II OZ 427/21

Dnia 7 lipca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2075/20 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi E. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2075/20, odrzucił wniosek skarżącej E. A. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z 19 stycznia 2021 r., którym odmówiono skarżącej przedłużenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz odrzucono jej skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 19 stycznia 2021 r. został wniesiony po terminie, tj. w dniu 3 marca 2021 r. w sytuacji, gdy przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu, w którym pełnomocnik skarżącej dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, tj. w dniu 18 lutego 2021 r. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 87 § 1 w zw. z art. 88 w zw. z art. 86 § 1 w zw. z art. 244 § 2 p.p.s.a. Z zażalenia wynika, że naruszenie powołanych przepisów miało polegać na przyjęciu, iż przyczyna uchybienia terminu ustała, gdy pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem. Zdaniem skarżącej przyczyna uchybienia terminu ustała, gdy pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co miało miejsce 26 lutego 2021 r. W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca, za którą działał jej pełnomocnik z urzędu, wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W związku z art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skarżąca była zobowiązana wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyć zażalenie. Sporządzenie zażalenia wymaga zapoznania się z aktami sprawy. 7 dni na zapoznanie się z aktami sprawy z reguły jest wystarczające. Jednakże w czasie ograniczonego dostępu do siedziby sądu z powodu epidemii 7 dni może być okresem zbyt krótkim. W związku z tym w ocenie NSA, gdy występują ograniczenia w dostępie do siedziby sądu, ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia przez pełnomocnika z urzędu ustanowionego po upływie terminu wniesienia środka zaskarżenia, powinno być oceniane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, a nie jedynie z uwzględnieniem tego, kiedy pełnomocnik dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. W szczególności należy uwzględnić, czy i z jakim skutkiem pełnomocnik z urzędu starał się uzyskać dostęp do akt sprawy. W związku z tym wskazać należy, że z akt sądowych wynika, iż po dowiedzeniu się o konieczności reprezentowania skarżącej, co miało miejsce 18 lutego 2021 r. (czwartek), pełnomocnik z urzędu dwukrotnie występował do Sądu pierwszej instancji o umożliwienie przejrzenia akt sprawy, tj. 22 lutego 2021 r. (poniedziałek) oraz 23 lutego 2021 r. (wtorek). Każdorazowo zaznaczał, że przejrzenie akt powinno mieć miejsce przed 25 lutego 2021 r., a więc przed upływem 7 dni od dowiedzenia się o reprezentowaniu skarżącej. Natomiast Sąd pierwszej instancji termin przejrzenia akt wyznaczył dopiero na 26 lutego 2021 r. w godz. 9.00 – 9.45. Uwzględniając powyższe okoliczności NSA uznał, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia ustała dopiero 26 lutego 2021 r. Zatem, wniosek o przywrócenie terminu, który został złożony - jak ustala Sąd pierwszej instancji - 3 marca 2021 r. został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Tym samym zażalenie jest zasadne. W tym stanie rzeczy NSA na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego NSA stwierdził, że nie może on być uwzględniony, albowiem przepisy art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Jeżeli zaś chodzi o wniosek dotyczący zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a.