II OZ 432/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. i A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2024 r., sygn. II SA/Gl 367/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.M. i M.M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2024 r. nr WINB-WOA.7721.417.2022.DS w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 27 maja 2024 r., sygn. II SA/Gl 367/24, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez A.M. i M.M. decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2024 r. nakazującą skarżącym doprowadzenie do stanu poprzedniego przebudowanej instalacji gazowej w lokal nr [...] przy ul. S. w B. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pomimo wykazania przez skarżących potencjalnego zaistnienia przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej wstrzymanie wykonania decyzji nie jest zasadne, ze względu na potencjalne zagrożenie, jakie niesie za sobą niewykonanie nakazów, tą decyzją orzeczonych. Sąd zaznaczył, że należy mieć tu na uwadze konflikt pomiędzy dwoma dobrami prawnie chronionymi, tj. pomiędzy interesem skarżących, dla których wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązało się z poniesieniem kosztów związanych z wykonaniem określonych robót budowlanych i może wywołać trudne do odwrócenia skutki, w postaci likwidacji przedmiotowej instalacji gazowej, a interesem społecznym, tj. ochroną życia i zdrowia ludzkiego oraz ochroną mienia i potencjalnymi zagrożeniami tychże, generowanymi przez instalację gazową. Z akt sprawy, w tym w szczególności z zalegającej w tych aktach opinii technicznej, opracowanej we wrześniu 2019 r. przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia wynika, że w wyniku samowolnej przebudowy instalacji gazowej doszło m. in. do naruszenia ściany nośnej budynku mieszkalnego wielorodzinnego, poprzez wykucie w nim otworu i niezabezpieczenie tego otworu chociażby nadprożem. Może to zagrażać stateczności całego budynku i w konsekwencji doprowadzić nawet do katastrofy budowlanej. Dodatkowo z akt wynika także, że pomieszczenie, w którym zrealizowano kuchnię gazową nie jest odpowiednio wentylowane, co może zagrażać bezpieczeństwu użytkowników lokalu mieszkalnego, jak również innych mieszkańców tego budynku. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że nawet gdyby przyjąć, że odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wpłynie negatywnie na sytuację materialną skarżących, to będzie ona uzasadniona interesem osób trzecich - bezpieczeństwem mieszkańców budynku, w którym zrealizowano samowolne roboty budowlane. Zażalenie na to postanowienie wnieśli A.M. i M.M. podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a w szczególności art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej p.p.s.a). Podnieśli, że pomimo wykazania potencjalnego zaistnienia przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach swoją odmowę uzasadnił interesem osób trzecich - bezpieczeństwem mieszkańców budynku, w którym zrealizowano samowolne roboty budowlane. W ocenie skarżących nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadniona bezpieczeństwem mieszkańców budynku. Owa instalacja istnieje w obecnym kształcie od ćwierćwiecza i w tym okresie nie stwierdzono jej negatywnego oddziaływania na bezpieczeństwo mieszkańców budynku, tym bardziej, że została wykonana na podstawie projektu, a jej odbiór został udokumentowany stosownym protokołem. Nadto postępowanie w niniejszej sprawie jest prowadzone od 2019 r. i w tym okresie ani nie wystąpiło zagrożenie bezpieczeństwa mieszkańców budynku ani nie zostało wydane postanowienie dotyczące natychmiastowego nakazania wykonania jakichkolwiek prac bądź wstrzymania eksploatacji. W piśmie procesowym z dnia 18 lipca 2024 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy [...] wniosła o oddalenie zażalenia. Wskazała, że wbrew stanowisku skarżących instalacja gazowa nie została wykonana na podstawie projektu (nie została zatwierdzony pozwoleniem na budowę) bowiem jest z nim ewidentnie sprzeczna co potwierdzają opinie techniczne i kominiarskie. Ponadto Wspólnota nie zgadza się z argumentacją skarżących, że ich interes jest ważniejszy od kilkudziesięciu stałych mieszkańców kamienicy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Z racji tego, że sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, to skarżący zobowiązanie jest do wykazania okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w powołanym powyżej przepisie. Oznacza to, że Sąd I instancji nie miał obowiązku ich wezwania do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania jest brakiem o charakterze materialnym i nie podlega uzupełnieniu jak brak formalny w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Wezwanie przez Sąd I instancji skarżących do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poprzez uzasadnienie tego wniosku nie było zatem obowiązkowe, ponieważ wniosek ten nie był dotknięty brakiem formalnym. Jednak skoro skarżący nadesłali dodatkowe wyjaśnienia do wniosku, Sąd również obowiązany był się do nich odnieść. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym postanowieniu wzięto pod uwagę nie tylko interes osób występujących o udzielenie ochrony tymczasowej ale również odniesiono go do treści zaskarżonej decyzji oraz uwzględniono interes osób trzecich. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu sąd powinien brać pod uwagę następstwa jego wykonania nie tylko w kontekście sytuacji wnioskodawcy, lecz również uwzględnić szeroko rozumiany interes publiczny. Częstokroć bowiem interes strony w czasowym odroczeniu skutków wykonania zaskarżonego aktu koliduje z innymi wartościami zasługującymi na ochronę. Konieczność zapewnienia ochrony życia i zdrowia ludzkiego są wartościami przewyższającymi interes wnioskodawcy, sprowadzający się zasadniczo do obawy przed uszczupleniem zasobów majątkowych z tytułu wydatków związanych z wykonaniem nakazanych robót (postanowienia NSA z 26 września 2019 r., sygn. II OZ 828/19, z 17 marca 2020 r., sygn. II OZ 257/20). Stąd też zagrożenie związane z trudnymi do odwrócenia skutkami wykonania zaskarżonej Sąd prawidłowo zestawił z potrzebą i obowiązkiem zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców i użytkowników budynku, w którym, jak ustalono i czego skarżący nie kwestionują, doszło do samowoli budowlanej polegającej na przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej w lokalu nr [...]. Wykorzystywanie w jednym z mieszkań w budynku wielorodzinnym wewnętrznej instalacji c.o. lub instalacji gazowej, odnośnie do której istnieją wątpliwości w zakresie jej prawidłowego i zgodnego z prawem wykonania prowadzi do potencjalnego zatem prawdopodobnego zagrożenia dla życia i zdrowia oraz majątku pozostałych lokatorów tego budynku. Zdrowie i życie mieszkańców stale zamieszkujących lub osób czasowo przebywających w tym budynku są bowiem dobrami wyższej wartości niż interes majątkowy wnioskodawcy. Z racji tego odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia uznać należy za uzasadnioną co najmniej interesem pozostałych stron postępowania. Wobec stwierdzenia, że Sąd I instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wobec niewadliwego uznania, że w niniejszej sprawie nie ujawniono okoliczności wskazujących, iż skutki materialnoprawne jakie decyzja ta wywołują są tego rodzaju, o których stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.