II OZ 643/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 261/18 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia w sprawie ze skargi Gminy [...] na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego albo zaprzestania korzystania z wód postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 261/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił Gminie [...] wstrzymania wykonania zarządzenia pokontrolnego Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem żadna z ustawowych przesłanek mogących uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w rozpatrywanej sprawie nie została przez stronę skarżącą uprawdopodobniona. Strona skarżąca uzasadniła istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ograniczając się do powtórzenia treści przepisu. Zupełny brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu uniemożliwia zdaniem Sądu jego merytoryczną ocenę. Zażaleniem Gmina [...] zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, iż skarżąca nie uzasadniła wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, gdy tymczasem uzasadnienie skargi zawiera takowe uzasadnienie przesłanek przesądzających o konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że uregulowania prawne mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie nie wykluczają możliwości złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jednocześnie wraz z wniesieniem skargi i sformułowania wspólnego uzasadnienia. Skarżąca uzasadniając złożony wniosek wyraźnie wskazała na dwie przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania zarządzenia, tj. możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody na terenie Gminy [...] i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zobowiązania nałożone zaskarżonym zarządzeniem obejmowały, oprócz wspomnianego przez Sąd obowiązku przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego lub zaprzestania korzystania z wód, także zdjęcie w wyznaczonym terminie zamknięć (kłódek) założonych na zasuwach śluzy rozdzielczej [...]. Ich likwidacja spowoduje, że każdy będzie miał dostęp i możliwość samowolnego regulowania wielkością przepływu na ww. śluzie rozdzielczej, co może doprowadzić do powstania szkód o znacznych rozmiarach. W zasięgu niekorzystnego oddziaływania wód [...] znajdują się bowiem gęsto zabudowane tereny i duże zakłady przemysłowe. W przeszłości natomiast nieznany sprawca przekierował wody z kanału ulgi na [...] o mało nie doprowadzając do katastrofalnego zalania miasta [...]. Ponadto wynikający z zaskarżonego zarządzenia obowiązek wiąże się z koniecznością przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji, które w przypadku uznania przez Sąd zasadności skargi stanie się bezprzedmiotowe. Bezpodstawne będzie również wydatkowanie środków finansowych na ten cel, skutkujące naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu I instancji nie zasługuje na aprobatę, ponieważ Sąd ten na podstawie wadliwej analizy zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia doszedł do przekonania, że skarżąca Gmina nie uprawdopodobniła przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Niewątpliwie uprawdopodobnienie okoliczności mających uzasadniać wniosek o wstrzymanie wykonania jest obowiązkiem strony, a uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. W niniejszej sprawie brak jest jednak podstaw do uznania, że Gmina [...] tego rodzaju okoliczności nie powołała. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, Gmina zawarła w skardze wyjaśnienia i przywołała okoliczności odnoszące się do wniosku o wstrzymanie wykonania. Uzasadnienie tego wniosku w sposób znaczący wykracza poza jego motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd I instancji pominął przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku wskazywane przez skarżącą Gminę możliwe trudne do odwrócenia skutki i niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, które mogą powstać w wyniku wykonania zaskarżonego zarządzenia, a co wiąże m.in. z zawartym w zaskarżonym zarządzeniu obowiązkiem zdjęcia zabezpieczeń (zamknięć) na śluzie rozdzielczej [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby Sąd I instancji dokonał oceny wniosku w powyższym zakresie. Stanowi to naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ale również art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ tak sformułowane uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie poddaje się kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości dokonania pełnej oceny zgodności z prawem (w tym przede wszystkim z art. 61 § 3 p.p.s.a.) stanowiska Sądu I instancji, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w ogóle nie odnosi się do kluczowych dla rozstrzygnięcia tego wniosku okoliczności. Stąd też Sąd I instancji będzie zobowiązany ponownie rozpoznać wniosek Gminy uwzględniając całokształt okoliczności sprawy oraz zawarte w uzasadnieniu skargi jak i zażaleniu okoliczności świadczące, zdaniem skarżącej, o zasadności zastosowania w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej unormowanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.