II OZ 497/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Mazowieckiego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 2/25 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z wniosku Wojewody Mazowieckiego o wymierzenie Radzie Gminy J. grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Pismem z 15 stycznia 2025 r. Wojewoda Mazowiecki wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wymierzenie Radzie Gminy J. grzywny za nieprzekazanie Sądowi złożonej przez niego skargi z 6 marca 2024 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę na uchwałę Rady Gminy J. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarządzeniem z 3 marca 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 2/25 Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał Wojewodę Mazowieckiego - na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej: "p.p.s.a." - do uiszczenia wpisu sądowego od ww. wniosku z 15 stycznia 2025 r. w kwocie 100 zł, stosownie do § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł Wojewoda Mazowiecki, zarzucając naruszenie art. 100 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, ze zm.), poprzez jego niezastosowanie oraz § 4 (mylnie wskazanego jako § 2 ust. 6) powołanego w zarządzeniu rozporządzenia, poprzez błędne uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie w tej sprawie. W zażaleniu Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 100 ustawy o samorządzie gminnym postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających, jest wolne od opłat sądowych. Przepis ten dotyczy więc również postępowań prowadzonych na podstawie art. 93 ust. 1 ww. ustawy, tj. skargi organu nadzoru na uchwałę lub zarządzenie organu gminy, w trybie którego Wojewoda wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy, która to skarga nie została w ustawowym terminie przekazana do Sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Dlatego też zdaniem Wojewody wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., będący w zasadzie konsekwencją wniesienia skargi, powinien być także wolny od opłat na podstawie art. 100 ustawy o samorządzie gminnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 100 ustawy o samorządzie gminnym postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających, jest wolne od opłat sądowych. Przepis ten dotyczy postępowań prowadzonych na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy (skarga organu nadzoru na uchwałę lub zarządzenie organu gminy), art. 98 ust. 1 ustawy (skarga na akty podejmowane przez organy nadzoru na podstawie art. 96 ust. 2, art. 97 ust. 1 i stanowiska zajmowane w trybie art. 89 ustawy) oraz art. 98a ust. 3 ustawy w zw. z art. 98 ustawy (zaskarżanie zarządzeń zastępczych wojewody). Od opłat sądowych we wskazanych sprawach zwolnione są podmioty uprawnione do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W przypadku skargi wnoszonej w trybie art. 93 ust. 1 ustawy jest to organ nadzoru. Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wystąpił do sądu administracyjnego (za pośrednictwem organu) ze skargą z dnia 6 marca 2024 r. na uchwałę Rady Gminy J. z dnia 25 września 2023 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z nieprzekazaniem przez organ tej skargi do Sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę Wojewoda wystąpił do Sądu z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji błędnie jednak uznał, że wniosek ten podlega opłacie. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2008 r., II FPS 1/08 (publ. ONSAiWSA 2008/3/42) przyjęto wprawdzie, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., nie oznacza to jednak, że każdy tego rodzaju wniosek podlega na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. obowiązkowi uiszczenia wpisu sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., pomimo tego, że jest odrębnym postępowaniem procesowym, to jest materialno-prawnie powiązane z postępowaniem głównym, w którym organ nie wypełnił obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy. Skoro postępowanie sądowe ze skargi organu nadzoru wniesionej na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest wolne od opłat sądowych, to postępowanie z wniosku o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., które jest niejako konsekwencją postępowania nadzorczego w przypadku, gdy organ gminy nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., jest również objęte zwolnieniem od tych opłat na podstawie art. 100 ustawy o samorządzie gminnym (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. akt II OZ 78/18). Za uzasadnione uznać należy więc zarzuty zażalenia, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 100 ustawy o samorządzie gminnym. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 p.p.s.a.