II OZ 427/14

Dnia 8 maja 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 167/14 odmawiające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 167/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił J. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że J. D. w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r. referendarz sądowy WSA w Rzeszowie odmówił przyznania prawa pomocy w tym zakresie uznając, że uzyskiwane przez nią i męża dochody oraz posiadane oszczędności nie potwierdzają jej trudnej sytuacji materialnej i związanego z poniesieniem kosztów sądowych zagrożenia uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania. W sprzeciwie reprezentujący skarżącą adwokat wskazał, że analiza sytuacji materialnej, jako jedynego kryterium przyznawania prawa pomocy, powinna się ograniczać wyłącznie do osoby wnioskującej, a dochodzenie przez nią swoich praw przed sądem nie może być związane z pogorszeniem sytuacji najbliższej rodziny. Mimo dochodów z najmu (900 zł) i wynagrodzenia za pracę męża (5 tys. zł), sytuacja wnioskodawczyni jest trudna, gdyż suma kosztów utrzymania 3-osobowej rodziny jest niemała, a kilkunastomiesięczne dziecko wymaga sporych nakładów finansowych. Oszczędności w wysokości 32 tys. zł przeznaczone są na remont mieszkania, a jego zaniechanie grozi utratą korzyści z najmu, stanowiącego jedyne źródło dochodu skarżącej. Środki te służą ponadto do bieżącego pokrywania kosztów związanych z toczącym się postępowaniem, w tym kosztów fachowego pełnomocnika, którego pomoc z uwagi na stopień skomplikowania sprawy jest niezbędna. Całkowite pokrycie kosztów sądowych naraziłoby ją w związku z tym na takie zachwianie sytuacji materialnej, że nie byłaby w stanie zaspokoić swych podstawowych potrzeb. Wskazując na powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby poniesienie kosztów sądowych wiązało się z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej i członków rodziny oraz by posiadane przez nią środki nie były wystarczające do jednorazowego opłacenia kosztów sądowych. W zażaleniu reprezentowanej przez pełnomocnika – J. D. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W zakresie częściowym zaś wtedy, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedstawionego przez wnioskodawczynię opisu stanu majątkowego nie wynika, aby nie mogła ona ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi, który wynosi w tej sprawie 500 zł. J. D. utrzymuje się wraz z mężem i 1,5 rocznym synem z dochodu w wysokości łącznie ok. 5,9 tys. zł miesięcznie, oraz posiada również, co wynika z formularza PPF, oszczędności w odniesieniu do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym – 50 tys. zł. Podnosi ponadto, że oszczędności w kwocie 32 tys. zł przeznaczone są na remont mieszkania. Wprawdzie skarżąca wskazuje na wydatki jakie ponosić musi w związku z utrzymaniem domu i remontem wynajmowanego mieszkania, to niemniej mimo powyższych obciążeń nie można przyjąć, że jest ona osobą na tyle ubogą, że poniesienie choćby części kosztów procesu w pełnej wysokości może stanowić zagrożenie dla jej ekonomicznej egzystencji - co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie jest zatem prawidłowe, a Sąd pierwszej instancji wnikliwie przeanalizował sytuację majątkową strony wyciągając właściwe wnioski. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.