II OZ 491/15

II OZ 491 / 15 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 541/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego postanawia: oddalić zażalenie.

II OZ 491/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej K. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Powyższe postanowienie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zażalenie na powyższe orzeczenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. akt II OZ 1283/14. Pismem z dnia 23 grudnia 2014 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Wnioskując ponownie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, skarżąca w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodu w wysokości ok. 20.600 zł rocznie, na który składają się: ok. 17.600 zł z tytułu dopłat unijnych i ok. 3.000 zł z tytułu sprzedaży produktów rolnych. Ponadto skarżąca oświadczyła, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy, posiada dom w stanie surowym o powierzchni 100 m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 16,20 ha, majątku ruchomego nie określiła. Jako wydatki ponoszone w skali roku wskazała: koszty bieżącego utrzymania – ok. 3.500 zł, składka KRUS – ok. 1.600 zł, paliwo rolnicze – ok. 8.000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą – ok. 7.300 zł. Jednocześnie podała, iż nastąpił spadek dochodów z gospodarstwa rolnego, ponadto prowadzona jest egzekucja rolnicza z tytułu objęcia gospodarstwa rolnego po byłym właścicielu S. Z. w wysokości 33.017,28 zł na dzień 7 listopada 2013 r. Kwota dopłat jest zabezpieczeniem na egzekucję komorniczą. W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżąca stwierdziła, że dochody i wydatki bilansują się. Nadto musi liczyć się z tym, że każdego dnia może zostać zobowiązana do zapłaty długu na rzecz wierzyciela w wysokości ok. 33.000 zł. Odmawiając przyznania skarżącej prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując analizy przesłanek przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W formularzu podała, że źródłem jej utrzymania są dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 20.600 zł rocznie uzyskane z tytułu dopłat unijnych oraz sprzedaży produktów rolnych, natomiast wydatki w skali roku określiła na kwotę ok. 20.400 zł. Zaniechała jednak udokumentowania tychże wydatków, np. kosztów bieżącego miesięcznego utrzymania, czy też kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego i dochodów z tytułu płatności unijnych. Nie wykazała również, że posiada jakiekolwiek rzeczy ruchome, tj. samochód czy maszyny rolnicze, które wymagają wydatków na paliwo. Nie wykazała, aby ponosiła wydatki na ubezpieczenie społeczne, ani wysokości nałożonych nań zobowiązań. Powyższe skutkowało uznaniem, że skarżąca nie wyjaśniła, jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa. Nie przedstawiła, bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego trudną sytuację materialną. W ocenie Sądu, skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi ona liczyć się z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżąca nie wykazała swej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczyniła weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mogłaby pokryć należności sądowe. Odnosząc się natomiast do zaistniałej zdaniem skarżącej zmiany okoliczności faktycznych, tj. przejęcia przez skarżącą gospodarstwa rolnego wraz z ciążącymi na nim długami, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że nie jest to przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Przejęcie zobowiązań osób trzecich świadczyć może jedynie o dobrej kondycji finansowej zobowiązującego się. Z pewnością natomiast nie jest to sytuacja, na którą skarżąca nie miała wpływu. Poza tym do wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty potwierdzające powoływaną okoliczność. W konsekwencji skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła K. Z., wskazując, że zobowiązania przejęła od schorowanego ojca wraz z częścią gospodarstwa rolnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej współpracy w wyjaśnieniu jej sytuacji majątkowej i osobistej. Skarżąca, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponownie nie wyjaśniła wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej, pomimo iż to one było przyczyną odmowy przyznania jej prawa pomocy na wcześniejszym etapie postępowania i co było jej wielokrotnie wyjaśniane. Co charakterystyczne, także argumentacja zażalenia, podobnie, jak i inne wcześniejsze pisma wskazują jedynie ogólnie na istnienie długu, w odniesieniu do którego skarżąca "podjęła starania, aby go spłacić". Również i w tym przypadku strona nie wskazała żadnych konkretnych kwot, jak i dokumentów potwierdzających okoliczności przytaczane przez stronę. Podjęta w rozpoznawanym zażaleniu polemika nie kwestionuje skutecznie oceny zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji, iż skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.