Powyższa regulacja jednoznacznie przewiduje możliwość pobrania opłaty kancelaryjnej za sporządzenie przez sąd wydruków pism wniesionych w postaci elektronicznej, jeżeli zachodzi konieczność ich doręczenia uczestnikom postępowania w postaci papierowej. Ratio legis tej regulacji związane jest bowiem z pokryciem kosztów czynności technicznych wykonywanych przez sąd wyłącznie w sytuacji, gdy elektroniczny dokument musi zostać przekształcony do postaci papierowej i doręczony podmiotowi, który nie korzysta z komunikacji elektronicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że uczestnikiem postępowania, dla którego należy sporządzić wydruk skargi jest Prezydent Miasta Płocka. Jest to błędne stwierdzenie, niemniej nawet gdyby uznać jego zasadność to podkreślenia wymaga, że jest to podmiot, który realizuje zadania publiczne w rozumieniu ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz podlega obowiązkom wynikającym z przepisów regulujących elektroniczną komunikację z organami administracji publicznej (art. 16 ust. 1 i 1a). Jest on obowiązany zapewnić możliwość odbioru korespondencji kierowanej do niego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a w obowiązującym stanie prawnym stanowi to jeden z podstawowych sposobów wykonywania zadań publicznych. Z powyższych względów brak było podstaw do przyjęcia, że dla zapewnienia temu uczestnikowi postępowania udziału w niniejszym postępowaniu konieczne było sporządzenie i doręczenie papierowego wydruku skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zaakceptować wykładni, zgodnie z którą obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej aktualizuje się niezależnie od tego, czy sporządzenie wydruku jest rzeczywiście niezbędne dla dokonania skutecznego doręczenia. Prowadziłoby to do rozszerzającej interpretacji ww. przepisów oraz do nieuzasadnionego ograniczenia prawa do sądu gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Przepisy przewidujące obowiązki fiskalne strony powinny być interpretowane ściśle, zaś wszelkie wątpliwości co do istnienia obowiązku poniesienia kosztu nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść strony. Reasumując, w sytuacji, gdy doręczenie skargi uczestnikowi postępowania będącemu organem mogło nastąpić przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie wydruku wniesionej skargi celem doręczenia temu podmiotowi nie znajdowało podstaw prawnych. Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Miejskiego Konserwatora Zabytków w Płocku z 22 lipca 2024 r., którym uzgodniono projekt decyzji Prezydenta Miasta Płocka o ustaleniu warunków zabudowy. Wobec powyższego nie można uznać, aby Prezydent Miasta Płocka miał w ogóle w niniejszym postępowaniu przymiot strony. Prezydent występował jako organ administracji publicznej właściwy do wydania decyzji o warunkach zabudowy, a nie jako podmiot legitymujący się własnym interesem prawnym lub obowiązkiem, który mógłby zostać ukształtowany wynikiem postępowania nieważnościowego dotyczącego postanowienia organu ochrony zabytków wydanego w trybie art. 106 Kpa w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej nie mogło stanowić w okolicznościach niniejszej sprawy braku, który wymagał uzupełnienia. Tym samym odrzucenie skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3a Ppsa było nieprawidłowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji.