II OZ 639/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. B. alias L. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wa 82/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. B. alias L. F. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 82/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. B. alias L. F. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że W. J. w 2007 r. zmienił (w drodze decyzji administracyjnej) nazwisko na B.. Skarżący w dniu 2 maja 2012 r. wniósł za pośrednictwem Prezydenta m. st. Warszawy skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie wydania urzędowego zaświadczenia. Natomiast w dniu 20 listopada 2012 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku wskazał, że nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje żadnych dochodów. Pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie m. in.: oświadczenia o źródłach pokrycia wydatków związanych z utrzymaniem wobec złożenia oświadczenia o nieposiadaniu dochodu, oświadczenia o przybliżonej kwocie miesięcznych wydatków oraz wyciągów z rachunków bankowych lub złożenie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżący w piśmie datowanym na 30 stycznia 2013 r. oświadczył, że "W. S. B. którym od stycznia 2010 r. nie jestem" posiada emeryturę wojskową w wysokości 1.848 zł, oraz oświadczył, że "W.S B. posiada akt notarialny na mieszkanie 32 m² w Warszawie", ale "W.S. B. formalnie także nie ma mieszkania ponieważ nie posiada dokumentu tożsamości swej osoby". Postanowieniem z dnia 5 lutego 2013 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na niewykazanie szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 lutego 2013 r. Skarżący w dniu 4 marca 2013 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym nie odniósł się do swej sytuacji materialnej, lecz podjął polemikę w zakresie swoich danych osobowych. Sąd Wojewódzki, mając na uwadze treść art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zw. dalej p.p.s.a., zaznaczył, że wnioskodawca w złożonym na formularzu wniosku wskazał, że nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje żadnych dochodów. W związku z tym pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. został wezwany do nadesłania informacji o źródłach przychodów. W odpowiedzi wskazał, że przysługuje mu emerytura w wysokości 1.848 zł, natomiast wezwany do nadesłania informacji o wysokości wydatków, jak i wyciągów z rachunków bankowych (lub złożenia oświadczenia o nieposiadaniu takich rachunków) nie nadesłał żadnych informacji. W związku z powyższym Sąd Wojewódzki uznał, że kwota uzyskiwana z tytułu emerytury wystarcza skarżącemu na bieżące życie oraz na poniesienie kosztów pełnych postępowania. Choć nie można uznać, że jest zamożny, to jednak nieuzasadnione byłoby uznanie go za ubogiego, z trudem zaspokajającego podstawowe potrzeby życiowe, a tylko w takim przypadku należałoby udzielić prawa pomocy. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie ma nikogo na utrzymaniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. B. alias L. F. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, zatem nie może odnieść zamierzonego skutku. Co do zasady instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy rozpoznaniu wniosku na podstawie tej przesłanki mniejsze znaczenie ma aspekt wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść, gdyż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowym jest możliwe tylko wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść nawet minimum kosztów. Nie ulega wątpliwości, że okoliczności przedstawione przez W. B. alias L. F. nie dawały podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie takie byłoby usprawiedliwione w sytuacji, w której strona nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek opłat, czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżący uzyskuje stały dochód miesięczny (emeryturę w kwocie 1.848 zł), który przy racjonalnym gospodarowaniu pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze wszystkie wyżej opisane okoliczności faktyczne i argumenty prawne Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie z mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.