II OZ 484/25

Dnia 20 maja 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. S. na postanowienie zawarte w punkcie piątym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SAB/Wa 525/24 w przedmiocie kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi B. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w przedmiocie uznania za obywatela polskiego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SAB/Wa 525/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w przedmiocie uznania skarżącego za obywatela polskiego, stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o uznanie za obywatela polskiego (pkt 1), uznajął, że przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 2), zobowiązał Wojewodę Mazowieckiego do załatwienia sprawy w terminie dwóch miesięcy od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 3), w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 4) oraz zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 5). Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), podając, że na koszty złożyły się wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 100 zł. Zdaniem Sądu, wystąpiły uzasadnione podstawy do miarkowania zasądzonego zwrotu kosztów postępowania, w tym przede wszystkim kosztów zastępstwa procesowego strony skarżącej. W ocenie Sądu, ustalenie wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego na kwotę 100 złotych jest "adekwatn(e) do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie i wpisuje się w miarkowania kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 206 p.p.s.a. Ten sam pełnomocnik złożył do tut. Sądu bowiem kilkadziesiąt skarg o bardzo zbliżonej treści, tożsamych zarzutach i argumentacji, w sprawach o bardzo zbliżonych stanach faktycznych i prawnych; okoliczność ta pozwalała zmniejszyć koszt pracy tego pełnomocnika przy uwzględnieniu koniecznego nakładu pracy dla wywiedzenia skarg opartych o jednobrzmiącą argumentację w powiązaniu ze stopniem zindywidualizowania sprawy". Zażalenie na powyższe postanowienie zawarte w punkcie piątym wyroku złożył pełnomocnik skarżącego, wnosząc o jego zmianę poprzez zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego kwoty 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym również kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem skarżącego, "obowiązujące przepisy nie pozwalają na zasądzenie, w razie uwzględnienia skargi w całości, zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych". Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie dotyczące zwrotu kosztów postępowania odpowiada prawu. Art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu, ustalonej w celu pobrania wpisu. W orzecznictwie oraz piśmiennictwie podkreśla się uznaniowy charakter powołanego przepisu, pozwalający sądowi na dokonywanie dyskrecjonalnej oceny na tle konkretnej sprawy, czy w danych okolicznościach powinno nastąpić miarkowanie zasądzanych kosztów, przy czym częściowe uwzględnienie skargi stanowi tylko jeden przykład, wskazany przez ustawodawcę, pozwalający na zastosowanie tego przepisu (wyroki NSA z 17 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 4787/16; z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 926/18; czy też postanowienie z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11; tak też: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 206). Nie ulega też wątpliwości, iż warunkiem prawidłowego zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 206 p.p.s.a. jest wskazanie, dlaczego sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów, tym samym w razie miarkowania kosztów obowiązkiem sądu jest uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. Niepodjęcie rozważań w tym względzie oznacza, przy uwzględnieniu skargi nawet w części, obowiązek zastosowania zasady z art. 200 p.p.s.a. W niniejszym przypadku Sąd pierwszej instancji podał przyczyny, z powodu których miarkował koszty zastępstwa procesowego, wyraźnie powołując okoliczność wniesienia skarg w wielu sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, zasadnie przyjmując, że wymagały one mniejszego nakładu pracy pełnomocnika. Wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy. Jednocześnie, przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika należy każdorazowo uwzględniać stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy, a także wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym wkładu pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Często spotykanym przykładem stosowania miarkowania kosztów są wyroki zapadające w sprawach, w których ten sam pełnomocnik wywodzi skargi (skargi kasacyjne) i reprezentuje strony w tożsamych lub zbliżonych stanach faktycznych, objętych jednolitą regulacją prawną (postanowienia NSA z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16; z 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 502/18; z 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OZ 418/22, czy wyroki z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2407/19 oraz z 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2822/19). Powyższe stanowisko jest zgodne z tym, które przyjął NSA w innych postanowieniach wydawanych w sprawach z zażalenia pełnomocnika reprezentującego skarżącego, m.in. w postanowieniach z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OZ 443/25 oraz II OZ 444/25. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, jakoby w sytuacji, w której uwzględniono skargę w całości, nie było możliwości zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych, wystarczy wskazać, że taka sytuacja nie dotyczy rozpoznawanej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie czwartym wyroku z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SAB/Wa 525/24, oddalił skargę skarżącego w pozostałym zakresie, tj. - uwzględniając, że w skardze domagano się przyznania skarżącemu sumy pieniężnej i wymierzenia organowi administracji grzywny - w zakresie przyznania sumy pieniężnej i wymierzenia grzywny. Oznacza to, że wbrew twierdzeniom skarżącego, skarga została uwzględniona jedynie w części, co przede wszystkim przemawiało za odstąpieniem od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości, a czego nie wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu dotyczącym rozstrzygnięcia o kosztach. W związku z powyższym stanowisko i zarzuty podniesione w zażaleniu należy uznać za nietrafne. W tych okolicznościach NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.