II OZ 623/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Sz 114/26 o odmowie wstrzymania wykonania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Myśliborzu z dnia 23 września 2024 r. nr NB.5140.5.2024.MK w sprawie ze skargi P.M. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2025 r. nr WOA.7722.129.2024.SL. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

P.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (dalej: "WINB") z 16 grudnia 2025 r. nr WOA.7722.129.2024.SL. Postanowieniem tym WINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Myśliborzu (dalej: "PINB") z 23 września 2024 r. nr NB.5140.5.2024.MK wstrzymującego budowę obiektów budowlanych. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania ww. postanowienia PINB. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że wykonanie postanowienia wstrzymującego budowę obiektów budowlanych doprowadzi do przerwania realizacji inwestycji generując znaczne straty finansowe. Skutki będą trudne do odwrócenia, a ich kompensacja niemożliwa. WSA w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania ww. postanowienia PINB. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, zgodnie z którą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; p.p.s.a.), wstrzymanie wykonania decyzji/postanowienia wydanych przez organ pierwszej instancji. Ponadto Sąd zauważył, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie kończy sprawy i nie załatwia co do istoty kwestii legalizacji. Innymi słowy, jego wstrzymanie nie jest możliwe na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ dopiero wydanie takiego postanowienia uruchamia tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wskazując na naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie brak jest aktu podlegającego wstrzymaniu, podczas gdy odmowa udzielenia ochrony tymczasowej prowadzi do powstania dolegliwych skutków w sferze praw majątkowych skarżącego. Skarżący wskazał również, że wstrzymanie inwestycji prowadzi do dezorganizacji procesu budowlanego, wzrostu kosztów, ryzyka degradacji wykonanych robót oraz niekorzystnych następstw proceduralnych i finansowych. Skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji skoncentrował się wyłącznie na formalnej kwalifikacji zaskarżonego aktu pomijając, że brak udzielenia ochrony tymczasowej wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia PINB. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.), przy czym na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu stanowi więc odstępstwo od zasady wykonalności zaskarżonego aktu, w tym ostatecznej decyzji administracyjnej, tak więc przepisu ostatnio powołanego nie należy interpretować w drodze wykładni rozszerzającej (zob. postanowienie NSA z 2 września 2021 r., II OZ 518/21, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że w ramach instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. istnieje możliwość wstrzymania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, co dotyczy również aktu organu I instancji. Jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zwrot "w granicach tej samej sprawy" dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OZ 292/20, LEX nr 2965510 i przywołane tam orzecznictwo). Słusznie zaznaczył WSA w Szczecinie, że między postanowieniem organu I instancji, a postanowieniem organu II instancji o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, taka tożsamość sprawy nie zachodzi. Rozstrzygnięcia te dotyczą innych przedmiotowo kwestii i inna jest podstawa prawna do wydania tychże postanowień. Postanowieniem PINB, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2024 r., poz. 725 ze zm.), wstrzymano budowę obiektów budowlanych, z kolei w postanowieniu organu II instancji, stanowiącym przedmiot zaskarżenia do WSA, organ ten nie odniósł się do tej materii, stwierdzając jedynie uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB. Stwierdzić zatem należy, że trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji opierając się o uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia PINB nie było możliwe z uwagi na fakt, że postanowienie to nie mieści się w granicach sprawy dotyczącej zaskarżonego rozstrzygnięcia o charakterze procesowym. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w uchwale, że sprawa zainicjowana skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też postanowienie o niedopuszczalność odwołania ma charakter procesowy, w takim przypadku złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego. Natomiast złożony w takich okolicznościach na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji (w niniejszej sprawie postanowienia) organu I instancji, dotyczy rozstrzygnięcia, które nie zostało podjęte w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy, a więc sprawy zainicjowanej wniesioną skargą. Brak zatem tożsamości pomiędzy sprawą zainicjowaną skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, które ma charakter procesowy, a nadto nie podlega wykonaniu, a postanowieniem organu I instancji, które nie zostało podjęte w tym samym postępowaniu. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że w ramach postępowania ze skargi na postanowienie organu II instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania postanowienia organu I instancji. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu zażalenia.