II OZ 651/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 413/18 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 413/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. M. (dalej również jako "żaląca") wstrzymania wykonania postanowienie Ministra Zdrowia (dalej również jako "organ") z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w kwocie 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki. W piśmie z dnia [...] marca 2018 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podnosząc m.in., że grzywna przymuszająca do szczepienia może spowodować, że rodzice zaszczepią dziecko, co może spowodować nieodwracalne skutki dla jego zdrowia. Sąd uznał, że wniosek strony nie został należycie uzasadniony, przez pryzmat przesłanek z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Sąd zaznaczył, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku, nie jest z zasady rozstrzygnięciem, którego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Postanowienie tego rodzaju dotyczy świadczenia pieniężnego, które z reguły jest odwracalne, a w przypadku zaskarżenia go do sądu administracyjnego i ewentualnego uwzględnienia takiej skargi, pozostaje możliwość domagania się jego zwrotu. Skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na negatywne konsekwencje i potencjalnie nieodwracalne skutki wykonania obowiązku szczepienia, nie zaś na negatywne konsekwencje nałożenia na nią postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W związku z powyższym Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonego aktu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się zmiany postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez sprowadzenie szkody tylko do obowiązku pieniężnego (egzekucji grzywny) w sytuacji, gdy przymuszenie do wykonania szczepienia ochronnego może spowodować skutki nieodwracalne. W uzasadnieniu wskazano, że przez nieodwracalne skutki pełnomocnik ma na myśli zmiany w stanie zdrowia dziecka, które mogą wynikać z ewentualnych powikłań poszczepiennych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kompetencja sądu administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony, gdyż Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że żaląca nie przedstawiła żadnych dokumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Twierdzenia żalącej powinny bowiem być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Tymczasem uzasadnienie wniosku żalącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podobnie jak zażalenie, nie spełnia powyższych wymogów. Bez wskazania natomiast, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa żalącej nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, jak i uzasadnienie zażalenia dotyczą konsekwentnie samego szczepienia i jego ewentualnego wpływu na stan zdrowia dziecka. Przedmiotem postępowania jest natomiast nałożona grzywna, zatem argumentacja dotycząca obaw związanych ze szczepieniem nie mogła odnieść skutków. Ewentualna znaczna szkoda wynikająca z art. 61 § 3 p.p.s.a. może się wiązać z sytuacją materialną skarżącej, jednak w tej materii żadne dokumenty nie zostały Sądowi przedstawione. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.