II OZ 567/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Go 858/16 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Go 858/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: Pismem z dnia 3 września 2016 r. skarżący wniósł skargę na opisaną wyżej decyzję. Na mocy zarządzeń z dnia 13 października 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł oraz do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie ośmiu jej odpisów, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały doręczone w dniu 27 października 2016 r. Pismem z dnia 7 listopada 2016 r. (data stempla na kopercie) skarżący wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego, wskazując iż do tego wniosku załącza osiem odpisów skargi. Jednakże do wniosku zostało załączonych osiem odpisów pisma z dnia 7 listopada 2016 r. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 30 listopada 2016 r. odrzucił skargę w tej sprawie z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych i fiskalnych. Pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. skarżący zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, podnosząc że osoba która odebrała wezwanie do usunięcia braków, z uwagi na chorobę, nie pamiętała kiedy odebrała przesyłkę, a którą doręczyła skarżącemu na początku listopada. Tym samym niedochowanie terminu stanowiło okoliczność niezawinioną przez skarżącego, na którą nie miał wpływu. Natomiast brak dołączenia odpisów skargi wynikał z niezrozumienia przez skarżącego zarządzenia i dlatego zamiast odpisów skargi przesłał odpisy wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu pierwszej instancji złożony wniosek jest niezasadny, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zdaniem Sądu analiza okoliczności podniesionych we wniosku wskazuje, iż zaistniałe w niniejszej sprawie po stronie skarżącego uchybienie terminu było spowodowane dwiema przyczynami. Pierwszą było nieprzekazanie skarżącemu, przez osobę która ją odebrała, korespondencji sądowej zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, przed upływem ustawowego siedmiodniowego terminu do dokonania tych czynności. Natomiast w odniesieniu do uzupełnienia braku formalnego skargi drugą przyczyną uchybienia terminowi było błędne zrozumienie przez skarżącego treści wezwania sądowego i nadesłanie w odpowiedzi na to wezwanie odpisów wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 listopada 2016 r., zamiast wymaganych ośmiu odpisów skargi z dnia 3 września 2016 r. Odnosząc się do pierwszej z przyczyn, Sąd wskazał, że przesyłkę zawierającą wezwania odebrał za skarżącego pełnomocnik pocztowy. Nadto dodał, że jeżeli istotnie u J.D. będącego pełnomocnikiem pocztowym skarżącego, występuje schorzenie powodujące zaniki pamięci wymagające leczenia (przy czym nie była to choroba nagła, skoro skarżący w chwili sporządzania wniosku dysponował już dokumentacją medyczną na jej temat), to celem dochowania należytej staranności i dbałości o własne interesy skarżący powinien cofnąć udzielone ww. osobie pełnomocnictwo pocztowe do odbioru korespondencji. Zaniechanie polegające na niecofnięciu tego pełnomocnictwa nie pozwala na uznanie, iż skarżący dochował należytej staranności i dopełnił wszelkich czynności celem zapobieżenia sytuacjom tego rodzaju, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie. Przechodząc zaś do drugiej przyczyny nieuzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd wyjaśnił, że również i ta okoliczność nie mogła zostać uznana za usprawiedliwioną przyczynę uchybienia terminowi. W ocenie Sądu nawet w razie wątpliwości co do treści pisma sądowego strona może je usunąć kontaktując się z sekretariatem sądu. Skoro strona tego nie uczyniła, brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminowi do usunięcia wskazanego braku skargi, nie nastąpiło bez winy skarżącego. Dodatkowo Sąd zaznaczył, iż wraz z wezwaniem do uzupełnienia braku formalnego skargi skarżącemu przesłano jej kserokopię, celem wykonania wezwania. Wystarczyło zatem przy pomocy owej kserokopii skargi sporządzić odpowiednią liczbę jej odpisów (czyli osiem) i przesłać do Sądu. W tej sytuacji trudno wskazać jakikolwiek usprawiedliwiony i racjonalny powód, aby pod pojęciem "odpisy skargi" rozumieć odpisy pisma zawierającego wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. wobec dowolnego odmówienia skarżącemu przywrócenia terminu oraz domagając się jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Norma art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi (§ 2 art. 87 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnić należy, iż brak winy w uchybieniu terminowi w kontekście badania zasadności jego przywrócenia powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły – może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności (zobacz: postanowienie SN z 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99). Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa wyłącza możliwość zastosowania regulacji art. 86 § 1 p.p.s.a., wszak o braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie w sytuacji niemożności usunięcia przez stronę przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zobacz: postanowienie NSA z 15 lipca 2014 r. II FZ 832/14; postanowienie NSA z 9 września 2014 r. I GZ 499/14; postanowienie NSA z 2 października 2014 r. II OZ 1011/14; postanowienie NSA z 28 lutego 2018 r. II FZ 96/18). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałby przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. W sytuacji, gdy ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik pocztowy cierpi na schorzenie skutkującymi kłopotami z pamięcią, a skarżący nie uprawodpodobnił, by była to choroba nagła, niedająca się przewidzieć, to skarżący winien zadbać o swoje interesy i tak zorganizować odbiór korespondencji, by zapobiec jego spóźnionemu przekazywaniu. W orzecznictwie wskazuje się, że to strona zobowiązana jest z należytą starannością prowadzić swoje sprawy. Strona odpowiada za wybór osoby, którą upoważnia do odbioru korespondencji (porównaj: postanowienie NSA z 11.01.2012 r. II GZ 546/11). Za okoliczność skutkującą przyjęciem braku winy w uchybieniu terminowi nie może zostać także uznana podnoszona przez skarżącego kwestia niezrozumienia treści zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Po pierwsze, treść tego wezwania została sformułowana w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, a dla ułatwienia wykonania wymaganych odpisów załączono kserokopię skargi. Po wtóre, mimo deklarowanych trudności ze zrozumieniem wezwania, z akt sprawy nie wynika, by skarżący podjął jakiekolwiek czynności mające na celu wyjaśnienie tych wątpliwości. W tej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności mogących skutkować przyjęciem po jego stronie braku winy w uchybieniu terminowi. Z tego względu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.