II OZ 625/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 301/18 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 301/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w B. odmówił wstrzymania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2017 r. którą nałożono na stronę skarżącą opłatę za korzystanie ze środowiska w kwocie 586 892 zł. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w piśmie z dnia 23 lutego 2018 roku [...] S.A. z siedzibą w B. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że kwestionowane decyzje nie są zgodne z prawem. Organy administracyjne uznały bowiem, że opłatą za korzystanie ze środowiska objęte są wszystkie uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych, wydane w roku 2016, niezależnie od tego, czy zostały przydzielone na rok 2016 czy na rok 2015, podczas gdy uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych przyznane na rok 2015, a wydane na początku roku 2016, posłużyły instalacjom należącym do [...] S.A. do rozliczenia emisji CO2 za 2015, co nastąpiło w terminie ustawowym do 30 kwietnia 2016 roku. Spółka za 2015 rok uiściła opłatę środowiskową równoważną całkowitej ilości wyemitowanego CO2, a stanowiska organów administracyjnych powodują w istocie obciążenie [...] S.A. opłatą podwójną za uprawnienia przydzielone na rok 2015. Zdaniem strony wykonanie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi stanowi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Środki pieniężne przeznaczone na rzecz uiszczenia opłaty, która de facto została już przez Spółkę przekazana, spowodują bowiem uszczuplenie majątkowe dla [...] S.A. Słuszność nałożenia na Spółkę obowiązku podwójnej zapłaty wydaje się być natomiast wątpliwa w świetle art. 273 ust. 1 pkt 1a w zw. z art. 274 ust. 1a p.o.ś. oraz podstawowej zasady, jaką jest niedziałanie prawa wstecz. Odwrócenie skutków wykonania decyzji Kolegium będzie niewątpliwie niezmiernie długotrwałe i będzie wymagało dużego nakładu sił i środków. Ponadto, niewykorzystane przez [...] S.A. fundusze, które będą musiały być przeznaczone na uiszczenie ponownie opłaty za emisję CO2 za rok 2015 mogą poprzez upływ czasu stracić na swojej wartości. Aktywa, które mogłyby natomiast pozwolić Spółce na inwestycje, zostaną przez jakiś czas niemożliwe do wykorzystania, co nie zostanie zrekompensowane przez ich późniejsze ewentualne odzyskanie. Co więcej, udzielenie na czas prowadzonego postępowania sądowego ochrony prowizorycznej nie będzie potencjalnie zagrażać innym dobrom chronionym poprzez niewykonanie zaskarżonej decyzji, bowiem Spółka uiściła opłatę środowiskową równoważną całkowitej ilości wyemitowanego CO2 za rok 2015, co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Tymczasowa ochrona dla [...] S.A. udzielona przez Sąd nie spowoduje zatem uszczuplenia stanu majątkowego organu administracyjnego pobierającego opłatę. Ponadto, nie zachodzi w tym przypadku obawa, że na skutek wstrzymania wykonalności decyzji, zaistnieje stan, w którym nie będzie możliwe późniejsze wyegzekwowanie od [...] S.A. należności. W ocenie Sądu skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła by zakwestionowana decyzja mogła skutkować powstaniem któregokolwiek z niebezpieczeństw o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zastosowaniem ochrony tymczasowej nie mogą przemawiać okoliczności powołane we wniosku dotyczące uiszczenia przez Spółkę w całości należnej opłaty za korzystanie ze środowiska, gdyż w niniejszym postępowaniu incydentalnym sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu. Podobnie Sąd ocenił ogólne argumenty Spółki wskazujące na uszczuplenie majątkowe, które może ona ponieść w związku z koniecznością uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska. Bez podania kondycji finansowej Spółki trudno bowiem ocenić, czy w tej sprawie niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków może wystąpić. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka zarzucając naruszenie art. 61 § 4 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że skarżąca Spółka niedostatecznie wykazała okoliczności, które świadczyłyby o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub zachodni niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje obowiązek uiszczenia podwójnej opłaty środowiskowej w znacznej kwocie za ten sam okres, za który Spółka uiściła już należną opłatę, co jak zostało już uprawdopodobnione przez stronę będzie powodowało trudne do odwrócenia skutki i wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody. Skarżąca Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że uiszczenie opłaty spowoduje uszczuplenie majątkowe Spółki. Odwrócenie skutków decyzji SKO będzie długotrwałe i będzie wymagało dużego nakładu sił i środków. Dodatkowo niewykorzystane przez Spółkę fundusze przeznaczone na opłatę mogą poprzez upływu czasu stracić na swojej wartości, ponieważ aktywa które mogłyby pozwolić Spółce na inwestycje będą przez jakiś czas niewykorzystane, co nie zostanie zrekompensowane przez ich późniejsze ewentualne odzyskanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób, który pozwalałby na jego uwzględnienie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie przedstawiła bowiem okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub wywoływać trudne do odwrócenia skutki. Ponadto trzeba podkreślić, że zarówno we wniosku, jak też w zażaleniu strona podniosła argumentację związaną z merytoryczną oceną zaskarżonej decyzji. Tymczasem ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może być zastąpiona merytoryczną oceną zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej przez wstrzymanie wykonania opłaty za korzystanie ze środowiska sąd nie ocenia decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie – jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem – może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony skarżącej. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił oraz środków. Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że ogólnikowa argumentacja skarżącej dotycząca skutków finansowych uiszczenia przedmiotowej opłaty nie mogła stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. W zażaleniu zawarto mylny wywód, że strona nie musiała wykazywać kondycji finansowej Spółki. Wymóg uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oznacza, że strona powinna przedstawić konkretne okoliczności uzasadniające wniosek, poparte rzeczowymi informacjami bądź stosownymi dokumentami. Dlatego Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł oprzeć się tylko na oświadczeniu Spółki, bez jego zweryfikowania. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że wnioskodawca zobowiązany jest do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku przez poparcie go twierdzeniami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R.Hauser, M.Wierzbowski Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2017 str. 406; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, A Kabat, M Niezgódka-Medek, Wydawnictwo WoltersKluwer Warszawa 2016 str. 344). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.