II OZ 521/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 611/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr WOP.7721.13.2024.KK w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu postanawia: oddalić zażalenie.

W dniu 13 maja 2024 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, A.M. (dalej: "skarżący"), złożył pismo przewodnie "Skarga z wnioskiem o uchylenie Decyzji WOP.77721.13.2024". Załącznikiem do pisma był m.in. plik zawierający skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Weryfikacja podpisów wykazała, że podpisem elektronicznym zostało opatrzone jedynie pismo przewodnie; załączniki, w tym pismo stanowiące skargę, takiego podpisu nie zawierały. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Sądu z dnia 12 czerwca 2024 r. wezwano skarżącego za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP) do usunięcia braku formalnego skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi przez podpisanie skargi certyfikatem kwalifikowanym lub podpisem zaufanym, stanowiącej załącznik nr 1. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu 28 czerwca 2024 r. W dniu 15 lipca 2024 r. skarżący za pośrednictwem platformy ePUAP złożył pismo, w którym wniósł o wydłużenie terminu do usunięcia braku - podpisania skargi. Do pisma dołączono prawidłowo podpisano skargę. Ponadto skarżący podniósł w piśmie, że nie mógł złożyć dokumentów w wyznaczonym czasie, ponieważ nie miał on dostępu przez kilka dni do platformy ePUAP, a poza tym był przekonany, że wszystkie formalności zostały dopełnione. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt ll SA/Gd 611/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na wstępie Sąd wyjaśnił, że potraktował wniosek skarżącego jako wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), skoro w momencie złożenia wniosku termin na uzupełnienie braku skargi już minął. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu, w szczególności, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, że nie miał on dostępu do skrzynki ePUAP, tym bardziej, że nie wyjaśnił, z czego wynikał ten brak dostępu. Ponadto Sąd wskazał, że w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21 (ONSAiWSA 2022 r. z.1, poz. 2) skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Wobec tego niezasadne było wnioskowanie strony skarżącej, że skoro złożyła pismo przewodnie podpisane podpisem zaufanym, to spełniony został wymóg formalny podpisania skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, domagając się jego uchylenia w całości i rozpatrzenia skargi. Uzasadniając zażalenie skarżący wskazał, że wymaganie przez sąd odrębnego podpisu skargi stanowiącej załącznik do pisma technicznego jest trudne do wykonania. Ponadto nie miał dostępu przez kilka dni do komputera i nie jest w stanie na bieżąco logować się do skrzynki e-PUAP. Skarżący wskazał, że nie został powiadomiony o konieczności uzupełnienia skargi w formie wiadomości mailowej czy poprzez kontakt telefoniczny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że nie można zgodzić się ze skarżącym, że niezasadnie wezwano go do podpisania skargi stanowiącej załącznik do pisma przewodniego podpisanego elektronicznie. Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że był to brak formalny skargi. W świetle przywołanej uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 6 grudnia 2021 r., zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Ponadto jak podnosi się w orzecznictwie ustawodawca w art. 46 P.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a P.p.s.a. Tym samym opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu (zob. również postanowienie NSA z 15 stycznia 2021 r., sygn. akt III OZ 22/21, publ. CBOSA). W konsekwencji słusznie skarżący został wezwany do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Okoliczności podniesione przez skarżącego nie umożliwiały przywrócenie mu terminu do dokonania czynności procesowej w postaci podpisania skargi w świetle przesłanek określonych w art. 86 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W orzecznictwie podnosi się, że kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać pod uwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak postanowienie NSA z 30 listopada 2023 r., sygn. akt II GZ 413/23, publ. CBOSA). Nie można uznać, że okolicznością przemawiającą za brakiem winy skarżącego w uchybieniu terminu był fakt, że skarżący nie miał dostępu przez kilka dni do komputera i nie był w stanie na bieżąco logować się do skrzynki e-PUAP. Skarżący decydując się na komunikację elektroniczną z sądem winien mieć świadomość, że otrzymywać będzie korespondencję za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w tym także do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jeżeli dla skarżącego forma doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej stanowiła formę niedogodną, nic nie stało na przeszkodzie, aby po wniesieniu pisma z 13 maja 2024 r. zrezygnował z doręczenia mu pism w ten sposób. Zgodnie z art. 74a § 2 P.p.s.a. jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się w formie dokumentu elektronicznego. Jednocześnie zasady doręczenia pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym określone w rozdziale 4 Działu III P.p.s.a. nie przewidują informowania stron postępowania sądowoadministracyjnego o podejmowanych czynnościach w formie wiadomości mailowej czy przez kontakt telefoniczny o przesłaniu im pisma w sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.