II OZ 595/12

Dnia 11 lipca 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2012 roku, sygn. akt II SA/Łd 768/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] kwietnia 2011 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy. W przedmiotowej sprawie skarżącą została dwukrotnie wezwana do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji finansowej. W wyniku tych wezwań nadesłała ona pismo, w którym zawarła oświadczenie o swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Postanowieniem z dnia 3 marca 2012 r. Sąd I instancji odmówił skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając iż brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 361/12. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny nakazał Sądowi I instancji dokonanie oceny czy udzielona odpowiedź czyni zadość poleceniu o uzupełnienie wniosku. Ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że skarżąca uzyskuje miesięcznie dochód netto w wysokości 3600 zł, co jego zdaniem stanowi kwotę pozwalająca na poniesienie kosztów sądowych (wynoszących aktualnie 200 zł tytułem wpisu od skargi) oraz wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika bez powstania uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla skarżącej oraz jej rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M.R. podnosząc, że jej dochód stały stanowi wyłącznie wynagrodzenie za pracę w wysokości 1600 zł, podczas gdy dochód z działalności gospodarczej jest osiągany okresowa. Podkreśliła również, że na jej utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci. Skarżąca wskazał, że miesięcznie ponosi wydatku na mieszkanie w wysokości 1000 zł, co w miesiącach gdy osiąga tylko dochód z wynagrodzenia za pracę pozostawia 600 zł na utrzymanie trzyosobowej rodziny. Skarżąca zarzuciła Sądowi, że nie odniósł się on w żaden sposób do ponoszonych przez nią kosztów utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej generalnej zasady stanowi art. 246 § 1 pkt 1 zgodnie z którym osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w tym przepisie określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli Sąd ma jakiekolwiek wątpliwości w zakresie sytuacji finansowej wnioskodawcy, to powinni wezwać stronę w trybie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów. Zgodnie zaś z art. 257 p.p.s.a. wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji w żaden sposób nie ocenił sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Jedyną informacje wskazaną przez Sąd jest miesięczny dochód netto skarżącej. Brak jest jednak jakiegokolwiek odniesienia do miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez gospodarstwo rodzinne, do oszczędności posiadanych przez skarżącą czy też do posiadanego majątku. Informacje te są niezbędne do dokonania rzeczywistej oceny sytuacji materialnej skarżącej i ustalenia czy przysługuje jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub też częściowym. W sytuacji gdy Sąd I instancji nie posiadał wszelkich informacji pozwalających na pełną ocenę sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny, powinien był – jak zostało to już wskazane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r. – ponownie wezwać skarżącą w trybie art. 255 p.p.s.a. do udzielenia tych informacji albo stosownie do art. 257 p.p.s.a. pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w związku z jego nieuzupełnieniem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.