II OZ 51/26

Dnia 11 lutego 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2184/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2025 r., nr 807/25 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę, ponieważ skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w terminie przez podanie numeru PESEL, złożenie 6 odpisów skargi i uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 września 2025 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych i fiskalnych poprzez nadesłanie 6 odpisów skargi i wskazanie numeru PESEL oraz uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Jak wynika z adnotacji doręczyciela placówki pocztowej, przesyłki zaadresowanej do skarżącego nie doręczono z powodu nieobecności adresata. Placówka pocztowa dwukrotnie bezskutecznie zawiadamiała adresata pisma o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym (pierwsze awizo z 1 października 2025 r. i awizo powtórne z 9 października 2025 r.), po czym w dniu 17 października 2025 r. zwróciła nieodebraną przesyłkę do Sądu, którą uznano za skutecznie doręczoną w dniu 15 października 2025 r. zgodnie z art. 73 p.p.s.a. (domniemanie – fikcja doręczenia). W tych warunkach, w ocenie Sądu I instancji, zachodziły podstawy do odrzucenia skargi, której braków nie uzupełniono w terminie. Na potwierdzenie swojej oceny Sąd oparł się na uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GPS 3/22 i I OPS 13/13. Odpowiednio do ich treści, po pierwsze, niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd; po drugie, niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 tej ustawy, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Zażalenie na ww. postanowienie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i w miarę potrzeby rozpoznanie sprawy na nowo przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie; ewentualnie – uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu; zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego wg norm przepisanych; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego i świadka – M. K., adres do doręczeń: [...], na okoliczności niedoręczenia korespondencji i awiza skarżącemu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 73 p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. i art. 6 p.p.s.a. przez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący został w sposób prawidłowy wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi; 2) art. 73 p.p.s.a. w związku z art. 49 § 2, art. 77 § 1 i § 2 oraz art. 82 p.p.s.a. w związku z art. 45 § 1 Konstytucji RP przez uznanie, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skarżącemu doręczone w sposób określony w art. 73 p.p.s.a., w sytuacji gdy doręczenie w ogóle nie miało miejsca, a w konsekwencji pozbawienie strony prawa do sądu gwarantowanego przez Konstytucję RP; 3) art. 82 w zw. z art. 77 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że doszło do doręczenia wezwania skarżącemu, podczas gdy w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia wezwania, wobec czego nieprawidłowe jest przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi, gdyż termin ten nie rozpoczął biegu z uwagi na brak doręczenia; 4) art. 47 p.p.s.a., art. 49 § 1 p.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z § 33 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 779 ze zm.) przez nietrafnie zastosowanie tychże przepisów i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy brak odpisów skargi nie uniemożliwiał nadania sprawie dalszego biegu; 5) art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a przez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy Sąd na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie mógł ustalić numer PESEL skarżącego; 6) art. 220 § 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego, w sytuacji gdy skarżący nie został w sposób prawidłowy wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Argumentacja zażalenia kwestionuje ocenę Sądu I instancji co do tego, że skarżący nie uzupełnił na wezwanie Sądu braków formalnych skargi przez podanie nr PESEL, złożenie 6 odpisów skargi i uiszczenie wpisu sądowego od skargi, ponieważ nie doręczono skarżącemu wezwań i awiza, a nadto wezwania w postaci żądania przedłożenia nr PESEL i odpisów skargi są nazbyt rygorystyczne i naruszają gwarantowane konstytucyjnie "prawo do sądu". Odnośnie do kwestionowanej w zażaleniu prawidłowości doręczenia skarżącemu wezwań w trybie art. 73 p.p.s.a., należy stwierdzić, że skarżący nie podważył skutecznie legalności zastosowania przez Sąd I instancji tego trybu doręczenia. Argumentacja skarżącego w tym zakresie opiera się na gołosłownych twierdzeniach, że nie doręczono mu wezwania oraz na żądaniu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, gdy tymczasem ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przeprowadzenia przez Sąd Administracyjny takiego dowodu. Stosownie bowiem do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji skierował do skarżącego wezwania do uzupełnienia braków formalnych prawidłowo na adres podany w skardze. Stosowne wezwania zostały skarżącemu doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. (domniemanie – fikcja doręczenia). A mianowicie, z akt sprawy wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, tj. w dniu 1 października 2025 r. i 9 października 2025 r., co oznacza, że prawny skutek doręczenia przesyłki nastąpił w dniu 15 października 2025 r., na co też trafnie wskazał Sąd I instancji. W tych warunkach, skoro nastąpił prawny skutek doręczenia wezwań w dniu 15 października 2025 r., skarżący nie może skutecznie argumentować, że nie doręczono mu wezwań, a tym samym, że niezasadne było odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Odnośnie zaś do pozostałych wezwań, tj. do podania nr PESEL i nadesłania odpisów skargi, należy stwierdzić, że co do zasady w tym zakresie Sąd I instancji niewadliwie swoją ocenę oparł na ww. dwóch uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym miejscu wyjaśnienia skarżącemu wymaga, że zgodnie z zasadą prawną wyrażoną w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22, niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Ponadto zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Dlatego nieskuteczne są twierdzenia skarżącego w ogólności kwestionujące wezwanie skarżącego do podania nr PESEL i nadesłania odpisów skargi, z powołaniem się na konstytucyjne "prawo do sądu" i zbytni rygoryzm. W tym miejscu wskazania wymaga, że z innych względów niż podniesione w zażaleniu, brak było podstaw do stwierdzenia przez Sąd I instancji, że jednym z powodów odrzucenia skargi było nienadesłanie na wezwanie Sądu 6 odpisów skargi. Po pierwsze, wezwanie skierowane do skarżącego nie zawierało wskazania ile odpisów skargi ma nadesłać skarżący. Po drugie, przedmiot niniejszej sprawy, tj. stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej skarżącemu rozbiórkę, a więc zakres wyznaczony treścią art. 134 K.p.a., wskazuje, że zaskarżone postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczy wyłącznie praw procesowych skarżącego (braku terminowości jego odwołania), co oznacza, że przed Sądem Administracyjnym brak było podstaw do uznania innych podmiotów jako uczestników postępowania na prawach strony w rozumieniu art. 33 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że Sąd I instancji wadliwie podjął próbę wezwania skarżącego do nadesłania odpisów skargi. Jednak tego rodzaju uchybienie procesowe końcowo nie mogło prowadzić do podważenia legalności podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi, skoro skarżący nie uzupełnił w terminie pozostałych braków formalnych skargi, tj. nie uiścił wpisu sądowego od skargi i nie podał nr PESEL. Dlatego istniały podstawy do zastosowania prze Sąd I instancji art. 220 § 3 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., i odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.