II OZ 522/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. sp. z o. o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 667/24 o odmowie przywrócenia P. sp. z o. o. z siedzibą w W. terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lutego 2024 r. nr 108/24 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić P. sp. z o. o. z siedzibą w W. termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 667/24 oddalił skargę P. sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej zwana "skarżącą" lub "skarżącą kasacyjnie") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lutego 2024 r. nr 108/24 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego M. Ł., wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 5 czerwca 2024 r. Zarządzeniem z dnia 8 listopada 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącej kasacyjnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250 złotych, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis wezwania został przesłany pocztą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP na adres elektroniczny, z którego pełnomocnik nadał skargę. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy urzędowego poświadczenia doręczenia (karta 91) wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącej kasacyjnie w dniu 19 listopada 2024 r. W dniu 27 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wystąpił do sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Podał, że wezwanie zostało mu doręczone w dniu 19 listopada 2024 r., zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej upłynął w dniu 26 listopada 2024 r. Pełnomocnik wskazał, że od dnia 22 do 26 listopada 2024 r. w związku z chorobą był niezdolny do pracy. Na potwierdzenie powyższego załączył do wniosku zaświadczenie lekarskie i informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem pełnomocnika powyższa okoliczność uzasadnia przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Do wniosku dołączył dowód uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 667/24 odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, na zasadzie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."). W ocenie Sądu nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu. Okoliczność, że pełnomocnik był chory w dniach od 22 do 26 listopada 2024 r., co wynika z załączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego z dnia 24 listopada 2024 r., nie stanowi uzasadnionej podstawy do przywrócenia terminu. Pełnomocnik nie wykazał bowiem, że przy użyciu największego wysiłku nie był w stanie przezwyciężyć tej trudności, tym bardziej, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej nie wymagało od pełnomocnika żadnej aktywności intelektualnej, a stanowiło jedynie czynność techniczną do wykonywania. Pełnomocnik skarżącej mógł posłużyć się bądź osobą trzecią albo samemu dokonać tej czynności przy użyciu bankowości elektronicznej. Ponadto z wniosku wynika, że stan zdrowia pełnomocnika nie wyłączał możliwości korzystania z jakichkolwiek dostępnych obecnie środków komunikacji. W efekcie Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącej nie dochował należytej staranności w prowadzeniu sprawy i nie wykazał, że w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej wystąpiły niezależne od niego okoliczności uniemożliwiające uzupełnienie braku fiskalnego w terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 26 lutego 2025 r. wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę i przywrócenie uchybionego terminu oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniósł, że niezrozumiała jest argumentacja Sądu pierwszej instancji, że "pełnomocnik nie wykazał, aby jego choroba uzasadniała brak winy w uchybieniu terminu". Wskazał, że nie jest zobowiązany do przedstawiania Sądowi szczegółów dotyczących rodzaju choroby, opisu objawów i zastosowanych metod leczenia. Skoro z zaświadczenia lekarskiego wynika, że pełnomocnik w dniach od 22 do 26 listopada 2024 r. nie był zdolny do wykonywania pracy, to bezpodstawna jest podejrzliwość ponad miarę ze strony Sądu pierwszej instancji, kwestionująca orzeczenie medyczne. Dokonanie opłaty sądowej przez profesjonalnego pełnomocnika jest częścią wykonywanej pracy i jest czynnością intelektualną, której nie był w stanie wykonać ze względu na udokumentowany stan zdrowia. Ponadto pełnomocnik stwierdził, że w związku z chorobą i przebywaniem na zwolnieniu lekarskim w dniach od 22 do 26 listopada 2024 r. złożył dwa wnioski o przywrócenie terminu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i jeden wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Sąd w Warszawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2741/24 oraz Sąd w Olsztynie postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/OI 841/24 orzekły o przywróceniu terminów do uiszczenia opłat kancelaryjnych. W obu przypadkach sądy uznały, że nie było winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do uiszczenia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, a we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zasadnicze znaczenie dla uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy strony. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę we wniosku, lecz również całości okoliczności sprawy. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik dostatecznie uprawdopodobnił okoliczność wskazującą na brak winy w nieterminowym wniesieniu opłaty sądowej. Przyczyna ta została nie tylko uwiarygodniona, ale także wykazana zaświadczeniem lekarskim, według którego w okresie od 22 do 26 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej był chory na grypę wywołaną niezidentyfikowanym wirusem. Zauważyć należy, że od profesjonalnego pełnomocnika można i należy oczekiwać zachowania podwyższonego miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę, w tym urządzić sposób funkcjonowania własnej kancelarii, aby czynności podejmowane były terminowo, w szczególności te, których skuteczność uzależniona jest od zachowania ustawowego terminu. Doświadczenie wskazuje jednak, że czasem z powodu nadzwyczajnych okoliczności, pomimo właściwej organizacji pracy, podjęcie w terminie czynności związanych z wypełnieniem udzielonego przez stronę pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy może okazać się utrudnione lub nawet czasowo wyłączone. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była nagła, niespodziewana choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu - co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1400/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 12 maja 2006 r., sygn. akt V CZ 29/06 (to ostatnie wydane wprawdzie na gruncie art. 168 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, zawierającego jednakże niemal identyczną treść jak art. 86 § 1 P.p.s.a.). Jeśli więc w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika, to uznać należy, że uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, w tym również uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. Jest rzeczą powszechnie znaną, że grypa jest ostrą chorobą zakaźną i zaleca się izolację w warunkach domowych oraz obserwację swojego stanu zdrowia, co też (jak wynika ze stanu faktycznego sprawy) pełnomocnik skarżącej uczynił. W efekcie uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącej podaną we wniosku o przywrócenie terminu informacją o nagłej chorobie dostatecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Wykazał zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, że jego stan zdrowia stanowił przeszkodę uniemożliwiającą dokonywanie czynności procesowych, w tym uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w terminie. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, a wobec uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona zachodziły podstawy do zastosowania art. 188 P.p.s.a. oraz uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem stwierdzić należy, że nie może on zostać uwzględniony, bowiem brak jest podstawy prawnej do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie takich kosztów między stronami w postępowaniu zażaleniowym, w szczególności podstawy takiej nie stanowią przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a.