II OZ 602/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. J. i A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 80/18 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi E. J. i A. J. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 80/18 oddalił wniosek A. J. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach: Beaty Ziomek i Doroty Pędziwilk-Moskal od orzekania w sprawie II SA/Ke 80/18. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący A. J. złożył wniosek o wyłączenie sędziów tego Sądu: Beaty Ziomek i Doroty Pędziwilk-Moskal od udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Wniosek uzasadniono wątpliwościami co do bezstronności ww. sędziów. Skarżący wskazał, że pełnomocnikiem uczestnika B. K. w sprawie cywilnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. [...] jest radca prawny G. F., według skarżącego bliska koleżanka sędziego Beaty Ziomek. Wskazał, że obie pracowały w [...] i jego zdaniem są zdeterminowane, by doprowadzić do kolejnych niekorzystnych dla niego rozstrzygnięć, tj. do wygranych B. K.. Identyczna sytuacja wystąpiła w toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach sprawie o sygn. akt II SA/Ke 148/17, gdzie pełnomocnikiem była r. pr. G. F., a w składzie orzekającym zasiadała sędzia Beata Ziomek. Dalej skarżący podniósł, że od 2009 r. wszystkie jego sprawy rozstrzygane są przez tych samych sędziów: Beatę Ziomek i Dorotę Pędziwilk-Moskal, co uniemożliwia rozstrzygniecie sprawy przez obiektywny, bezstronny skład orzekający. W dniu 14 marca 2018 r. sędzia Beata Ziomek złożyła pisemne oświadczenie, w którym wskazała, że w okresie jej pracy w [...] w charakterze [...] w latach [...] nie łączyły ją żadne relacje osobiste i prywatne z G. F. – wówczas [...], a kontakty te ograniczały się do spraw zawodowych. Od chwili powołania na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w 2005 r. sędzia nie miała żadnej styczności z G. F. W sprawie nie zachodzą więc okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości do jej bezstronności w niniejszej sprawie. Nie zachodzą również okoliczności powodujące wyłączenie z mocy ustawy, określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W dniu 19 marca 2018 r. pisemne oświadczenie złożyła sędzia Dorota Pędziwilk-Moskal, w którym stwierdziła, że nie zna osobiście stron, w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości do jej bezstronności w niniejszej sprawie, jak też nie zachodzą okoliczności powodujące wyłączenie z mocy ustawy, określone w art. 18 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziów. Wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie swoich twierdzeń o prywatnych relacjach między sędzią Beatą Ziomek a pełnomocnikiem jednego z uczestników postępowania. Z oświadczenia tego sędziego wynika zaś, że żadne tego rodzaju relacje nie występują. Wskazanie natomiast na sprawę, w której rozpoznaniu uczestniczyli sędziowie Beata Ziomek i Dorota Pędziwilk-Moskal, zdaniem Sądu nie świadczy o wystąpieniu przesłanek z art. 18 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnił, że orzekanie w innej sprawie tego samego skarżącego przed tym samym sądem nie jest powodem do wyłączenia sędziego. Sąd pokreślił, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z obaw, w szczególności niesprecyzowanych, co do jego osoby. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, jak też orzekającego w danej jednostce organizacyjnej, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziego, co wiąże się z koniecznością przedstawienia odpowiedniej argumentacji we wniosku. Sąd wskazał ponadto, że sędziowie objęci wnioskiem złożyli oświadczenia na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a., z których nie wynika, aby pomiędzy nimi a którąkolwiek ze stron lub pełnomocników zachodziły okoliczności mogące wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności, a tylko takie mogą być podstawą uwzględnienia wniosku na podstawie art. 19 p.p.s.a. Podkreślił, że również wnioskodawca nie wskazał na żadne dowody mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli E. J. i A. J., zaskarżając je w całości. Zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania – art. 18 i art. 19 p.p.s.a., które miało wpływ na treść postanowienia poprzez uznanie, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach: Beaty Ziomek i Doroty Pędziwilk-Moskal, podczas gdy zaistniały takie podstawy z uwagi na brak bezstronności tych sędziów. W oparciu o powyższe wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wyłączenie ww. sędziów. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd oparł się tylko na oświadczeniach złożonych przez sędziów, a informacje ich dotyczące posiadane przez skarżących zostały celowo pominięte. W ocenie skarżących relacje i sposób, w jaki sędziowie objęcie wnioskiem zwracają się do pełnomocnika uczestnika postępowania – G. F. świadczą o istniejącej między tymi osobami zażyłości daleko wykraczającej poza kontakty zawodowe. Dodali, że na przestrzeni lat ich sprawy były rozpoznawane w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach zawsze przez podobne lub takie same składy sędziowskie, w tym z udziałem sędziów objętych wnioskiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 marca 2018 r. odpowiada prawu, bowiem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach: Beaty Ziomek i Doroty Pędziwilk-Moskal od orzekania w sprawie toczącej się przed tym Sądem o sygn. akt II SA/Ke 80/18 . Niewątpliwie w stosunku do wymienionych sędziów nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiące przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Z kolei przepis art. 19 p.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na Sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych Sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. to także do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. W niniejszej sprawie sędziowie objęci wnioskiem złożyli stosowne oświadczenia, o których mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a., w których stwierdzili, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zawiera w istocie żadnej rzeczowej argumentacji, która podważyłaby wiarygodność oświadczeń sędziów. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 20 § 1 p.p.s.a. to na stronie składającej wniosek o wyłączenie sędziego spoczywa obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, gdyż nie uprawdopodobnił on konkretnych okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów od prowadzenia sprawy. Wyjaśnić należy, że wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one zatem wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie okoliczności, wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt I OZ 490/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku nie przedstawił żadnych obiektywnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę uwzględnienia żądania wyłączenia sędziów Beaty Ziomek i Doroty Pędziwilk-Moskal. Argumentacja wniosku opierała się po części na formułowaniu niepopartych żadnymi dowodami twierdzeń o domniemanych relacjach łączących sędziego Beatę Ziomek z r. pr. G. F., będącą w innej sprawie pełnomocnikiem uczestnika postępowania. Twierdzenia te, oparte jedynie na domysłach, nie mogły podważyć założenia o bezstronności sędziego – zwłaszcza, że sędzia jednoznacznie stwierdził w oświadczeniu z dnia 14 marca 2018 r., że nie występuje żadna okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w niniejszej sprawie, w szczególności nie łączyły jej bliższe relacje osobiste ani żadne relacje prywatne z r. pr. G. F. Zgodnie z oświadczeniem sędziego jej kontakty z tą osobą w okresie pracy w [...] ograniczały się jedynie do spraw zawodowych, a od momentu powołania jej na stanowisko sędziego (tj. w okresie ostatnich 13 lat) nie miała z nią żadnej styczności. Niewątpliwie zatem podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że w przeszłości sędzia był zatrudniony w organie administracji publicznej, w której orzekał również radca prawny, reprezentujący obecnie w innych postępowaniach stronę przeciwną, nie stanowi dostatecznej przesłanki wyłączenia sędziego od odrzekania. Okoliczność ta nie może w sposób obiektywny budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Gołosłowne twierdzenia skarżących, sugerujące jakiegokolwiek rodzaju powiązania osobiste sędziego z tym pełnomocnikiem, nie zostały poparte żadnymi konkretnymi okolicznościami ani dowodami, toteż nie zasługują na uwzględnienie. Drugim argumentem uzasadniającym zdaniem strony wyłączenie sędziów był fakt ich orzekania w innych sprawach z udziałem skarżących, toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach. Odnosząc się do tej kwestii Sąd pierwszej instancji trafnie wyjaśnił, że orzekanie w innej sprawie tego samego skarżącego przed tym samym sądem nie jest samo w sobie powodem do wyłączenia sędziego. W żadnej mierze okoliczność ta nie daje podstaw do formułowania niczym niepopartej tezy, że zamiarem tychże sędziów miałoby być doprowadzenie do niekorzystnego rozstrzygnięcia spraw skarżących. Podkreślić należy, że subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że sędzia wadliwie rozstrzygnął inną sprawę sądowoadministracyjną, nie może być uznane za argument przemawiający za wyłączeniem sędziego. Nie jest bowiem dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 368/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.