Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OZ 662/26

Postanowienie NSA z 23 czerwca 2026 r., II OZ 662/26 – obowiązek meldunkowy

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie i odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
23 czerwca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Wojewody Mazowieckiego i A.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 473/26 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 10 września 2025 r. znak WSO.5343.1.23.2023.KL w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 grudnia 2025 r. znak WSO-I.621.1.108.2025 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 10 września 2025 r. znak WSO.5343.1.23.2023.KL, 2. zwrócić Wojewodzie Mazowieckiemu ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia, 3. zwrócić A.J. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 2 kwietnia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 473/26, po rozpoznaniu wniosku K. D. (dalej: Skarżący), wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z 19 grudnia 2025 r. znak WSO-I.621.1.108.2025 oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z 10 września 2025 r. znak WSO.5343.1.23.2023.KL w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego z budynku położonego przy ul. [...] w P. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzi realne niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: Ppsa). Podkreślono, że przy orzekaniu o wymeldowaniu z pobytu stałego konieczne jest uwzględnienie ewentualnych szkód oraz skutków wynikających z braku stałego zameldowania, które wiążą się z codzienną egzystencją osoby, której dotyczy akt. Choć zameldowanie jest aktem rejestracji danych pod określonym adresem, wiąże się z nim realizacja wielu spraw życiowych i zawodowych, a pozbawienie możliwości ich załatwienia może spowodować zarówno znaczną szkodę, jak i trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przywołanego przepisu. Brak meldunku realnie utrudnia załatwianie spraw w urzędach i instytucjach, takich jak urząd skarbowy, poczta, bank, przychodnia czy szpital. Zdaniem Sądu pozbawienie Skarżącego miejsca pobytu stałego może co najmniej w sposób znaczny utrudnić prowadzenie przez niego działalności gospodarczej. Ponieważ działalność ta stanowi dla strony źródło zarobkowania, wykonanie ww. decyzji rodziłoby bezpośrednie trudności w prawidłowym funkcjonowaniu samego skarżącego, dlatego też wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej zasługiwał na uwzględnienie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Wojewoda Mazowiecki, wnosząc o jego uchylenie. Zarzucając naruszenie art. 61 § 3 Ppsa argumentowano, że interpretacja przesłanek określonych w tym przepisie musi być ścisła i nie może opierać się na ogólnikowych lub hipotetycznych twierdzeniach, lecz na spójnej argumentacji popartej faktami. Organ zaakcentował, że z uwagi na wyłącznie porządkowy i ewidencyjny charakter ewidencji ludności, decyzja o wymeldowaniu jedynie potwierdza określony stan faktyczny i nie wpływa na sferę praw podmiotowych, takich jak prawo własności czy prawo do przebywania w lokalu, co czyni jej skutki odwracalnymi. W konsekwencji konieczność aktualizacji danych w bankach, urzędach, na poczcie czy w placówkach medycznych, a także utrudnienia w rozliczaniu działalności gospodarczej, nie są uznawane za przesłanki powodujące znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki, zwłaszcza że problematykę doręczeń korespondencji można rozwiązać poprzez wskazanie aktualnego adresu zamieszkania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła także uczestniczka postępowania A. J., domagając się jego uchylenia. Wskazała, że Skarżący od 6 lat nie mieszka w budynku pod ww. adresem w wyniku podjętych przez siebie życiowych wyborów i ich konsekwencji. Utrzymanie zatem fikcji prawnej jego meldunku, a tym samym wstrzymanie wykonania wydanych w sprawie decyzji orzekających o wymeldowaniu Skarżącego, jest całkowicie niecelowe i szkodliwe zarówno dla każdej ze stron oraz osób trzecich. Ponadto Uczestniczka jako właścicielka ww. nieruchomości ma prawo do spokojnego i niezakłóconego korzystania z niej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia zasługują na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 61 § 3 Ppsa przyjmując, że w okolicznościach niniejszej sprawy zostały uprawdopodobnione przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego pod ww. adresem. W myśl art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, gdy skarżący uprawdopodobni niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki określone w tym przepisie mają charakter wyjątkowy i jako odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 Ppsa, zgodnie z którą wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, podlegają ścisłej wykładni. Ciężar ich wykazania spoczywa na stronie domagającej się udzielenia ochrony tymczasowej. W realiach rozpoznawanej sprawy Skarżący nie uprawdopodobnił ani niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ani powstania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając bowiem swój wniosek wskazał jedynie, że wykonanie decyzji o wymeldowaniu może skutkować zmianą właściwości miejscowej organu podatkowego, a w przypadku późniejszego uchylenia lub zmiany decyzji administracyjnej mogłoby prowadzić to do ponownej zmiany tej właściwości. Tak sformułowana argumentacja nie pozwala w żaden sposób na przyjęcie, że zachodzi którakolwiek z przesłanek warunkujących udzielenie ochrony tymczasowej. Ewentualna zmiana właściwości miejscowej organu podatkowego stanowi zwykłą konsekwencję zmiany danych ewidencyjnych dotyczących miejsca pobytu osoby fizycznej i mieści się w granicach normalnych następstw wykonania decyzji o wymeldowaniu. Okoliczność ta nie prowadzi ani do powstania szkody majątkowej o znacznych rozmiarach, ani do skutków, których odwrócenie byłoby niemożliwe lub wymagałoby poniesienia nadmiernych nakładów sił i środków. W przypadku zmiany stanu faktycznego lub wzruszenia decyzji o wymeldowaniu odpowiednie zmiany w zakresie właściwości organów administracji publicznej mogą zostać dokonane w zwykłym trybie przewidzianym przez przepisy prawa. Tymczasem Sąd Wojewódzki, uwzględniając wniosek Skarżącego, oparł swoje rozstrzygnięcie na okolicznościach, które nie zostały przez stronę podniesione ani w jakikolwiek sposób uprawdopodobnione. W szczególności wskazał na potencjalne trudności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, załatwianiem spraw urzędowych, bankowych, pocztowych czy związanych z opieką zdrowotną. Rozważania te mają charakter wyłącznie hipotetyczny i pozostają bez związku z treścią wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Skarżący nie twierdził bowiem, że prowadzi działalność gospodarczą, nie wykazał, aby wykonanie decyzji miało wpłynąć na możliwość jej prowadzenia, ani nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności pozwalających przyjąć, że wymeldowanie doprowadzi do powstania wskazywanych przez Sąd skutków. Co więcej, stanowisko zajęte przez Sąd I instancji pomija utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym decyzja o wymeldowaniu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i nie rozstrzyga o prawach do lokalu ani o prawie do przebywania w nim. Decyzja taka stwierdza jedynie określony stan faktyczny związany z opuszczeniem miejsca pobytu, o którym mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Nie pozbawia ona strony jakichkolwiek praw rzeczowych lub obligacyjnych do lokalu, a jej skutki nie mają charakteru nieodwracalnego. Osoba wymeldowana może bowiem ponownie dokonać zameldowania pod danym adresem, jeżeli ponownie stanie się on miejscem jej faktycznego pobytu. Z tego względu skutki wykonania decyzji o wymeldowaniu nie mogą być co do zasady uznane za trudne do odwrócenia w rozumieniu art. 61 § 3 Ppsa. Należy również zaakcentować, że ocena przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej nie może być utożsamiana z oceną legalności zaskarżonej decyzji. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 61 § 3 Ppsa sąd nie rozstrzyga o zasadności zarzutów skargi, lecz bada wyłącznie, czy wykonanie aktu przed zakończeniem kontroli sądowoadministracyjnej może doprowadzić do powstania wyjątkowych następstw zagrażających prawnie chronionym dobrom strony. Takich okoliczności Skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż wykonanie decyzji o wymeldowaniu może spowodować dla Skarżącego skutki określone w art. 61 § 3 Ppsa. Tym samym zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem tego przepisu, co uzasadnia jego uchylenie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa uchylił zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. O zwrocie wpisów sądowych od zażaleń orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 Ppsa.

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 maja 2026
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Mirosław Gdesz /przewodniczący sprawozdawca/

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny