II OZ 588/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. L., A. G. i J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1226/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2025 r., nr 256/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1226/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma okoliczność, że zaskarżona decyzja nakłada na skarżącego obowiązek rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe usytuowanego na działce nr ew. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]. Sąd podzielił stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności powoduje trudne do odwrócenia skutki. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. Dokonanie nakazu rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe, który jest jedynym systemem sanitarnym w domu, może spowodować znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyły uczestniczki postępowania – M. L., A. G. i J. L., reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik żalących podniósł naruszenie licznych przepisów postępowania, poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. zostały należycie wykazane, podczas gdy nie znajdują one oparcia w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Pełnomocnik wskazał, że zbiornik objęty nakazem rozbiórki nie jest jedynym systemem sanitarnym w domu, co wyklucza podstawową przesłankę wydanego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Należy również przypomnieć, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od których zaistnienia ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz nie musi tego robić. Powyższa okoliczność niewątpliwie zawęża sądowi kasacyjnemu zakres kontroli. Przyjąć bowiem należy, że oparte na uznaniu rozstrzygnięcie sądu administracyjnego pierwszej instancji, jeżeli będzie miało spójne i logiczne uzasadnienie, będzie prawidłowe (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, opubl.: LEX/el. 2019; komentarz do art. 61). Wstrzymanie decyzji zależy zatem od uznania Sądu, a strona nie może podnosić skutecznie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w przypadku gdy sąd nie uzna jej punktu widzenia za słuszny - zwłaszcza w przypadku argumentów wskazujących na potencjalne wystąpienie szkody. W orzecznictwie NSA szeroko reprezentowany jest pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja organu była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. W niniejszej sprawie Sąd I instancji zaakcentował powyższą okoliczność i w ocenie NSA to właśnie ona legła u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Wzmianka o "jedynym systemie sanitarnym dla domu" jest natomiast zacytowaniem argumentacji skarżącego, zawartej we wniesionej skardze. Należy wskazać, że stwierdzenie to mogło stanowić element uprawdopodobnienia zasadności złożonego wniosku, bowiem skarżący nie był zobowiązany udowodnić swojego twierdzenia. Nawet jeżeli faktem jest, że na nieruchomości znajduje się "inne rozwiązanie sanitarne", to sąd nie ma możliwości zweryfikowania czy może ono zastąpić aktualne rozwiązanie, a nawet czy jest ono w ogóle sprawne. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest to okoliczność kluczowa. Ocena Sądu I instancji, że rozbiórka zbiornika na nieczystości ciekłe może powodować, ze swej istoty, trudne do odwrócenia skutki jest zatem prawidłowa. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.