II OZ 464/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 18 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 242/23 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Bogusława Cieśli, sędziego WSA Tomasza Janeczko, sędziego WSA Izabeli Ostrowskiej i asesora WSA Justyny Wtulich-Gruszczyńskiej od orzekania w sprawie w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2022 r. nr 1849/22 w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. Pismem z dnia 5 stycznia 2024 r. H. M. złożyła wniosek o wyłączenie sędziego WSA Bogusława Cieśli, sędziego WSA Tomasza Janeczko, sędziego WSA Izabeli Ostrowskiej i asesora WSA Justyny Wtulich-Gruszczyńskiej od orzekania w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 listopada 2022 r. nr 1849/22. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że sędzia sprawozdawca niniejszej sprawy w sposób zorganizowany razem z innymi sędziami od dawna celowo działa na szkodę interesu skarżącej pod przewodnictwem zwierzchnika Przewodniczącego Wydziału, który bierze odwet za składane przez skarżącą wnioski. Skarżąca podała, że w sprawach z jej udziałem sędziowie i asesorzy Wydziału VII WSA w Warszawie zgodnie wykazywali rażącą stronniczość. Wskazano, że sędzia sprawozdawca nie zrobił nic, by przyznany skarżącej z urzędu i wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnik sporządził skargę kasacyjną od jednoosobowego postanowienia z dnia 16 listopada 2022 r. lub by sporządził opinię o braku podstaw do takiej skargi. Powyższy sędzia korespondował z Okręgową Radą Adwokacką, którą informował, iż nie jest potrzebna zmiana adwokata. Skarżąca podkreśliła, że pozostali sędziowie objęci wnioskiem również działali na jej szkodę, nie będąc zdolnymi przeciwstawić się sędziemu sprawozdawcy, a przede wszystkim Przewodniczącemu Wydziału, co jest jednym z przejawów stronniczości tego sędziego. Ponadto skarżąca podniosła, że asesor wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy potencjalnie nie jest zdolna przeciwstawić się dwóm stronniczym sędziom, a przede wszystkim Przewodniczącemu Wydziału. Wszystkie sprawy skarżącej rozpoznawane są stronniczo, nieadekwatnie, negatywnie, na szkodę jej interesu. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziów oraz asesora wojewódzkiego sądu administracyjnego. Po pierwsze, argumenty strony nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., a zatem nie mogą one skutkować wyłączeniem wskazanych sędziów oraz asesora sądowego z mocy ustawy. Po drugie, wskazane przez stronę skarżącą okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Wnioskodawczyni nie wykazała, aby pomiędzy nią a sędziami i asesorem sądowym, o wyłączenie których wnosi, istniał szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do ich bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Przede wszystkim, podejrzenie o braku bezstronności sędziów i asesora nie może być oparte na okoliczności, że sprawy sądowoadministracyjne, inicjowane przez skarżącą, nie kończą się rozstrzygnięciem zgodnym z jej oczekiwaniami. Subiektywne przeświadczenie skarżącej o tym, że sprawy, w których jest stroną, są rozstrzygane w sposób odmienny od jej żądań, a sędziowie i asesorzy orzekający w Wydziale VII WSA w Warszawie podejmują czynności procesowe nie znajdujące aprobaty wnioskodawczyni, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia jej wniosku. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie oraz asesor sądowy złożyli wymagane oświadczenie wskazując, że pomiędzy nimi a skarżącą i drugą stroną postępowania nie występują okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. W ocenie Sądu, prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła dowodów dyskredytujących prawdziwość oświadczenia złożonego przez objętych wnioskiem sędziów i asesora sądowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Jednocześnie, uchybienie przepisom postępowania dotyczącym wyłączenia sędziego musi być uznane za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na znaczenie, jakie ma wydanie wyroku przez bezstronny sąd. Prawo każdego do rozpoznania sprawy przez sąd posiadający taką cechę jest zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2016 r., II OSK 3037/15). W myśl art. 20 § 1 P.p.s.a., wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony przez stronę, powinien zawierać "przyczyny uprawdopodobniające". Należy podkreślić, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna (postanowienie NSA z dnia 15 września 2008 r., II FZ 397/08). Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego. Stosownie zaś do art. 22 § 2 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego "po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy". Zgodnie z wyjaśnieniem złożonym przez sędziego WSA Bogusława Cieślę, sędziego WSA Tomasza Janeczko, sędziego WSA Izabelę Ostrowską i asesora WSA Justynę Wtulich-Gruszczyńską, nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Skoro sędzia, którego wniosek o wyłączenie dotyczy oświadczył, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. (por. postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r., I OZ 573/11). Jeżeli strona wnosząca o wyłączenie zaprzecza prawdziwości takiego oświadczenia, to zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby jego wiarygodność. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów oraz asesora, jak i we wniesionym później zażaleniu, nie wskazała okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą wyłączenie objętych wnioskiem sędziów i asesora. Argumentacja skarżącej koncentrująca się na wyrażeniu dezaprobaty wobec negatywnych dla skarżącej orzeczeń wydawanych przez sędziów w innych sprawach z jej inicjatywy, jak wyjaśnił to Sąd pierwszej instancji, nie może stanowić podstawy do wyłączenia składu orzekającego. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.