II OZ 427/25

Dnia 26 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. i J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 948/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. M. i J. M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 listopada 2024 r. nr P.7721.69.2024 11 KL w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB" w Mrągowie z dnia 10 czerwca 2024 r., nr 130/2024, nakazującą skarżącym rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr [...], obręb K., gm. M.. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poprzestano tylko na ogólnikowych twierdzeniach, które nie przedstawiają sytuacji skarżących. Nie wiadomo jakie konkretne skutki spowoduje rozbiórka budynku gospodarczego dla skarżących. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r. PINB wstrzymał budowę budynku gospodarczego. Zgodnie z oceną techniczną wykonanych robót budowlanych i zdjęciami przedmiotowy budynek gospodarczy, którego dotyczy nakaz rozbiórki, wykonany został z ponumerowanych bali drewnianych pochodzących z rozbiórki, na płycie betonowej, dach pokryty dachówką, otwory okienne zostały zabezpieczone pleksą. Drzwi wejściowe zostały wstawione prowizoryczne. Brak instalacji wewnętrznych oraz przyłączy do budynku. Powyższe nie daje podstaw do uznania, że zakres wykonanych prac nie jest możliwy do odtworzenia. W ocenie Sądu, nie jest wystarczające samo przekonanie skarżących, że wykonanie decyzji wywoła niekorzystne konsekwencje. Bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawców nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia strony winny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli skarżący. W zażaleniu sformułowano zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 61 par. 3 p.p.s.a. przez uznanie, że nie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto zawnioskowano o dopuszczenie dowód z załączonych zdjęć na okoliczność, że materiały drewniane użyte do budowy pochodzą z rozbiórki stuletniej chaty i ich rozbiórka spowoduje, że odtworzenie aktualnej substancji budowlanej w takim samym stanie jak jest obecnie, będzie już niemożliwa, ponieważ niektóre materiały drewniane stuletnie nie wytrzymają ponownego procesu rozbiórki i ponownego montażu; a w sprawie tymczasem organ domaga się de facto przesunięcia budynku o kilkanaście metrów. Na potwierdzenie swoich twierdzeń skarżący złożył opinię co do złego stanu niektórych elementów materiału z jakiego realizowany jest budynek gospodarczy, w której też wskazano na wysoki koszt przeniesienia budynku w inne miejsce (około 140 tys. złotych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Nie jest więc rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji. W tej zaś sprawie ma rację Sąd I instancji, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o nakazie rozbiórki nie zawiera takiego uzasadnienia, które przemawiałoby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Formułując wniosek skarżący przytoczyli wyłącznie ogólnikowe twierdzenia. Oceny tej nie niweczy argumentacja zażalenia odwołująca się do tego, z jakich materiałów został zrealizowany przedmiotowy budynek gospodarczy. A mianowicie, decyzja o nakazie rozbiórki nie powoduje, że budynek został zrealizowany z materiałów będących w złym stanie, a więc w stanie niemożliwym do powtórnego wykorzystania. To nie jest normalny skutek decyzji o nakazie rozbiórki, który można by wiązać z przesłankami z art. 61 § 3 p.p.s.a. Poza tym prawnie nie jest dopuszczalne aby przy realizacji obiektu budowlanego używać materiałów "zużytych", które w istocie nie nadają się do budowy obiektu budowlanego. Takie działania inwestora mogą ze swej istoty prowadzić do postania zagrożenia dla życia lub mienia. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy istotą nakazu rozbiórki nie jest konieczność przeniesienia obiektu budowlanego w inne miejsce. Nakaz rozbiórki polega bowiem na likwidacji obiektu budowlanego w miejscu jego nielegalnej budowy. W tym miejscu wyjaśnienia stronie skarżącej wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2014 r., II FZ 1741/14). Ponadto skutek w postaci rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego nie ma przesądzającego znaczenia dla oceny z punktu widzenia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia fakt, że proces budowlany jest działalnością, która z zasady może łączyć się z możliwością wystąpienia okoliczności i skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tym bardziej jeżeli mamy do czynienia z nakazem rozbiórki (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2014 r., II OZ 232/14; z 17 września 2013 r., II OZ 746/13; z 8 lutego 2013 r., II OZ 70/13), nawet jeżeli potencjalnie sąd administracyjny może uchylić decyzję o nakazie rozbiórki. W innym wypadku niezależnie od przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. możliwe byłoby wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w każdej sprawie jeżeli tylko strona skarżąca złożyłaby do sądu administracyjnego wniosek w tym przedmiocie (por. postanowienie NSA: z 30 stycznia 2018 r., II OZ 24/18). Dlatego niezależnie od przedmiotu sprawy zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagane jest wykazanie istnienia dwóch przesłanek, tj. trudnych do odwrócenia skutków lub powstania znacznej szkody. Co prawda, orzeczenie rozbiórki zawsze łączy się z poniesieniem określonych kosztów jej dokonania. Wobec tego, faktu poniesienia kosztów rozbiórki nie należy rozpatrywać w kategoriach znacznej szkody skoro koszt jest związany z istotą tej decyzji. Charakter znacznej szkody ma taka szkoda, która niesie ze sobą skutki odmienne od tych, które decyzja z reguły wywołuje. Poniesienie kosztów rozbiórki budynku należy zaliczyć do normalnych skutków takiej decyzji (por. postanowienia NSA: z 4 marca 2020 r., II OZ 218/20; z 22 maja 2020 r., II OSK 1422/19; z 9 czerwca 2021 r., II OZ 364/21). W takiej sytuacji trudno zatem z automatu uznać, że w stosunku do takiego podmiotu nakaz rozbiórki spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący nie uzasadnili zatem, że wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej jest uzasadnione, a brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w okolicznościach tej sprawy, przy uwzględnieniu jej przedmiotu, tj. rozbiórki obiektu budowlanego, jest decydujący dla odmowy wstrzymania ww. decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.