II OZ 420/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 791/08 o odmowie przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. H. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił H. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych. W ocenie Sądu, sytuacja skarżącego nie uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, która legła u podstaw wydania postanowienia z 24 września 2009 r., w stosunku do którego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie w postanowieniu z dnia 16 lutego 2010 r. Zarówno wówczas jak i obecnie, dochody rodziny skarżącego są na zbliżonym poziomie ponad 3 000 zł netto miesięcznie. Stan majątkowy wnioskodawcy się nie zmienił, podobnie zresztą jak zakres jego wydatków na utrzymanie. Powyższe stwierdzenie zaś uzasadnia stanowisko, że nie nastąpiła zmiana okoliczności w zakresie przesłanek przyznania prawa pomocy, która mogłaby skutkować uwzględnieniem wniosku strony w niniejszym postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył H. H., uzasadniając je w odrębnym piśmie, które wpłynęło do sądu w dniu 19 kwietnia 2012 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie go od kosztów sadowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.)). Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego względnie rzecznika patentowego. Słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że sprawa z wniosku skarżącej o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem sądu z dnia 24 września 2009 r., którym odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy i od którego zażalenie rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy. Postanowienia w przedmiocie prawa pomocy należą do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które zgodnie z treścią art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) mogą być uchylone lub zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W przypadku sprawy dotyczącej przyznania prawa pomocy, którego przyznania wskazanym powyżej postanowieniem prawomocnie odmówiono, zmiany uzasadniające odmienne rozstrzygnięcie musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy i okoliczności te musiałyby być wykazane przez zainteresowanego. Tymczasem skarżący składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uległa jakiejkolwiek zmianie, a tym bardziej zmianie uzasadniającej odmienne rozstrzygnięcie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadne są przy tym argumenty Sądu pierwszej instancji co do braku odniesienia się przez skarżącego do okoliczności, które były objęte skierowanym do niej uprzednio wezwaniem do złożenia dodatkowego oświadczenia w trybie art. 255 p.p.s.a. i które zadecydowały o odmowie zwolnienia go od kosztów sądowych. Uchylanie się przez skarżącego od przedstawienia wyczerpujących informacji w zakresie istotnym dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi podstawę do nieuwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.