II OZ 592/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 188/18 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie przestrzegania wymagań ochrony środowiska postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. (dalej jako "Spółka") wstrzymania wykonania zarządzenia pokontrolnego [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie wymagań ochrony środowiska. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca Spółka wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego uzasadniała tym, że wykonanie obowiązków nałożonych tym zarządzeniem narazi Spółkę na znaczną szkodę w postaci konieczności poniesienia kosztów związanych z wykonaniem zarządzenia. Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] stycznia 2018 r. zobowiązano bowiem Spółkę do: podjęcia działań w celu sprawdzenia drożności systemu drenarskiego na terenie kwatery I; uzupełnienia i uszczelnienia obwałowania składowiska na wale od strony północnej; podjęcia działań w celu uniemożliwiania przesiąkania odcieków przez prowizoryczny wał od strony północnej; podjęcia działań w celu likwidacji zagłębień i zastoisk wody na terenie kwatery I; prowadzenia badań monitoringowych składowiska dla drugiej warstwy wodonośnej; odtworzenia i udrożnienia rowu opaskowego wokół kwatery I, na terenie Zakładu Zagospodarowania Odpadów w K., zlokalizowanego na działkach oznaczonych nr geod. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Tak więc zdaniem Spółki w przypadku podzielenia argumentacji skargi wykonanie powyższych obowiązków mogłoby spowodować skutki, których odwrócenie byłoby niemożliwe lub co najmniej trudne do wykonania. Odmawiając uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania Sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółka nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności uprawdopodobniających, że konsekwencją wydanego zarządzenia pokontrolnego będzie niebezpieczeństwo wywołania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu podnoszona okoliczność bliżej nieokreślonych kosztów wykonania zobowiązania nie mieści się w podstawach art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.); dalej powoływana jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zarządzenia pokontrolnego, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki wstrzymania wykonania aktu. Spółka wskazała, że poprzez zablokowanie przez dzierżawcę terenu – Gminę S. dróg dojazdowych do składowiska odpadów, wstrzymana została w zasadzie działalność Spółki polegająca na odbiorze i przetwarzaniu odpadów. W związku z tym Spółka boryka się z trudnościami finansowymi, gdyż nie osiąga dochodów z przyjmowania odpadów na składowisko, a ponosi jedynie straty związane z utrzymaniem składowiska. Wykonanie z kolei obowiązków wynikających z zarządzenia pokontrolnego wiąże się z zainwestowaniem kwoty, która w kontekście sytuacji majątkowej Spółki będzie znacząca i spowoduje powstanie po jej stronie znacznej szkody. Dodatkowo Spółka wskazała, że nie posiada żadnego majątku, a także nie ma żadnych możliwości pozyskania funduszy z zewnątrz, gdyż nie posiada zdolności kredytowej. Do zażalenia Spółka załączyła kopię rachunku zysków i strat za II półrocze 2017 r. oraz kopie deklaracji podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W orzecznictwie przyjmuje się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich uprawdopodobnienie w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Z treści przytoczonego przepisu wynika bowiem, że sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Obowiązek ten obejmuje nie tylko przedstawienie okoliczności na tle niebezpieczeństw, o których stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a., ale również zobrazowanie ich za pomocą odpowiedniej dokumentacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka nie uprawdopodobniła by zakwestionowane zarządzenie mogło skutkować powstaniem któregokolwiek z niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Za zastosowaniem ochrony tymczasowej nie może przemawiać wskazana w zażaleniu okoliczność zablokowania drogi dojazdowej do składowiska przez dzierżawcę terenu i związane z tym problemy Spółki, gdyż zasadność działania Gminy S. nie jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Również podnoszona okoliczność braku środków na wykonanie obowiązków wynikających z zarządzenia pokontrolnego nie świadczy o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zarządzeniem pokontrolnym nie nałożono bowiem na Spółkę żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które powinna ona realizować z mocy prawa w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Spółka prowadząc bowiem działalność w zakresie przetwarzania i składowania odpadów zobowiązana jest realizować obowiązki wynikające z przepisów o ochronie środowiska. A zatem kosztów realizacji takich obowiązków nie można zakwalifikować jako niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Są to bowiem zwykłe koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Zauważyć przy tym należy, że we wniosku o wstrzymanie wykonania przedmiotowego zarządzenia Spółka powołała jedynie ustawową przesłankę wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, nie przedstawiła jednak żadnej argumentacji na poparcie swojego stanowiska. Dopiero na etapie postępowania zażaleniowego Spółka stwierdziła, że zaistnienie ustawowych przesłanek wynika z trudności finansowych związanych z nieuzyskiwaniem przychodu i powstałą stratą. Spółka nie przedstawiła jednak szacunkowych kosztów związanych z wykonaniem zarządzenia, które pozwoliłyby ocenić, czy w rozpoznawanej sprawie niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody i to znacznej, bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków może rzeczywiście wystąpić. A zatem ocena Sądu pierwszej instancji co do niewykazania przez Spółkę okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania przedmiotowego zarządzenia jest prawidłowa. W kwestii wniosku Spółki o zwrot kosztów postępowania należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 209 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w tym zakresie w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. W konsekwencji wniosek strony należało uznać za niezasadny jako nieznajdujący podstawy w przepisach prawa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.