II OZ 564/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji L. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Wr 388/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Fundacji L. z siedzibą w L. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 marca 2024 r. Nr 328/2024 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.

Fundacja L. z siedzibą w L. (dalej zwana skarżącą) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 marca 2024 r. nr 328/2024 o nałożeniu na skarżącą grzywny w kwocie 45.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym (dawny budynek klasztornych oficjalistów) w L. przy [...], na działce nr [...], wskazanego w tytule wykonawczym z dnia 30 sierpnia 2023 r., nr 4/2023. W skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 388/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia na zasadzie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej zwanej P.p.s.a.). W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą argumenty dotyczące uniemożliwienia wykonania prac dekarskich, a w rezultacie zniszczenia zabytkowych sal wskutek konieczności zapłaty grzywny - nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżąca wskazała na znaczną ilość prac koniecznych do przeprowadzenia w celu zapobieżenia zniszczeniom, w tym na prace arborystyczne i prace dekarskie. Sąd nie negując konieczności przeprowadzenia opisanych w skardze prac stwierdził jednak, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową, zatem nie jest możliwa ocena spełnienia przez skarżącą przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. W efekcie nie można stwierdzić, jakimi możliwościami finansowymi dysponuje skarżąca w rzeczywistości. Samo wydatkowanie środków pieniężnych celem wykonania zaskarżonego aktu nie ma charakteru nieodwracalnego. Skarb Państwa ponosi bowiem odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody wyrządzone aktem niezgodnym z prawem. Zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 4 lipca 2024 r. wniosła skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. W uzasadnieniu zażalenia stwierdziła, że odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia spowoduje, że narażona zostanie na wystąpienie szkód większych niż zwykłe wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Odwrócenie występujących skutków może być nadmiernie uciążliwe, a wręcz niemożliwe do wykonania. Zdaniem skarżącej przedłożona do zażalenia dokumentacja finansowa uprawdopodobnia, że zapłata grzywny spowodowałaby wyrządzenie skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a także wpłynie na pogorszenie stanu zabytku klasy 0, który to jest nieodłącznym elementem dziedzictwa kulturowego w regionie. Przy piśmie z dnia 9 sierpnia 2024 r. skarżąca przedłożyła zestawienie poniesionych kosztów i przychodów skarżącej w okresie od stycznia do lipca 2024 r. oraz prognozę na miesiące od sierpnia do grudnia 2024 r. W dokumencie tym skarżąca wskazała, że z wyników i prognoz wynika, że rok 2024 może się zakończyć stratą w kwocie 309.331,93 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jak też aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej. Przede wszystkim należy stwierdzić, że składający wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien przedstawić całą swoją sytuację majątkową i zdolności płatnicze, nie wyłączając przedłożenia dokumentów celem uwiarygodnienia wywodzonych twierdzeń, że wykonanie zaskarżonego aktu spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Z przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. wyraźnie wynika, że szkoda tam opisana nie może być jakakolwiek, ale musi być znaczna. Z kolei "trudne do odwrócenia skutki" to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W rozpoznawanej sprawie, aby uznać za prawdopodobne spełnienie tej pierwszej przesłanki konieczne jest zestawienie kwoty nałożonej grzywny z możliwościami płatniczymi skarżącej. Skarżąca na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie przedstawiła żadnych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji finansowej, co uniemożliwiło Sądowi pierwszej instancji poprawną weryfikację, czy wykonanie zaskarżonego postanowienia narazi skarżącą na powołane przez nią negatywne następstwa wykonania zaskarżonego postanowienia. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżąca po wniesieniu zażalenia złożyła zestawienie poniesionych wydatków i przychodów Fundacji w okresie od stycznia do lipca 2024 r. oraz ich prognozę na miesiące od sierpnia do grudnia 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez skarżącą zestawienie nie obrazuje w pełni jej sytuacji finansowej. Wprawdzie wynika z niego, że skarżąca przypuszcza, że 2024 r. może zakończyć się deficytem w kwocie 309.331,93 zł, nie przedstawiła jednak swojej sytuacji finansowej z lat ubiegłych. Z informacji dostępnych na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości Przeglądanie dokumentów finansowych https://ekrs.ms.gov.pl/rdf/pd/ search_df wynika, że skarżąca w latach 2023 - 2021 osiągnęła dodatnie wyniki finansowe, co wynika ze złożonych Rocznych sprawozdań finansowych. I tak, za 2023 r. skarżąca wykazała zysk w kwocie 175.340,66 zł; w 2022 r. zysk wyniósł 175.318,91 zł; a za 2021 r. - 301.491,28 zł. Zysk bilansowy za te lata został przekazany na Fundusz Rezerwowy. Natomiast w 2020 r. skarżąca wykazała stratę w kwocie 19.961,45 zł, natomiast w 2019 r. - 7.033,50 zł. W efekcie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji finansowej, a podane informacje okazały się niepełne i niewystarczające do oceny jej sytuacji finansowej; nie wyjaśniła również z jakich przyczyn spodziewa się tak wysokiej straty za 2024 r., skoro w latach ubiegłych osiągnęła zysk. Z uzyskanych informacji nie wynika więc, że sytuacja skarżącej jest na tyle trudna, by uniemożliwiała zapłatę grzywny w kwocie 45.000 zł. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że przedstawione przez skarżącą argumenty dotyczące uniemożliwienia wykonania prac dekarskich, wobec konieczności zapłaty grzywny w celu przymuszenia, nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Uszczuplenie stanu finansowego w majątku skarżącej nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznego postanowienia. Każdy akt administracyjny zobowiązujący do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wskazać również należy, że nałożona na skarżącą grzywna nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Sprawa dotyczy świadczenia pieniężnego, a jego spełnienie jest z natury rzeczy odwracalne. W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu skarżącej kwoty pieniężnej orzeczonej w skarżonym postanowieniu (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13, LEX nr 1432682). Nie ma przy tym znaczenia kwestia skomplikowanego odzyskania uiszczonych kwot i czasu ich odzyskania, gdyż w wypadku pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia będą jej przysługiwały określone środki prawne, które doprowadzą do zwrotu przez organ zapłaconych należności. W efekcie prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji finansowej, co uniemożliwiło ocenę spełnienia przez skarżącą przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.