II OZ 489/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. L. i P. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1195/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 marca 2023 r., znak: KOA/749/Ar/23 w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1195/23, po rozpatrzeniu wniosku A. L. i P. L., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 marca 2023 r., znak: KOA/749/Ar/23. Sąd podał, że A. L. i P. L. pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. wnieśli skargę na ww. decyzję, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 20 grudnia 2022 r., ustalającą jednorazową opłatę planistyczną w wysokości 86.610 złotych, z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - działki ew. nr [...] położonej w obrębie [...] - w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zobowiązującą A. L. i P. L. do solidarnego uiszczenia wskazanej kwoty. W treści skargi skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, że ustalone zobowiązanie w wysokości 86.610 złotych jest kwotą znacząco wykraczającą poza ich możliwości budżetowe. Wykonanie tego zobowiązania w tym momencie, wobec tak znaczących wątpliwości co do prawidłowości jego wyliczenia, wyrządzi znaczną szkodę w majątku skarżących i prawdopodobny brak możliwości odzyskania tej kwoty, gdyby okazało się, że decyzja ustalająca wysokość zobowiązania zostanie uchylona. Sąd stwierdził, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzasadniony lakonicznie i sprowadza się w gruncie rzeczy do przytoczenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, przez co uniemożliwia ocenę, czy przesłanki te w sprawie zachodzą. Skarżący nie podjęli nawet próby uprawdopodobnienia zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji nie była możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd uznał także, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie przemawia również wartość zobowiązania nałożonego na skarżących. Zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż należności pieniężne mogą zostać w każdym czasie zwrócone, czy też rozliczone między stronami. Świadczenia pieniężne są ze swej natury świadczeniami odwracalnymi i ze swej istoty nie wywołują trudnych do odwrócenia skutków. Ze względu na charakter tego zobowiązania, w razie uwzględnienia skargi, środki wpłacone przez skarżących na podstawie ostatecznej decyzji będą mogły zostać im zwrócone. Sąd podkreślił również, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd nie dokonuje oceny zasadności skargi. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, zwana dalej: "p.p.s.a."), odmówił udzielenia ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo iż wykazali, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu środka zaskarżenia zauważyli, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje skarżącego do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, nie nakładając jednocześnie obowiązku ich udowodnienia. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazali, że wysokość zobowiązania znacząco wykracza poza ich możliwości budżetowe, co oznacza, że nie posiadają oni środków finansowych, które pozwoliłyby im na pokrycie tego zobowiązania. Twierdzenie to nie powinno wydawać się nieprawdopodobne, jako że mówimy tutaj o kwocie niebagatelnej, przewyższającej 86 tysięcy złotych. Nie jest zaś sytuacją powszechną, że ktoś posiada oszczędności w takiej kwocie, którą w ciągu 7 dni może wpłacić organowi na konto, a skarżący wyraźnie wskazali, że takich środków nie posiadają. Nieprawdą zatem jest to, że wykonanie zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji organu będzie odwracalne i w razie uwzględnienia skargi skarżący nie poniosą żadnej szkody, wobec dokonania zwrotu tego co zostało wpłacone. Skarżący dla celów wykonania zobowiązania nałożonego na nich na skutek zaskarżonej decyzji, muszą zaciągnąć inne zobowiązanie w instytucji finansowej, w postaci kredytu lub pożyczki, obciążonej odsetkami, aby pozyskać środki na zapłatę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Uprawdopodobnienie przesłanek nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony, gdyż sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W sytuacji gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że wniosek strony skarżącej nie zawierał takiej argumentacji, popartej stosowną dokumentacją, która mogłyby stanowić podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Słusznie też wskazał, że obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy, jest odwracalny. Skarżący nie przedstawili dokładnie swojej sytuacji majątkowo-finansowej, tj. swoich dochodów (np. PITu), stanu rachunków bankowych, posiadanego majątku, na tle sytuacji życiowej (obciążeń, wydatków). Zauważyć należy, że skarżący uzyskali znaczną kwotę (360.000 złotych) ze sprzedaży nieruchomości. Zbycie tej nieruchomości dało asumpt do wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego. We wniosku i środku zaskarżenia brak jest informacji czy środki te zostały już rozdysponowane. Podnieść należy, że nie dla każdego podmiotu uiszczenie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji musi wiązać się ze znaczną szkodą. To trzeba wykazać w indywidualnej sprawie. Temu obowiązkowi skarżący nie sprostali. Ograniczyli się jedynie do niczym nie popartej argumentacji, stanowiącej w ich ocenie wystarczającą podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej. Tymczasem, wobec zaniechania zobrazowania swojej sytuacji finansowej, jako gołosłowna, nie zasługiwała ona na uwzględnienie. Jeszcze raz należy podkreślić, że do wykazania (uprawdopodobnienia), że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.