II OZ 422/18

Dnia 27 kwietnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 935/17 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Sławomira Antoniuka, Ewy Marcinkowskiej, Janusza Walawskiego od orzekania w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji utrzymującej w mocy decyzję cofającą pozwolenie na broń palną myśliwską postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 935/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie oddalił wniosek M. P. o wyłączenie sędziów WSA w Warszawie Sławomira Antoniuka, Ewy Marcinkowskiej, Janusza Walawskiego od orzekania w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji utrzymującej w mocy decyzję cofającą pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że M. P. na rozprawie przed WSA w Warszawie, w dniu 11 grudnia 2017 r., wniósł o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że "Polska nie jest już państwem prawnym", co "nie daje obywatelowi gwarancji do bezstronnego rozpoznania sprawy przez Sąd". Po oddaleniu powyższego wniosku przez skład orzekający WSA w Warszawie w sprawie, skarżący złożył pisemne wnioski o wyłączenie od rozpoznania jego sprawy sędziów: Sławomira Antoniuka, Ewy Marcinkowskiej i Janusza Walawskiego, powołując się na art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., Ppsa). Podniósł, że z uwagi na złożone przez sędziów ślubowanie, że będą "służyć wiernie Rzeczypospolitej Polskiej", czyli Państwu, stają się "wiernymi sługami Państwa", co w ocenie skarżącego prowadzi do wniosku, że sędziowie muszą na pierwszym miejscu stawiać interes Państwa, a więc w sporze między obywatelem a organami Państwa nie mogą być obiektywni. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że z treści oświadczeń, złożonych przez sędziów: Sławomira Antoniuka, Ewę Marcinkowską i Janusza Walawskiego do akt sprawy, brak było podstaw do wyłączenia tych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 Ppsa), jak również nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 Ppsa. W ocenie tegoż sądu, podniesione przez skarżącego zarzuty nie mogły stanowić okoliczności do zastosowania art. 18 § 1 pkt 1, czy art. 19 Ppsa i stanowić podstawy do wyłączenia składu orzekającego w tej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że został całkowicie pozbawiony możliwości kontroli prawidłowości wydanego postanowienia w trybie zażaleniowym, gdyż nie znając treści wyjaśnień złożonych przez sędziów nie może przedstawić żadnego polemicznego dowodzenia prawnego. Nadto zdaniem skarżącego w sprawie niniejszej powinny zostać wydane trzy odrębne postanowienia dotyczące indywidualnie każdego sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy - Ppsa. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 Ppsa, natomiast art. 19 Ppsa zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 Ppsa przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W niniejszej sprawie sędziowie, których wyłączenia domaga się skarżący, złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 Ppsa, dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W tym miejscu wypada przytoczyć stanowisko Sądu Najwyższego, iż: "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z dnia 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN z 1972 r., poz. 55). A zatem okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z przeczuleń strony. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania, co do bezstronności sędziego. Wobec powyższego wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji we wniosku. Tymczasem argumenty skarżącego zawarte we wniosku o wyłączenie sędziów nie mogą być w żaden sposób uznane za takie, które podważyłyby wiarygodność złożonych przez sędziów oświadczeń. Fakt oddalenia wniosku o zawieszenie postępowania nie może być bowiem uznany za przesłankę dla uznania, że wskazani we wniosku sędziowie powinni zostać wyłączeni od rozpoznawania określonej sprawy, gdyż – zdaniem strony – są stronniczy, gdyby taki powód miał skutkować nakazem wyłączenia sędziego, to praktyce strona mogłaby uniemożliwić sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, a na pewno poważnie go utrudnić. Skarżący błędnie wywodzi o braku możliwości kwestionowania treści oświadczeń sędziego wobec którego strona zgłasza wniosek o jego wyłączenie, skoro oświadczenie sędziego włącza się do akta sprawy, a akta te są jawne dla strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do sędziów objętych wnioskiem skarżącego i prezentowane w tym zakresie stanowisko sądu pierwszej instancji należy podzielić. Nie istnieje bowiem jakakolwiek obiektywna zależność między rzetelnością i obiektywizmem sędziego, a wydaniem postanowienia oddalającego wniosek skarżącego o zawieszenia postępowania w sprawie. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 7 Ppsa, sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Wydanie postanowienia oddalającego wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania nie jest wynikiem braku obiektywizmu sędziów orzekających w dniu 11 grudnia 2017 r., lecz realizacją zasady wynikającej z cytowanego art. 7 Ppsa. Natomiast rozstrzygnięcie w tym przedmiocie zawarto w jednym postanowieniu z uwagi na identyczną treść poszczególnych wniosków, co umożliwia ich wspólne rozpoznanie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.