II OZ 61/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. i S.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 659/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M.B. i S.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2023 r., nr SKO Gd/4397/23 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 659/23, odmówił skarżącym – M.B. i S.B. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi M.B. i S.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2023 r., nr SKO Gd/4397/23 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. M.B. i S.B. wnieśli przez elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem organu administracji, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2023 r., nr SKO Gd/4397/23, którym odmówiono skarżącym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia 8 marca 2022 r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 1 września 2023 r. wezwano stronę skarżącą M.B. i S.B. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki skargi w kwocie 138 (sto trzydzieści osiem) złotych – w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty, pod rygorem odrzucenia skargi. Wyjaśniono, że uiszczenie opłaty kancelaryjnej przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jej uiszczenia. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania została przesłana na wskazane adresy elektroniczne skarżących M.B. i S.B. 5 września 2023 r. Wobec braku odbioru przesyłek, wezwania adresowane zarówno do M.B., jak i S.B., zostały uznane za doręczone 20 września 2023 r. Na podstawie programu kasowego oraz rejestru dochodów budżetowych ustalono, że w okresie od 18 lipca 2023 r. do 20 października 2023 r. została zaksięgowana jedna wpłata w wysokości 100 (sto) złotych, uiszczona przez skarżącą M.B. 1 sierpnia 2023 r., tytułem wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniesioną przez skarżących skargę, z uwagi na to, że skarżący nie uiścili w zakreślonym terminie wymaganej opłaty kancelaryjnej za wydruki skarg. Skarżący S.B. odebrał powyższe postanowienie w dniu 13 listopada 2023 r., zaś skarżąca M.B. w dniu 21 listopada 2023 r. W pismach z 14 listopada 2023 r. skarżący wskazali, że opłata kancelaryjna nie została przez nich uiszczona z uwagi na przeoczenie, w związku z natłokiem różnych spraw. W tym samym dniu skarżący uiścili wymaganą opłatę kancelaryjną za wydruki skarg w kwocie 138 zł. Zarządzeniem z 22 listopada 2023 r. wezwano skarżących do wskazania, czy ich pisma należy potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki skargi – a jeśli tak to do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, czy też jako zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 listopada 2023 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący wnieśli o potraktowanie ich pisma z 14 listopada 2023 r. jako wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki skargi. Wyjaśnili, że uchybienie terminu do wniesienia opłaty kancelaryjnej nastąpiło na skutek niedopatrzenia, dlatego wydaje się słusznym przyjęcie, że skarżący nie z własnej winy nie uiścili owej opłaty. Skarżący wyjaśnili także, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym toczą się jeszcze inne sprawy, a prowadzenie przedmiotowego postępowania jest niezwykle istotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie oraz że doszło do uzupełnienia braku formalnego skargi (uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki skarg w wysokości 138 zł). Następnie Sąd podniósł, że samo wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w przewidzianym do tego terminie oraz dokonanie uchybionej czynności nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia terminu do jej dokonania. Wniosek o przywrócenie terminu musi uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminu. Konieczne jest zatem wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Skoro art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn., dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Wobec powyższego Sąd uznał, że przywołana przez skarżących okoliczność, tj. niedopatrzenie związane z natłokiem spraw, nie może stanowić podstawy uwzględnienia wniosku. W ocenie Sądu, argumentacja skarżących potwierdza, że uchybienie terminowi do wniesienia opłaty kancelaryjnej za wydruki skargi było wynikiem braku staranności w należytym dbaniu o własne interesy. M.B. i S.B. złożyli jednobrzmiące zażalenia na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucono naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 86 § 2 p.p.s.a. Skarżący wyjaśnili, że na skutek wielu doręczeń jakie nastąpiły jednego dnia, nie dochowali nakazanego terminu i nie dokonali opłaty. Braki zostały uzupełnione razem z wnioskiem o przywrócenie terminu. W ocenie żalących istotnym jest, fakt powstania dla strony postępowania negatywnych skutków w zakresie tego postępowania, natomiast zaskarżona decyzja ma wpływ na życie kilkudziesięciu osób, zatem prowadzenie przedmiotowego postępowania jest niezwykle istotne. Skarżący podnieśli, że na podstawie art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że uchybienie terminu nie powoduje dla skarżących ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, naruszając wyżej wymienione przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast stosownie do art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji sprostał powyższemu. Kwestią kluczową w niniejszej sprawie jest prawidłowość bądź nieprawidłowość oceny dokonanej przez Sąd I instancji, z której wynika, że skarżący nie uprawdopodobnili, iż nieuzupełnienie braków formalnych skargi w terminie nastąpiło bez ich winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Natomiast z brakiem winy nie można zrównywać niedopatrzenia, nieuwagi lub zaniedbania (por. postanowienie NSA z 28.05.2004 r., FZ 93/04, niepubl.). Z okoliczności przedstawionych we wniosku oraz w zażaleniu nie wynika by skarżący skutecznie uprawdopodobnili brak winy w uchybieniu terminowi. Za niezasadny należało uznać podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 86 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Przepis ten odnosi się do sytuacji, w których uchybienie terminu nie wpływa na sytuację procesową strony. W niniejszej sprawie nieuzupełnienie braków formalnych w terminie skutkowało odrzuceniem skargi, a więc wywołało zmiany w sytuacji procesowej skarżących, albowiem ich skarga nie mogła z tego powodu zostać rozpoznana. Zatem okoliczności niniejszej sprawy nie odpowiadają hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 86 § 2 p.p.s.a. Stąd też Sąd I instancji, oceniając wniosek skarżących, nie mógł dopuścić się naruszenia tego przepisu. Mając powyższe na względzie za błędną należało uznać wykładnię art. 86 § 2 p.p.s.a., przyjętą w uzasadnieniu zażalenia (s. 2), prowadzącą do wniosku, że przepis ten wyłącza obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, wynikający z art. 87 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.