II OZ 552/26

Dnia 28 maja 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. H. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Bk 58/25 o odrzuceniu skargi kasacyjnej S. H. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 września 2025 r., sygn. akt II SAB/Bk 58/25 w sprawie ze skargi S. H. J. na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Białymstoku w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Białymstoku postanowieniem z 15 kwietnia 2026 r., II SAB/Bk 58/25 odrzucił skargę kasacyjną S. H. J. od wyroku WSA w Białymstoku z 9 września 2025 r. w sprawie ze skargi S. H. J. na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Białymstoku (KMPSP) w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że S. H.J. (skarżący) wniósł do WSA w Białymstoku skargę na bezczynność KMPSP w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej, którą wyrokiem z 9 września 2025 r. oddalono. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego – adw. O. R. (ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy oraz wyznaczonemu pismem z 21 lipca 2025 r. przez Koordynatora ds. wyznaczania adwokatów w sprawach pomocy prawnej z urzędu Okręgowej Rady Adwokackiej w Białymstoku – k. 29) w dniu 6 października 2025 r. W dniu 21 października 2025 r. do WSA w Białymstoku wpłynęła opinia tegoż pełnomocnika skarżącego o braku podstaw do wniesienie skargi kasacyjnej, która została oceniona jako sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności (k. 68-70). Odpis przedmiotowej opinii został doręczony skarżącemu 23 października 2025 r. (k. 79). Pismem z 23 października 2025 r. skarżący wyraził swoje niezadowolenie z dotychczasowego pełnomocnika i zwrócił się do sądu z wnioskiem o ustanowienie innego pełnomocnika. W odpowiedzi na ww. wniosek, pismem z 28 października 2025 r., sekretariat Wydziału II WSA w Białymstoku poinformował skarżącego, że o zmianę pełnomocnika winien wystąpić do Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA). W dniu 6 listopada 2025 r. do sądu wojewódzkiego wpłynęło pismo ORA, z którego wynika, że samorząd adwokacki, w związku z żądaniem skarżącego, ustanowił mu nowego pełnomocnika z urzędu w osobie adw. R. W. Postanowieniem z 10 grudnia 2025 r. referendarz sądowy stwierdził, że wyrok z 9 września 2025 r. jest prawomocny od 25 listopada 2025 r. W dniu 14 stycznia 2026 r. do sądu wojewódzkiego wpłynął datowany na 4 stycznia 2026 r. (data nadania: 9 stycznia 2026 r.), sporządzony przez nowo umocowanego przez ORA w Białymstoku pełnomocnika strony skarżącej z urzędu, adw. R. W., wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku (do wniosku dołączono skargę kasacyjną) oraz wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem na piśmie. Postanowieniem z 21 stycznia 2026 r. WSA w Białymstoku odrzucił wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jako niedopuszczalny, zaś postanowieniem z 24 marca 2026 r., II OZ 273/26, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony skarżącej na ww. postanowienie sądu wojewódzkiego. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że pełnomocnik pierwotnie wyznaczony stronie skarżącej z urzędu złożył opinię o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej, która została doręczona skarżącemu 23 października 2025 r. Od tego też dnia, w myśl art. 177 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143, Ppsa), rozpoczął bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, który upływał z dniem 24 listopada 2025 r. Jak wynika z postanowienia tegoż sądu z 21 stycznia 2026 r. (zaakceptowanego przez NSA) odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, nieuprawnione było złożenie tego wniosku przez bezpodstawnie ustanowionego skarżącemu przez właściwy samorząd, kolejnego pełnomocnika z urzędu. Jak bowiem zauważył sąd a quo, w przypadku, gdy pełnomocnik z urzędu, zamiast wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzi opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i opinia ta zostanie złożona w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, a ponadto zostanie uznana przez sąd za sporządzoną z zachowaniem zasad należytej staranności, to skarżący w terminie trzydziestu dni od doręczenia opinii, może wnieść skargę kasacyjną sporządzoną przez pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Cel, dla którego pełnomocnik z urzędu został ustanowiony, został bowiem już w takim przypadku zrealizowany poprzez dokonanie czynności sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został uznany za niedopuszczalny i przez to został odrzucony, zaś skarga kasacyjna złożona wraz z tym wnioskiem została sporządzona przez nowo wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, nie zaś pełnomocnika z wyboru, to uznał ją za niedopuszczalną. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adw. R. W., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako wniesiona nie w terminie, bądź z innych przyczyn podlegającą odrzuceniu, w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji winien nadać jej dalszy bieg celem rozpoznania, co doprowadziło do jej bezzasadnego odrzucenia. Na podstawie art. 176 w zw. z art. 175 Ppsa żalący się wnosi o: - zmianę zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do dalszego rozpoznania, - zasądzenie na rzecz R. W. kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, które nie zostały uiszczone choćby w części. W ocenie skarżącego sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, albowiem w jego ocenie złożona skarga kasacyjna winna być przyjęta i przekazana do dalszego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 Ppsa, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W myśl art. 177 § 4 Ppsa jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 Ppsa nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Wreszcie, zgodnie z art. 177 § 5 Ppsa przepisu § 4 zdanie trzecie nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, [...], która wyznacza innego pełnomocnika. Jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od dnia doręczenia skarżącemu opinii pełnomocnika ustanowionego pierwotnie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z akt sprawy wynika, że odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku doręczono skarżącemu 23 października 2025 r. Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 24 listopada 2025 r. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został odrzucony postanowieniem WSA w Białymstoku z 21 stycznia 2026 r. II SAB/Bk 58/25, zaś zażalenie na nie oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 marca 2026 r., II OZ 273/26. Sąd pierwszej instancji związany był oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu II OZ 273/26. Przypomnieć należy, że skoro nowy pełnomocnik z urzędu został wyznaczony w miejsce dotychczasowego pełnomocnika, który w ocenie sądu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z zachowaniem zasad należytej staranności, to termin do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć zgodnie z art. 177 § 4 Ppsa, czyli termin ten biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Nie można bowiem stwierdzić, że zmiana pełnomocnika wyznaczonego z urzędu otwiera w każdej sytuacji określony w art. 177 § 3 Ppsa termin do wniesienia skargi kasacyjnej, jak to przesądzająco w tej sprawie stwierdził NSA w postanowieniu II OZ 273/26. Przyjęcie takiej argumentacji mogłoby prowadzić do konsekwencji, że strona mogłaby swobodnie na podstawie własnej, subiektywnej oceny działań wyznaczonego jej z urzędu pełnomocnika, kształtować bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, niezależnie od regulacji ustawowej zawartej w art. 177 § 4 Ppsa (zob. postanowienie NSA z 9 listopada 2023 r., LEX nr 3631916). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zasadnie sąd pierwszej instancji uznał, iż skoro odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu w dniu 23 października 2025 r., to złożenie skargi kasacyjnej w dniu 9 stycznia 2026 r. przez nowego pełnomocnika z urzędu nastąpiło z uchybieniem terminu do jej wniesienia. W konsekwencji przedstawionych powyżej wywodów i wbrew treści zażalenia zarzuty sformułowane przez wnoszącego zażalenie należało uznać za bezzasadne. Sąd pierwszej instancji właściwie odrzucił skargę kasacyjną złożoną w sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, postanowił jak w sentencji. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, w niniejszym postanowieniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Zgodnie bowiem z art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 Ppsa, wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.