II OZ 42/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 307/24, utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 307/24, odmawiające K. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r., nr 38/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 307/24, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zwana dalej: "p.p.s.a."), utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 307/24, odmawiające K. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. K.P. oraz D. K. zaskarżyły ww. postanowienie, wnosząc pismo zatytułowane "skarga kasacyjna". Naczelny Sąd Administracyjny potraktował złożony środek zaskarżenia jako zażalenie. Uzasadnione było to tym, że skarga kasacyjna (obarczona przymusem adwokacko-radcowskim) przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 173 p.p.s.a.), a przepisy Działu V, Rozdział 3, Oddział 2, p.p.s.a. przewidują, iż środkami zaskarżenia w sprawach w przedmiocie prawa pomocy są zażalenie i sprzeciw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w tym przepisie. Ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 p.p.s.a. Tym samym wniesione w niniejszej sprawie przez K.P. zażalenie należy uznać za niedopuszczalne i podlegające odrzuceniu. Zażalenie wniesione przez D. K. podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne z innej przyczyny. Wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. D. K. (pomimo tego, że również była skarżącą w sprawie głównej o sygn. akt VII SA/Wa 574/24) nie była adresatką postanowienia z dnia 13 listopada 2024 r., była nią wyłącznie K. P. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.