II OZ 586/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 910/07 o odmowie przyznania G.O. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G.O. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] września 2007 roku, Nr [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienie zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

W dniu 4 stycznia 2008 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia w sprawie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała że, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma dorosłymi synami, nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, a w skład jej majątku wchodzi nieruchomość będąca spadkiem po mężu. Dochody skarżącej wynoszą 600 zł z tytułu renty oraz 200 zł z innego tytułu (podany w sposób nieczytelny). Pismem z dnia 16 stycznia 2008 r. wezwano skarżąca do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie kopii określonych dokumentów źródłowych w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie skarżącej datowanym na dzień 21 stycznia 2008 r. i skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wyjaśniła, że w skład dziedziczonego przez nią i synów spadku wchodzi część budynku, przy czym sprawa spadkowa jest w toku. Synowie nie pracują, gdyż są przewlekle chorzy i według wiedzy skarżącej nie posiadają rachunków bankowych. Odnośnie wezwania do przedłożenia rachunków skarżąca wyjaśniła, że są one oddawane do biura rachunkowego i przedłoży je, jeśli Sąd przedłuży termin na wykonanie tej czynności. Zarządzeniem z dnia 29 lutego 2008 r. odmówiono skarżącej przedłużenia terminu sądowego do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż wniosek ten był spóźniony, na skutek wskazania przez skarżącą nieprawidłowego adresu przesyłki zawierającej wniosek .Zarządzeniem z dnia 29 lutego 2008 r. pozostawiono wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata lub radcy prawnego bez rozpoznania. Skarżąca złożyła sprzeciw od zarządzenia wnosząc o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata lub radcy prawnego. Wyjaśniła, że cierpi na przewlekłą chorobę oraz ma kłopoty finansowe, które spowodowały m.in. zaległości w opłacie gazu. Sąd I instancji pismem z dnia 21 kwietnia 2008 r. ponownie wezwał skarżącą o uzupełnienie złożonego wniosku w sposób czytelny o dodatkowe informacje i dokumenty (rachunki), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentacje. Postanowieniem z dnia 13 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca pomimo dwukrotnego wezwania nie przedstawiła odcinka renty z ostatniego miesiąca, ani rachunków opłat mieszkaniowych (czynsz), za prąd, gaz, dostawę wody i odprowadzanie nieczystości, wywóz śmieci, telefon (stacjonarny, komórkowy), RTV, internet z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy (np. gaz). Brak tych dokumentów powoduje, że Sąd nie miał pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej i nie mógł przyznać skarżącej wnioskowanego przez nią prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca ponownie wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, nie publ.). Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, skarżąca pomimo dwukrotnego wezwania nie przedstawiła wymaganych przez Sąd dokumentów. Brak tych dokumentów uniemożliwił dokonanie oceny sytuacji finansowej skarżącej. Podkreślenia przy tym wymaga, że pierwsze wezwanie skierowane do skarżącej przez referendarza sądowego zostało jej doręczone w dniu 21 stycznia 2008 roku, a ponowne wezwanie Sądu doręczono w dniu 28 kwietnia 2008 roku, natomiast zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu 13 października 2008 roku. Jest to niewątpliwie wystarczający czas, by przedłożyć wszystkie żądane przez Sąd dokumenty, nawet jeżeli znajdowały się w biurze rachunkowym. Tymczasem skarżąca poprzestała jedynie na ponawianiu wniosku o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów. Uznać zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie uznał, że skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.