II OZ 576/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2026 r., sygn. II SA/Gd 154/23 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Dariusza Kurkiewicza, sędziego WSA Jolanty Gorskiej, sędziego WSA Katarzyny Krzysztofowicz oraz sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego w sprawie ze skargi A.F. na uchwałę Rady Gminy Choczewo z dnia 21 czerwca 2022 r. nr L/394/2022 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 24 marca 2026 r., sygn. II SA/Gd 154/23, oddalił wniosek A.F. o wyłączenie sędziego WSA Dariusza Kurkiewicza, sędziego WSA Jolanty Górskiej, sędziego WSA Katarzyny Krzysztofowicz oraz sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego, w sprawie ze skargi A.F. (dalej "skarżący") na uchwałę Rady Gminy Choczewo z 21 czerwca 2022 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu Sąd w pierwszej kolejności zauważył, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego pismami z: 19 marca 2024 r., 9 lipca 2024 r., 15 kwietnia 2025 r. oraz 21 października 2025 r. skarżący wnioskował o wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziów WSA: Diany Trzcińskiej, Krzysztofa Kaszubowskiego, Katarzyny Krzysztofowicz oraz asesora WSA Wojciecha Wycichowskiego. Żaden z powyższych wniosków nie został uwzględniony przez WSA w Gdańsku, co potwierdził, Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenia skarżącego. Następnie Sąd wskazał, że pismem z 24 lutego 2026 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA Dariusza Kurkiewicza, sędziego WSA Jolanty Górskiej, sędziego WSA Katarzyny Krzysztofowicz oraz sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego od orzekania w niniejszej sprawie. Skarżący wyjaśnił, że 17 lutego 2026 r. złożył w Prokuraturze Regionalnej w Gdańsku wniosek o zbadanie, czy przy procedowaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego objętego skargą, nie doszło do popełnienia czynów zabronionych, w szczególności czy wydane w toku procedury planistycznej postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku jest zgodne z prawem. W ocenie skarżącego dotychczasowe czynności Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podejmowane są na jego niekorzyść. Skarżący stwierdził, iż potencjalnym inwestorem na części terenów objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest D.O., co nie daje rękojmi niezależności sędziów, w szczególności tzw. "neosędziów", którzy swoje kariery zawdzięczają częściowo opcji politycznej, której służył D.O.. WSA wskazał również, że w związku z wnioskiem skarżącego sędziowie, których dotyczy wniosek o wyłączenie złożyli do akt oświadczenia, że w niniejszej sprawie nie zachodzą wobec nich jakiekolwiek przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a.") uzasadniające ich wyłączenie od udziału w sprawie. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziów Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia sędziego WSA Dariusza Kurkiewicza, sędziego WSA Jolanty Górskiej, sędziego WSA Katarzyny Krzysztofowicz oraz sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego, z mocy ustawy wskazanych w art. 18 p.p.s.a. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał także, aby w niniejszej sprawie zachodziły jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziów objętych wnioskiem, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., uzasadniające ich wyłączenie. Wyjaśniono, że uzasadniając wniosek skarżący oparł się bowiem na nieskonkretyzowanych, abstrakcyjnych i niepotwierdzonych przypuszczeniach i zarzutach, a także wskazał na osobę niezwiązaną w żaden sposób z niniejszą sprawą zmierzając do bezpodstawnego powiązania z nią sędziów objętych wnioskiem. WSA podkreślił również, że objęci wnioskiem sędziowie złożyli oświadczenia z art. 22 p.p.s.a., których prawdziwość nie budzi żadnych wątpliwości. Złożony w niniejszej sprawie wniosek nie zawierał natomiast - zdaniem Sądu I instancji – argumentacji, która podważałaby wiarygodność złożonych oświadczeń. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego zmianę, z uwagi na niezgodność ze stanem faktycznym sprawy. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że podtrzymuje swój wniosek o wyłączenie sędziów, a także powielił argumentację z pisma z 24 lutego 2026 r. Ponadto skarżący podniósł, że sekretariat Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przepraszał go za swoje pomyłki o znamionach podejrzenia popełnienia przestępstwa na szkodę skarżącego, gdy przewodniczącą Wydziału II odpowiedzialną za pracę sekretariatu była sędzia Jolanta Górska, która tego podejrzenia popełniania przestępstwa przez pracowników sekretariatu nie zgłosiła do stosownych organów ścigania, a tym samym może być osobą podejrzewaną o popełnienie przestępstwa przeciwko dobru publicznemu jakim jest wymiar sprawiedliwości. W ocenie skarżącego świadczy to o działaniu na jego szkodę jako obywatela i strony postępowania oraz dobra publicznego. Ten sam zarzut skarżący podniósł w stosunku do sędziego WSA Katarzyny Krzysztofowicz, wskazując że wydała ona postanowienie jednoosobowo co jest zabronione prawem, a co sekretariat Wydziału II potwierdził stosownymi pieczęciami i podpisami. W odniesieniu do wszystkich sędziów objętych wnioskiem skarżący stwierdził, iż odmówili oni powiadomienia Prokuratury, aby ta przystąpiła do niniejszego postępowania sądowego. Tym samym, w ocenie skarżącego, sędziowie działali na jego szkodę jako strony postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do ich bezstronności i obiektywizmu w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego w sprawie następuje na wniosek, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Przepis art. 19 p.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Podkreślenia wymaga, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji we wniosku, którą należy odnieść do wątpliwości co do braku bezstronności w konkretnej sprawie. Ustawodawca, posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na Sąd obowiązek badania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście występuje i czy uzasadnia wyłączenie wskazanego sędziego. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych, Sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że – zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. – orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień – oświadczenia, przez tego sędziego. Jak wynika z analizy akt sprawy powołani sędziowie, których wyłączenia domaga się skarżący 2, 3 i 6 marca 2026 r. złożyli oświadczenia, zgodnie z którymi nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie powołanych sędziów. Odnosząc się do wskazanej w zażaleniu okoliczności omyłkowego przesłania skarżącemu błędnego pisma, a także wydania przez sędziego WSA Katarzynę Krzysztofowicz "postanowienia (...) jednoosobowo" Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że tożsamą argumentację skarżący zawarł w poprzednich wnioskach składanych w przedmiocie wyłączenia sędziów mających orzekać w niniejszej sprawie, których ocena została już dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, a następnie utrzymana w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 16 października 2024 r., sygn. akt II OZ 552/24 oraz II OZ 553/24. Wobec tego należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w niniejszej sprawie nie zostało wydane wiążące postanowienie Sądu z 11 kwietnia 2024 r. Fakt, że skarżącemu doręczono, z uwagi na pomyłkę pracownika sekretariatu, pismo z 11 kwietnia 2024 r., które było jedynie niepodpisanym projektem postanowienia, nie świadczy o tym, że w niniejszej sprawie wydano postanowienie z 11 kwietnia 2024 r. O fakcie pomyłki skarżący został poinformowany w piśmie z 24 lipca 2024 r., przy którym wysłano prawidłowy odpis postanowienia Sądu z 17 kwietnia 2024 r. Zaistniała sytuacja mogła niewątpliwie wywołać u skarżącego konsternację, jednak nie świadczy o tym, że w obrocie prawnym istnieją dwa identyczne postanowienia wydane w tej samej sprawie w różnych składach orzekających i w różnych datach. W związku z powyższym podnoszone przez skarżącego zarówno we wniosku jak i w zażaleniu okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Skarżący nie wykazał bowiem przyczyn, które czyniłyby danego sędziego potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. W szczególności uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego nie stanowi też przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie, czy też stronniczo. Podobnie, subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego przez danego sędziego nie stanowi przesłanki jego wyłączenia od rozpoznania danej sprawy. Przyczyny wyłączenia muszą mieć zatem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych, których w sprawie nie wykazano. Konsekwentnie wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczeń sędziów – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku: Dariusza Kurkiewicza, Jolanty Górskiej, Katarzyny Krzysztofowicz oraz Pawła Mierzejewskiego, odpowiada prawu. Podkreślenia wymaga również, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (np. zob. postanowienie SN z 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt l CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55 oraz postanowienia NSA z: 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14; 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 1001/14). Tym samym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek o wyłączenie powołanych sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.