II OZ 47/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X S.A. w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt II SO/Kr 19/23 w przedmiocie oddalenia wniosku w sprawie z wniosku X S.A. w [...] o wymierzenie Staroście Tatrzańskiemu grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt II SO/Kr 19/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek X S.A. w [...] o wymierzenie Staroście Tatrzańskiemu grzywny za nieprzekazanie skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że X S.A. w [...] złożyła wniosek o wymierzenie Staroście Tatrzańskiemu grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi, która wpłynęła do tego organu w dniu 1 czerwca 2023 r. Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi. W uzasadnieniu przyznał, że skarga została przez niego przesłana do Sądu w dniu 14 września 2023 r., a zatem z opóźnieniem, jednakże nastąpiło to z niezawinionych przyczyn. Organ wskazał w tym zakresie na braki kadrowe w urzędzie oraz dwukrotne przeprowadzki z uwagi na względy bezpieczeństwa. Uzasadniając odmowę uwzględnienia przedmiotowego wniosku Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny. Wskazał, że w niniejszej sprawie skarga wpłynęła do organu w dniu 1 czerwca 2023 r., co oznacza, że termin do jej przekazania upływał 1 lipca 2023 r. Skarga została przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi w dniu 14 września 2023r. Choć organ faktycznie dopuścił się opóźnienia w przekazaniu skargi w stosunku do ustawowego terminu, uchybienie to nie było jednak w ocenie Sądu drastyczne, w szczególności biorąc pod uwagę problemy kadrowe, z którymi organ się boryka. Biorąc pod uwagę, że finalnie skarga została przekazana do Sądu i obecnie czeka już na merytoryczne rozpoznanie, dyscyplinowanie organu nie jest zdaniem Sądu na tym etapie konieczne, przez co wymierzenie grzywny byłoby niezasadne. Zażaleniem X S.A. w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wymierzenia grzywny w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki prawne i faktyczne, a zwłaszcza biorąc pod uwagę, że fakt nieprzekazania skargi (a więc prostej czynności technicznej) nie był przez organ kwestionowany, zaś brak było przy tym obiektywnych okoliczności uzasadniających opieszałość organu. Z tych względów wniesiono o: 1) zmianę zaskarżonego postanowienia i wymierzenie Staroście Tatrzańskiemu grzywny z tytułu nieprzekazania do WSA w Krakowie skargi na bezczynność i przewlekłość Starosty Tatrzańskiego, złożonej w sprawie prowadzonej przez Starostę Tatrzańskiego znak: [...]; 2) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę wniesioną za jego pośrednictwem do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Z kolei w świetle art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Wobec tego, Sąd poza badaniem upływu terminu do przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i kompletnych i uporządkowanych akt sprawy, przy wymierzaniu grzywny bierze pod uwagę inne okoliczności, które uzasadniają twierdzenie, że uchybienie terminowi do przekazania skargi wraz z aktami sprawy było uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy. Istnieją bowiem sytuacje, w których organ ma usprawiedliwione podstawy w opóźnieniu w przekazaniu skargi. Podkreślenia wymaga, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody niedopełnienia obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, mogą mieć jedynie wpływ na jej wysokość. A zatem sąd administracyjny, rozstrzygając w kwestii wysokości wymierzenia grzywny, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W niniejszej sprawie skarga dotyczyła bezczynności i przewlekłości Starosty Tatrzańskiego. Nie ulega wątpliwości, że organ nie wypełnił obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., gdyż przekazanie skargi odbyło się po terminie. Jako powód organ wskazał na problemy kadrowe, z którymi się boryka. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty te nie mogą jednak przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia organowi grzywny, lecz powinny mieć wpływ na wysokość grzywny, która powinna zostać zasądzona z tytułu niewywiązania się organu z obowiązków ustawowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, a uzasadnieniem dla niewywiązania się z obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie może być argument, że organ ma problemy kadrowe - z tego bowiem względu, że organ jest zobowiązany tak zorganizować swoją pracę, by mógł zająć stanowisko w sprawie w ustawowym terminie (zob. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 12/23). Niewątpliwie jednak wymierzając organowi grzywnę Sąd powinien mieć na względzie, że opóźnienie organu nie było celowe czy złośliwe i nie było intencją organu pozbawienie strony prawa do sądu. Orzekając zatem ponownie w przedmiocie nałożenia na organ grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie uwzględnić zaprezentowaną wyżej argumentację i ocenić, jaka wysokość grzywny będzie adekwatna w tej sprawie, mając na uwadze okoliczności podniesione przez organ. Reasumując w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie oddalił wniosek skarżącej Spółki o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. i z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.